वृत्रेण च कृतः कूपो महागंभीरसंज्ञकः । कूपात्सा निःसृता देवी महापापौघनाशिनी
वृत्राने एक विहीर खणली, जिला अतिशय खोल असे नाव मिळाले; त्या विहिरीतून देवी प्रकट झाली, जी मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
यथा गंगा तथेयं च सरिच्छ्रेष्ठा सुरोत्तमे । अस्या दर्शनमात्रेण पापौघाः शमयंति च
जशी गंगा, तशी हीही, नद्यांमध्ये श्रेष्ठ, हे उत्तम देवी; केवळ तिचे दर्शन घेतल्याने पापांचा समूह शांत होतो.
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि इतिहासं पुरातनम् । यच्छ्रुत्वा पापिनो दोषैर्विमुक्ताः कर्मबंधनात्
हे देवी, ऐक. मी तुला एक फार जुनी गोष्ट सांगतो. ही गोष्ट ऐकल्यावर पापी माणसे दोषांपासून आणि कर्माच्या बंधनातून मुक्त होतात.
चंपके नगरे चैव राजा राज्यं करोति सः । सदा दुष्टो दुष्टरूपो जनानां स प्रपीडकः
चंपक या नगरीत एक राजा राज्य करत होता. तो नेहमीच वाईट स्वभावाचा आणि लोकांना त्रास देणारा होता.
अधर्मो धर्मरूपश्च विष्णुनिंदापरायणः । देव द्विज निहंता च आश्रमाणां विदूषकः
तो अधार्मिक असूनही धर्माचा देखावा करायचा. विष्णूची निंदा करण्यात त्याला आनंद वाटायचा. तो देव आणि ब्राह्मणांचा शत्रू होता आणि आश्रमांची विटंबना करायचा.
वेदनिंदापरः श्रीमान्मूर्खो वा निर्घृणः शठः । असच्छास्त्रेषु निरतः परदाराभिमर्शकः
तो वेदांची निंदा करायचा, श्रीमंत होता, पण मूर्ख, निर्दयी आणि कपटी होता. तो खोट्या ग्रंथांमध्ये रमायचा आणि दुसऱ्यांच्या स्त्रियांना स्पर्श करायचा.
विदारुणेति नामा च संजातो मूर्ख एव च । कदाचिद्दैवयोगेन आगतस्तां नदीं प्रति
त्याचे नाव विदारुण होते आणि तो खरोखरच मूर्ख होता. एकदा दैवयोगाने तो त्या नदीकाठी गेला.
आखेटकसमायुक्तः स्वयं कुष्ठी सुरेश्वरि । महापापादयं जातो ब्राह्मणानां च निंदनात्
तो शिकारीत गुंतलेला आणि स्वतः कुष्ठरोगी होता, हे सुरेश्वरी. ब्राह्मणांची निंदा केल्यामुळे तो मोठा पापी म्हणून जन्माला आला.
वृथावादी दुरात्मा च शठो वै निर्घृणः पशुः । वेदनिंदारतो नित्यं गोशास्त्राणां प्रदूषकः
तो फुकाचा बोलणारा, वाईट मनाचा, खरा कपटी आणि निर्दयी होता, जणू काही पशूच. तो नेहमी वेदांची निंदा आणि गोशास्त्रांची विटंबना करायचा.
एवंविधो वने भ्राम्यंस्तृषार्तः स सुहृद्वृतः । अश्वादुत्तीर्य राजाऽसौ जलं पीत्वा गृहं गतः
असा हा राजा, मित्रांसोबत जंगलात भटकत असताना तहानलेला झाला. मग घोड्यावरून उतरून त्याने पाणी प्यायले आणि घरी परतला.
तेनैवोदकपानेन गतं कुष्ठं न संशयः । बुद्धिस्तु निर्मला जाता तस्य राज्ञो विशेषतः
त्याच पाणी प्यायल्यामुळे त्याचा कुष्ठरोग नाहीसा झाला, यात शंका नाही. विशेष म्हणजे त्याचे मनही शुद्ध झाले.
विष्णौ भक्तिः समुत्पन्ना तदा तस्य सुरेश्वरि । ततः प्रभृति कालेन स्नानं वै कृतवान्सदा
त्या वेळी, सुरेश्वरी, त्याच्या मनात विष्णूभक्ती उत्पन्न झाली. त्यानंतर तो नेहमी स्नान करू लागला.
निर्मलो बहुरूपाढ्यो जातस्तत्र सुरेश्वरि । इहलोके सुखं भुक्त्वा कृत्वा यज्ञाननेकशः
तो पूर्णपणे शुद्ध झाला आणि त्याच्याकडे अनेक प्रकारचे धन आले, हे सुरेश्वरी. या जगात सुख उपभोगून त्याने अनेक यज्ञ केले.
विप्रेभ्यो दक्षिणां दत्वा स गतो वैष्णवं पदम् । इति ज्ञात्वा तु भो देवि वेत्रवत्यां विशेषतः
त्याने ब्राह्मणांना दान दिले आणि नंतर वैष्णव पदाला गेला. म्हणून, हे देवी, विशेषतः वेत्रवतीबद्दल हे जाणून ठेव.
स्नानं कुर्वंति ये विप्रास्ते मुक्ता नगनंदिनि । राजन्यो वाथ वैश्यो वा शूद्रो वा सुरसत्तमे
जे ब्राह्मण तिथे स्नान करतात, हे नगनंदिनी, ते मुक्त होतात. मग ते क्षत्रिय, वैश्य किंवा शूद्र असोत, हे सुरश्रेष्ठ.
यत्र स्नानं प्रकुर्वंति ते मुक्ताः पापबंधनात् । कार्तिके वाऽथ माघे वा बाह्यो वा वेदनिंदकः
जेथे जेथे ते स्नान करतात, तेथे ते पापांच्या बंधनातून मुक्त होतात. मग ते कार्तिक, माघ महिन्यात असो, किंवा बाह्य, वेदनिंदक असो.
सरितां संगमे स्नात्वा मुच्यते देवि किल्बिषात् । साभ्रमत्याः समं यत्र तस्याः संगः प्रदृश्यते
नद्यांच्या संगमावर स्नान केल्यावर पापातून मुक्ती मिळते, हे देवी. जिथे साब्रवतीच्या संगमाचे दर्शन होते, तिथेही हे घडते.
तत्र स्नात्वा विशेषेण मुच्यते ब्रह्महा सदा । खेटकं नगरं दिव्यं स्वर्गरूपं तु वाऽनघे
तिथे विशेषतः स्नान केल्यावर, ब्रह्महत्यारेही नेहमीच मुक्त होतात. खेठक हे नगर दिव्य आहे, अगदी स्वर्गासारखे, हे अनघे.
ब्रह्मणा तत्र वै देवि योगाश्च बहवः कृताः । तत्र स्नात्वा च भुक्त्वा च पुनर्जन्म न विद्यते
त्या ठिकाणी, हे देवी, ब्रह्मदेवाने अनेक योग केले. तिथे स्नान करून आणि भोजन करून पुन्हा जन्म मिळत नाही.
सा द्वितीया स्मृता गंगा कलौ देवि विशेषतः । ये नराः सुखमिच्छंति धनमिच्छंति ये नराः
ती नदी विशेषतः कलियुगात दुसरी गंगा म्हणून ओळखली जाते, हे देवी. जे पुरुष सुखाची इच्छा करतात, जे धनाची इच्छा करतात—
स्वर्गमिच्छंति ये लोकास्ते वै स्नात्वा पुनःपुनः । इहलोके सुखं भुक्त्वा यांति विष्णोः सनातनम्
स्वर्गाची इच्छा करणारे लोक पुन्हा पुन्हा स्नान करून या जगात सुख उपभोगतात आणि शेवटी विष्णूचं सनातन स्थान मिळवतात.
सूर्यवंशे च ये जाताः सोमवंशे तथैव च । आगता वेत्रवत्यां तु स्नात्वा निर्वृतिमागताः
सूर्यवंशात आणि सोमवंशात जन्मलेले लोक, जे वेत्रवतीला येऊन स्नान करतात, त्यांना अत्यंत समाधान मिळतं.
दर्शनाद्धरते दुःखं स्पर्शनान्मानसं ह्यघम् । स्नात्वा भुक्त्वा तथा देवि मुक्तिभागी न संशयः
त्याचं दर्शन केल्याने दुःख दूर होतं, स्पर्श केल्याने मनाचे पाप नष्ट होतं आणि देवी, तिथे स्नान करून जेवल्यावर नक्कीच मुक्ती मिळते.
स्नानाज्जपात्तथाहोमादनंतं फलमश्नुते । गत्वा वाराणसीतीर्थं भक्त्या चांद्रायणं चरेत्
स्नान, जप आणि होम केल्याने अमाप फळ मिळतं; आणि भक्तीने वाराणसीच्या तीर्थात जाऊन चांद्रायण व्रत करावं.
तत्र गत्वा महत्पुण्यं तत्पुण्यं सुरसत्तमे । वेत्रवत्यां विशेषेण पंचत्वं यदि गच्छति
तिथे गेल्यावर, हे श्रेष्ठ देवांनो, मोठं पुण्य मिळतं; विशेषतः वेत्रवतीवर जर मृत्यू आला तर.
स वै चतुर्भुजो भूत्वा याति विष्णोः परं पदम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि ये देवाः पितरस्तथा
तो माणूस चतुर्भुज होऊन विष्णूचं परमपद गाठतो; पृथ्वीवरील सर्व तीर्थक्षेत्रं, देवता आणि पितर—
ते सर्वे च वसंतीह वेत्रवत्यां सुरेश्वरि । किमन्यद्बहुनोक्तेन भूयो भूयो वरानने
हे देवताधिराजे, हे सर्वजण वेत्रवतीवरच वास करतात; सुंदर मुखवाली, पुन्हा पुन्हा सांगण्यात काय अर्थ आहे?
वेत्रवत्याः समं तीर्थं पृथिव्यां न सनातनि । अहं विष्णुस्तथा ब्रह्मा देवाश्च परमर्षयः
वेत्रवतीसारखं दुसरं पवित्र स्थान पृथ्वीवर नाही, हे सनातनी; मी, विष्णू, ब्रह्मा, देवता आणि श्रेष्ठ ऋषी—
तिष्ठंति देवताः सर्वे वेत्रवत्यां महेश्वरि । एककालं द्विकालं वा त्रिकालं च विशेषतः
सर्व देवता वेत्रवतीवरच वास करतात, हे महेश्वरी; एकदा, दोनदा किंवा विशेषतः तीन वेळा—
स्नानं कुर्वंति ये तत्र ते वै मुक्ता न संशयः
जे तिथे स्नान करतात, ते नक्कीच मुक्त होतात, यात शंका नाही.