मम भर्ता स धर्मात्मा तीर्थयात्रां गतः सुधीः । तस्मिन्गते महाभागे मम भर्तरि संप्रति
माझा पती, तो धर्मात्मा आणि सुज्ञ, तीर्थयात्रेला गेला आहे; सध्या, हे भाग्यवती, माझा पती घरी नाही.
अतिक्रांताः शृणुष्व त्वं त्रयश्चैवापि वत्सराः । ततोहं दुःखिता जाता विना तेन महात्मना
ऐक, माझा तो महात्मा पती गेलेला तीन वर्षे झाली; त्याच्याविना मी दुःखी झाले आहे.
एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तांतमेव ते । भवती पृच्छते मां का भविष्यति वदस्व मे
हे सर्व, माझी स्वतःची गोष्ट मी तुला सांगितली आहे; तू मला विचारतेस की मी कोण होणार—माझ्या बद्दल सांग.
सुकलाया वचः श्रुत्वा दूत्या आभाषितं पुनः । मामेवं पृच्छसे भद्रे तत्ते सर्वं वदाम्यहम्
सुकलाचे दूत म्हणून आलेले बोल ऐकून, तू मला असे विचारतेस, हे सुभगे; म्हणून मी तुला सर्व काही सांगते.
अहं तवांतिकं प्राप्ता कार्यार्थं वरवर्णिनि । श्रूयतामभिधास्यामि श्रुत्वा चैवाव धार्यताम्
हे सुंदर रंग असलेल्या, मी एका कामासाठी तुझ्याकडे आले आहे; ऐक, मी सांगते, आणि ऐकल्यावर मनाशी धर.
गतस्ते निर्घृणो भर्ता त्वां त्यक्त्वा तु वरानने । किं करिष्यसि तेनापि प्रियाघातकरेण च
तुझा निर्दयी पती तुला सोडून गेला आहे, हे सुंदर मुख असलेल्या; ज्याने आपल्या प्रियेला दुःख दिलं, त्याच्याशी तू काय करशील?
यस्त्वां त्यक्त्वा गतः पापी साध्व्याचारसमन्विताम् । किं वा स ते गतो बाले तत्र जीवति वै मृतः
जो पापी पुरुष तुझ्यासारख्या सतीला सोडून गेला, तो तुझ्यासाठी काय? तो जिवंत असो वा मेला असो, हे बालिके, त्याचं तुला काय?
किं करिष्यति तेनैवं भवती खिद्यते वृथा । कस्मान्नाशयते चांगं दिव्यं हेमसमप्रभम्
अशा माणसासाठी ही स्त्री व्यर्थ दुःखी का होते? सोन्यासारख्या तेजस्वी शरीराचा नाश का करतेस?
बाल्ये वयसि संप्राप्ते मानवो न च विंदति । एकं सुखं महाभागे बालक्रीडां विना शुभे
बालपणात, हे भाग्यवती, माणसाला बाललीला सोडून दुसरं काहीच सुख मिळत नाही, तरुणपण आलं तरी.
वार्द्धके दुःखसंप्राप्तिर्जरा कायं प्रहिंसयेत् । तारुण्ये भुज्यते भोगः सुखात्सर्वो वरानने
वृद्धपणी दुःख येतं; वार्धक्य शरीराला त्रास देतं. पण तरुणपणी, हे सुंदर मुख असलेल्या, सर्व सुखं मनमुराद उपभोगता येतात.
यावत्तिष्ठति तारुण्यं तावद्भुंजंति मानवाः । सुखभोगादिकं सर्वं स्वेच्छया रमते नरः
जोवर तरुणपण टिकतं, तोवर माणसं सर्व सुखांचा उपभोग घेतात; पुरुष आपल्या इच्छेप्रमाणे सर्व गोष्टींमध्ये रमतो.
यावत्तिष्ठति तारुण्यं तावद्भोगान्प्रभुंजते । वयस्यपि गते भद्रे तारुण्ये किं करिष्यति
जोवर तरुणपण असतं, तोवर लोक सुखाचा उपभोग घेतात; पण वय गेल्यावर, हे सुभगे, त्या तरुणपणाचा काय उपयोग?
संप्राप्ते वार्द्धके देवि किंचित्कार्यं न सिध्यति । स्थविरश्चिंतयेन्नित्यं सुखकार्यं न गच्छति
वृद्धपण आलं की, हे देवी, काहीच काम यशस्वी होत नाही; वृद्ध माणूस नेहमीच काळजी करतो आणि सुख मिळत नाही.
वयस्यपि गते बाले क्रियते सेतुबंधनम् । तादृशोयं भवेत्कायस्तारुण्ये तु गते शुभे
वय गेल्यावर, हे बालिके, पूल बांधण्यासारखं कठीण काम करावं लागतं; असंच हे शरीर होतं, जेव्हा तरुणपण निघून जातं, हे शुभे.
तस्माद्भुंक्ष्व सुखेनापि पिबस्व मधुमाधवीम् । कामाबाणा दहंत्यंगं तवेमे चारुलोचने
म्हणून, तू आनंदाने सुख उपभोग, मधुर मद्य प्यावं, सुंदर डोळ्यांची तू, तुझ्या देहात कामाच्या बाणांनी जळत आहेस.
अयमेकः समायातः पुरुषो रूपवान्गुणी । अयं हि पुरुषव्याघ्रः सर्वज्ञो गुणवान्धनी
इथे एकच पुरुष आला आहे, देखणा आणि गुणी; हा पुरुष म्हणजे पुरुषांमध्ये वाघ आहे, सर्वज्ञ, गुणवान आणि धनवान.
तवार्थे नित्यसंयुक्तः स्नेहेन वरवर्णिनि । सुकलोवाच- बाल्यं नास्त्यपि जीवस्य तारुण्यं नास्ति जीविते
तो नेहमी तुझ्या हितासाठी, सुंदर वर्ण असलेल्या स्त्री, प्रेमाने तुझ्याशी जोडलेला आहे. सुकला म्हणाली— जीवाला बालपण नसतं, आणि जीवनात तरुणपणही नसतं.
वृद्धत्वं नास्ति चैवास्य स्वयंसिद्धः सुसिद्धिदः । अमरो निर्जरो व्यापी सुसिद्धः सर्ववित्तमः
त्याला म्हातारपणही लागत नाही; तो स्वतः सिद्ध झालेला, उत्तम फल देणारा, अमर, वृद्धत्वरहित, सर्वत्र व्यापणारा, पूर्णत्वास पोचलेला आणि सर्वांत ज्ञानी आहे.
अकामः कामदो लोके आत्मरूपेण वर्तते । यथा गेहस्य संस्थानं तथा कायस्य दृश्यते
तो इच्छा नसलेला असूनही जगात सर्वांच्या इच्छा पूर्ण करणारा आहे, स्वतःच्या रूपात वावरणारा; जसं घराचं बांधकाम असतं, तसं शरीराचं स्वरूप दिसतं.
यथा वार्द्धकिना कायस्तथा सूत्रेण मंदिरम् । अनेककाष्ठसंघातैर्नाना दारुसमुच्चयैः
जसं घर दोरीच्या चौकटीवर, अनेक लाकडांच्या गटांनी आणि वेगवेगळ्या लाकडांच्या जोडांनी उभारलं जातं,
मृत्तिकयोदकेनापि समंतात्परिणामयेत् । लिपितं लेपकैः काष्ठं चित्रं भवति चित्रकैः
माती आणि पाण्याने सर्व बाजूंनी त्याला आकार दिला जातो; लाकूड जेव्हा गिलावाने माखलं जातं, तेव्हा ते रंगीबेरंगी सजावट मिळवून सुंदर दिसतं.
प्रथमं रूपमायाति गृहं सूत्रेण सूत्रितम् । पुष्णंति च स्वयं तत्तु लेपनाद्वै दिने दिने
सुरुवातीला रूप दिसतं, घर दोरीने मोजलं जातं; आणि रोजच्या गिलावाने ते टिकून राहतं.
वायुनांदोलितं नित्यं गृहं च मलिनायते । मध्यमो वर्तुतः कालो गृहस्य परिकथ्यते
वाऱ्याने नेहमी हलवलं गेल्यावर घर मळकट होतं; मधल्या काळात घराचं वय सांगितलं जातं.
रूपहानिर्भवेत्तस्य गृहस्वामी विलेपयेत् । स्वेच्छया च गृहस्वामी रूपवत्त्वं नयेद्गृहम्
त्याचं सौंदर्य कमी होतं, मग घरमालक गिलावा करतो; आणि आपल्या इच्छेने घर पुन्हा सुंदर करतो.
तारुण्यं तस्य गेहस्य दूतिके परिकथ्यते । काष्ठसंघैश्च जीर्णत्वं बहुकालैः प्रयाति सः
त्या घराचं तारुण्य, हे दूतिका, असं सांगितलं जातं; आणि लाकडांच्या गटांनी, खूप काळ गेल्यावर, ते जुने होतं.
स्थानभ्रष्टाः प्रजायंते मूलाग्रे प्रचलंति ते । न सहेल्लेपनाभारमाधारेण प्रतिष्ठति
मुळाशी असलेले भाग सैल होतात आणि हलू लागतात; गिलावाचा भार सहन न करता, ते उभं राहू शकत नाही.
एतद्गृहस्य वार्द्धक्यं कथितं शृणु दूतिके । पतमानं गृहं दृष्ट्वा गृहस्वामी परित्यजेत्
असं घराचं म्हातारपण सांगितलं, ऐक दूतिका; घर कोसळताना पाहून, घरमालक ते सोडून देतो.
गृहमन्यं प्रवेशाय प्रयात्येव हि सत्वरम् । तथा बाल्यं च तारुण्यं नृणां वृद्धत्वमेव च
तो लगेच दुसऱ्या घरात जाण्यास निघतो; त्याचप्रमाणे, माणसांमध्येही बालपण, तारुण्य आणि म्हातारपण येतात.
स बाल्ये बालरूपश्च ज्ञानहीनं प्रकारयेत् । चित्रयेत्कायमेवापि वस्त्रालंकारभूषणैः
बालपणी तो बालकाचं रूप घेतो, ज्ञान नसलं तरी; तो शरीराला वस्त्रं आणि दागिन्यांनी सजवतो.
लेपनैश्चंदनैश्चान्यैस्तांबूलप्रभवादिभिः । कायस्तरुणतां याति अतिरूपो विजायते
लेप, चंदन आणि तांबूलापासून मिळणाऱ्या इतर वस्तूंनी, शरीर तारुण्यात येतं आणि फारच देखणं होतं.