क्रीडा बभाषे शृणु सत्यमेतं चरित्रभावं मम भर्त्तुरस्य । अहं प्रिये यस्य सदैव युक्ता यमिच्छते तं प्रतिसांत्वयामि
क्रीडा म्हणाली – "हे प्रिय, माझ्या आणि माझ्या पतीच्या स्वभावाचे हे सत्य ऐक. मी नेहमी त्याच्याशी एकनिष्ठ आहे आणि त्याला हवे तसे त्याचे मन शांत करते."
कर्तुः सुपुण्यं वचनं सुभर्तुर्ध्यानोपयुक्ता सकलं करोमि । एकांतशीला सगुणानुरूपा शुश्रूषयैकस्तमिहैव देवि
मी माझ्या पुण्यवान पतीचे सर्व शुभ कार्य आणि वचन ध्यानाने पार पाडते. मी एकांतप्रिय असून, त्याच्या गुणांना अनुरूप राहते आणि येथे फक्त त्याचीच सेवा करते, हे देवी.
मम पूर्व विपाकोऽयं संप्रत्येव प्रवर्तते । यतस्त्यक्त्वा गतो भर्त्ता मामेवं मंदभागिनीम्
माझ्या पूर्वीच्या कर्माचा हा परिणाम आहे, जो आता प्रकट झाला आहे. म्हणूनच माझा पती मला, अशा दुर्दैवीला, सोडून गेला आहे.
सखे न धारये जीवं स्वकीय कायमेव च । पत्याहीनाः कथं नार्यः सुजीवंति च निर्घृणाः
सखी, मला आता जगणेही सहन होत नाही, आणि माझे शरीरही नकोसे झाले आहे. पतीपासून वंचित झालेल्या स्त्रिया कशा काय इतक्या कठोर होऊन जगतात?
रूपशृंगारसौभाग्यं सुखं संपच्च नान्यथा । नारीणां हि महाभागो भर्ता शास्त्रेषु गीयते
रूप, शृंगार, सौभाग्य, सुख, संपत्ती – हे सर्व काही नसतेच. कारण शास्त्रात स्त्रीसाठी पतीच सर्वात मोठे भाग्य सांगितले आहे.
तया सर्वं समाकर्ण्य यदुक्तं क्रीडया तदा । सत्यभावं विदित्वा सा मेने संभाषितं तदा
क्रीडाने जे काही सांगितले ते सर्व ऐकून, तिच्या सत्यतेची जाणीव होऊन, तिने ती वचने खरी मानली.
विश्वस्ता सा महाभागा सुकला पतिदेवता । तामुवाच पुनः सर्वमात्मचेष्टानुगं वचः
ती महाभाग्यवती, पतीवरता आणि पूर्ण विश्वासाने भरलेली होती. तिने पुन्हा आपल्या मनातील सर्व गोष्टी सांगितल्या.
समासेन समाख्यातं पूर्ववृत्तांतमात्मनः । यथा भर्ता गतो यात्रां पुण्यसाधनतत्परः
तीने आपल्या आयुष्यातील घडलेल्या गोष्टी थोडक्यात सांगितल्या—कसा तिचा पती पुण्य मिळवण्यासाठी प्रवासाला निघाला होता.
आत्मदुःखं सुसत्यं च तप एव मनस्विनि । बोधिता क्रीडया सा तु समाश्वास्य पतिव्रता
तिने आपले खरे दुःख आणि आपली तपश्चर्या सांगितली; पण खेळता खेळता ती पतीवरतेने धीर दिला.
सूत उवाच- एकदा तु तया प्रोक्तं क्रीडया सुकलां प्रति । सखे पश्य वनं सौम्यं दिव्यवृक्षैरलंकृतम्
सूतम्हणाला—एकदा तिने सुकलाला खेळता खेळता म्हटले, 'सखी, हे सुंदर आणि दिव्य झाडांनी सजलेले वन पाह.'
तत्र तीर्थं परं पुण्यमस्ति पातकनाशनम् । नानावल्लीवितानैश्च सुपुष्पैः परिशोभितम्
तेथे एक अत्यंत पवित्र तीर्थ आहे, जे पापांचा नाश करणारे आहे आणि विविध वेलींनी व सुंदर फुलांनी सजलेले आहे.
आवाभ्यामपि गंतव्यं पुण्यहेतोर्वरानने । समाकर्ण्य तया सार्द्धं सुकला मायया तदा
'आपण दोघींनीही पुण्य मिळवण्यासाठी तिथे जावे,' असे तिने सुंदर मुख असलेल्या सुकलाला सांगितले. हे ऐकून सुकला तिच्यासोबत मायेमुळे गेली.
प्रविवेश वनं दिव्यं नंदनोपममेव सा । सर्वर्तुकुसुमोपेतं कोकिलाशतनादितम्
ती त्या दिव्य वनात गेली, जे नंदनवनासारखे मोहक होते, सर्व ऋतूंच्या फुलांनी आणि शेकडो कोकिळांच्या गाण्यांनी भरलेले होते.
गीयमानं सुमधुरैर्नादैर्मधुकरैरपि । कूजद्भिः पक्षिभिः पुण्यैः पुण्यध्वनिसमाकुलम्
तेथे मधमाशांच्या गोड गाण्यांनी आणि पुण्यवान पक्ष्यांच्या मधुर आवाजांनी सर्वत्र पवित्र ध्वनी भरले होते.
चंदनादिकवृक्षैश्च सौरभैश्च विराजितम् । सर्वभोगैः सुसंपूर्णं माधव्या माधवेन वै
चंदन आणि इतर सुवासिक झाडांनी ते वन शोभून गेले होते, आणि माधव्य व माधव यांच्या कृपेने सर्व सुखांनी परिपूर्ण होते.
रचितं मोहनायैव सुकलायाश्च कारणात् । तया सार्धं प्रविष्टा सा तद्वनं सर्वभावनम्
ते वन फक्त सुकलाला मोहित करण्यासाठी तयार केले होते; ती तिच्यासोबत त्या सर्वांचे पालन करणाऱ्या वनात गेली.
ददर्श सौख्यदं पुण्यं मायाभावं न विंदति । वीक्षमाणा वनं दिव्यं तया सह जनेश्वर
तीने ते सुखदायक, पुण्यदायक स्थान पाहिले, पण तिला कुठेही मायेचा लवलेशही सापडला नाही; ती आपल्या सखीबरोबर ते दिव्य वन पाहत होती, हे राजाधिराज.
शक्रोपि चाभ्ययात्तत्र देवमूर्तिविराजितः । तया दूत्या समं प्राप्तः कामस्तत्र समागतः
इंद्र स्वतः तिथे आला, देवमूर्तीने शोभून; त्या दूतासोबत कामदेवही तिथे आला.
सर्वभोगपतिर्भूत्वा कामलीलासमाकुलः । काममाह समाभाष्य एषा सा सुकुला गता
सर्व भोगांचा स्वामी होऊन, कामाच्या लीलांनी भरलेला कामदेव म्हणाला, 'ही सुकला आली आहे.'
प्रहरस्व महाभाग क्रीडायाः पुरतः स्थिताम् । मायां कृत्वा समानीता क्रीडया तव संनिधौ
'हे भाग्यवती, जी तुझ्यासमोर उभी आहे, तिला खेळात पराभूत कर; ती तुझ्या आनंदासाठी मायेमुळे इथे आणली गेली आहे.'
पौरुषं दर्शयाद्यैव यद्यस्ति कुरु निश्चितम् । काम उवाच- आत्मरूपं दर्शयस्व चतुरं लीलयान्वितम्
'आजच आपली पुरुषार्थ दाखव, जर आहेच तर ठामपणे कृती कर.' कामदेव म्हणाला, 'आपले चतुर, खेळकर रूप दाखव.'
येनाहं प्रहराम्येतां पंचबाणैः सहस्रदृक् । इंद्र उवाच- क्वास्ते ते पौरुषं मूढ येन लोकं विडंबसे
'त्याने मी हिला माझ्या पाच बाणांनी मारेन, हे सहस्त्रनेत्रा.' इंद्र म्हणाला, 'मूर्खा, तुझा पुरुषार्थ कुठे आहे, जो तू जगाची थट्टा करतोस?'
ममाधारपरोभूत्वा योद्धुमिच्छसि सांप्रतम् । काम उवाच- तेनापि देवदेवेन महादेवेन शूलिना
'आता तू माझ्यावर अवलंबून होऊन लढायची इच्छा करतोस.' कामदेव म्हणाला, 'त्या देवाधिदेव महादेवानेही पूर्वी माझे रूप काढून घेतले होते.'
पूर्वमेव हृतं रूपं ममकायो न विद्यते । इच्छाम्यहं यदा नारीं हंतुं शृणुष्व सांप्रतम्
'माझे रूप आधीच हरवले आहे, माझे शरीर उरलेले नाही; मी कधी स्त्रीला जिंकू इच्छितो ते मी आता सांगतो, नीट ऐक.'
पुंसां कायं समाश्रित्य आत्मरूपं प्रदर्शये । पुमांसं वा सहस्राक्ष नार्याः कार्यं समाश्रये
मी पुरुषाचा देह धारण करून माझं खरं रूप दाखवतो; किंवा, हे सहस्रनेत्रा, स्त्रीचं रूप घेऊन तिचं काम करतो.
पूर्वदृष्टा यदा नारी तामेव परिचिंतयेत् । चिंत्यमानस्य पुंसस्तु नार्यारूपं पुनःपुनः
जेव्हा पूर्वी पाहिलेली स्त्री मनात आठवली जाते, तेव्हा तो पुरुष तिचं रूप पुन्हा पुन्हा कल्पना करतो.
अदृष्टं तु समाश्रित्य पुंसमुन्मादयाम्यहम् । तथाप्युन्मादयाम्येवं नारीरूपं न संशयः
जरी ती स्त्री कधीच पाहिलेली नसली, तरी मी तिच्या आठवणीवरून पुरुषाला वेड लावू शकतो; अशाप्रकारे मी स्त्रीचं रूप घेऊन मोह निर्माण करतो, यात शंका नाही.
संस्मरणात्स्मरो नाम मम जातं सुरेश्वर । तां दृष्ट्वा तादृशोरंग वस्तुरूपं समाश्रये
स्मरणामुळेच, हे देवाधिदेव, माझ्यात 'काम' उत्पन्न होतं; तिला पाहिल्यावर मी तसंच रूप धारण करतो.
आत्मतेजः प्रकाशेन बाध्यबाधकतां व्रजेत् । नारीरूपं समाश्रित्य धीरं पुरुषं प्रमोहयेत्
माझ्या तेजामुळे विरोध आणि प्रतिकार निर्माण होतो; स्त्रीचं रूप घेऊन मी स्थिर मनाच्या पुरुषालाही भ्रमित करतो.
पुरुषं तु समाश्रित्य भावयामि सुयोषितम् । रूपहीनोस्मि हे इंद्र अस्मद्रूपं समाश्रयेत्
पुरुषाचं रूप घेऊन मी सुंदर स्त्रीची कल्पना करतो; माझ्यात सौंदर्य नाही, हे इंद्रा, म्हणून मी दुसरं रूप घेतो.