मुच्यते नाममात्रेण प्रसादात्केशवस्य तु । कलौ द्वारवती रम्या धन्यो देवो जनार्दनः
केवळ नाव उच्चारल्याने, केशवाच्या कृपेने मुक्त होतो; कलियुगात द्वारवती रम्य आहे, आणि धन्य देव जनार्दन.
ये पश्यंति नरा देवं मुक्तिस्तेषां सुनिश्चला । एवं धन्यतमं देवं विष्णुं सर्वेश्वरं प्रभुम्
जे पुरुष त्या देवाचे दर्शन करतात त्यांची मुक्ती अढळ असते; असा हा सर्वश्रेष्ठ, धन्य विष्णू, सर्वांचा स्वामी, प्रभू.
चिंतयामि महादेवि विद्वत्संस्थो जनार्दनम् । अष्टोत्तरं तु तीर्थानां शतमेतदुदाहृतम्
माझ्या मनात, हे महादेवी, विद्वानांमध्ये वास करणाऱ्या जनार्दनाचे चिंतन करतो; हे तीर्थांचे एकशेआठ नावे सांगितली आहेत.
यो जपेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते । एषु तीर्थेषु यः स्नात्वा पश्येन्नारायणं हरिम्
जो कोणी हे जपतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो; या तीर्थांमध्ये स्नान करून जो नारायण, हरि यांचे दर्शन करतो,
सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णोः सनातनम् । जगन्नाथं महातीर्थं लोकानां पावनं स्मृतम्
तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन विष्णूच्या सनातन धामाला जातो; जगन्नाथ हे महान तीर्थ, जगाला पावन करणारे मानले जाते.
ये गच्छंति नरश्रेष्ठास्तेपि यांति परां गतिम् । शताष्टकं महापुण्यं श्रावयेत्पितृकर्मणि
जे श्रेष्ठ पुरुष तिथे जातात, तेही परमगतीला पोहोचतात; हे एकशेआठ पुण्य तीर्थ पितृकर्मासाठी ऐकवावे.
इहलोके सुखं भुक्त्वा याति विष्णोः सनातनम् । गोदाने श्राद्धदाने वा अहन्यहनि वा पुनः
या लोकात सुख उपभोगून, तो विष्णूच्या सनातन धामाला जातो; गोधनात, श्राद्धदानात किंवा दररोज पुन्हा,
देवार्चनविधौ विद्वान्परं ब्रह्माधिगच्छति
देवपूजेच्या पद्धतीत विद्वान परम ब्रह्म प्राप्त करतो.
इति श्रीपाद्मे महापुराणे पंचपंचाशत्साहस्र्यां संहितायां उत्तरखंडे जंबूद्वीपतीर्थवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशाधिकशततमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्म महापुराणात, पंचपंचाशत्सहस्र संहितेच्या उत्तरखंडात, जांबूद्वीपातील तीर्थांचे वर्णन असलेला एकशेतेहतीसवा अध्याय संपला.
महादेव उवाच। वेत्रवत्यास्तु माहात्म्यं वक्ष्यामि शृणु सुंदरि । यत्र स्नात्वा विमुच्यंते यावदाभूतसंप्लवम्
महादेव म्हणाले: वेत्रवतीचे माहात्म्य मी सांगतो, ऐक सुंदरि; जिथे स्नान केल्याने सर्व जन्मभर साचलेली पापे दूर होतात.
वृत्रेण च कृतः कूपो महागंभीरसंज्ञकः । कूपात्सा निःसृता देवी महापापौघनाशिनी
वृत्राने एक विहीर खणली, जिला अतिशय खोल असे नाव मिळाले; त्या विहिरीतून देवी प्रकट झाली, जी मोठ्या पापांचा नाश करणारी आहे.
यथा गंगा तथेयं च सरिच्छ्रेष्ठा सुरोत्तमे । अस्या दर्शनमात्रेण पापौघाः शमयंति च
जशी गंगा, तशी हीही, नद्यांमध्ये श्रेष्ठ, हे उत्तम देवी; केवळ तिचे दर्शन घेतल्याने पापांचा समूह शांत होतो.
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि इतिहासं पुरातनम् । यच्छ्रुत्वा पापिनो दोषैर्विमुक्ताः कर्मबंधनात्
हे देवी, ऐक. मी तुला एक फार जुनी गोष्ट सांगतो. ही गोष्ट ऐकल्यावर पापी माणसे दोषांपासून आणि कर्माच्या बंधनातून मुक्त होतात.
चंपके नगरे चैव राजा राज्यं करोति सः । सदा दुष्टो दुष्टरूपो जनानां स प्रपीडकः
चंपक या नगरीत एक राजा राज्य करत होता. तो नेहमीच वाईट स्वभावाचा आणि लोकांना त्रास देणारा होता.
अधर्मो धर्मरूपश्च विष्णुनिंदापरायणः । देव द्विज निहंता च आश्रमाणां विदूषकः
तो अधार्मिक असूनही धर्माचा देखावा करायचा. विष्णूची निंदा करण्यात त्याला आनंद वाटायचा. तो देव आणि ब्राह्मणांचा शत्रू होता आणि आश्रमांची विटंबना करायचा.
वेदनिंदापरः श्रीमान्मूर्खो वा निर्घृणः शठः । असच्छास्त्रेषु निरतः परदाराभिमर्शकः
तो वेदांची निंदा करायचा, श्रीमंत होता, पण मूर्ख, निर्दयी आणि कपटी होता. तो खोट्या ग्रंथांमध्ये रमायचा आणि दुसऱ्यांच्या स्त्रियांना स्पर्श करायचा.
विदारुणेति नामा च संजातो मूर्ख एव च । कदाचिद्दैवयोगेन आगतस्तां नदीं प्रति
त्याचे नाव विदारुण होते आणि तो खरोखरच मूर्ख होता. एकदा दैवयोगाने तो त्या नदीकाठी गेला.
आखेटकसमायुक्तः स्वयं कुष्ठी सुरेश्वरि । महापापादयं जातो ब्राह्मणानां च निंदनात्
तो शिकारीत गुंतलेला आणि स्वतः कुष्ठरोगी होता, हे सुरेश्वरी. ब्राह्मणांची निंदा केल्यामुळे तो मोठा पापी म्हणून जन्माला आला.
वृथावादी दुरात्मा च शठो वै निर्घृणः पशुः । वेदनिंदारतो नित्यं गोशास्त्राणां प्रदूषकः
तो फुकाचा बोलणारा, वाईट मनाचा, खरा कपटी आणि निर्दयी होता, जणू काही पशूच. तो नेहमी वेदांची निंदा आणि गोशास्त्रांची विटंबना करायचा.
एवंविधो वने भ्राम्यंस्तृषार्तः स सुहृद्वृतः । अश्वादुत्तीर्य राजाऽसौ जलं पीत्वा गृहं गतः
असा हा राजा, मित्रांसोबत जंगलात भटकत असताना तहानलेला झाला. मग घोड्यावरून उतरून त्याने पाणी प्यायले आणि घरी परतला.
तेनैवोदकपानेन गतं कुष्ठं न संशयः । बुद्धिस्तु निर्मला जाता तस्य राज्ञो विशेषतः
त्याच पाणी प्यायल्यामुळे त्याचा कुष्ठरोग नाहीसा झाला, यात शंका नाही. विशेष म्हणजे त्याचे मनही शुद्ध झाले.
विष्णौ भक्तिः समुत्पन्ना तदा तस्य सुरेश्वरि । ततः प्रभृति कालेन स्नानं वै कृतवान्सदा
त्या वेळी, सुरेश्वरी, त्याच्या मनात विष्णूभक्ती उत्पन्न झाली. त्यानंतर तो नेहमी स्नान करू लागला.
निर्मलो बहुरूपाढ्यो जातस्तत्र सुरेश्वरि । इहलोके सुखं भुक्त्वा कृत्वा यज्ञाननेकशः
तो पूर्णपणे शुद्ध झाला आणि त्याच्याकडे अनेक प्रकारचे धन आले, हे सुरेश्वरी. या जगात सुख उपभोगून त्याने अनेक यज्ञ केले.
विप्रेभ्यो दक्षिणां दत्वा स गतो वैष्णवं पदम् । इति ज्ञात्वा तु भो देवि वेत्रवत्यां विशेषतः
त्याने ब्राह्मणांना दान दिले आणि नंतर वैष्णव पदाला गेला. म्हणून, हे देवी, विशेषतः वेत्रवतीबद्दल हे जाणून ठेव.
स्नानं कुर्वंति ये विप्रास्ते मुक्ता नगनंदिनि । राजन्यो वाथ वैश्यो वा शूद्रो वा सुरसत्तमे
जे ब्राह्मण तिथे स्नान करतात, हे नगनंदिनी, ते मुक्त होतात. मग ते क्षत्रिय, वैश्य किंवा शूद्र असोत, हे सुरश्रेष्ठ.
यत्र स्नानं प्रकुर्वंति ते मुक्ताः पापबंधनात् । कार्तिके वाऽथ माघे वा बाह्यो वा वेदनिंदकः
जेथे जेथे ते स्नान करतात, तेथे ते पापांच्या बंधनातून मुक्त होतात. मग ते कार्तिक, माघ महिन्यात असो, किंवा बाह्य, वेदनिंदक असो.
सरितां संगमे स्नात्वा मुच्यते देवि किल्बिषात् । साभ्रमत्याः समं यत्र तस्याः संगः प्रदृश्यते
नद्यांच्या संगमावर स्नान केल्यावर पापातून मुक्ती मिळते, हे देवी. जिथे साब्रवतीच्या संगमाचे दर्शन होते, तिथेही हे घडते.
तत्र स्नात्वा विशेषेण मुच्यते ब्रह्महा सदा । खेटकं नगरं दिव्यं स्वर्गरूपं तु वाऽनघे
तिथे विशेषतः स्नान केल्यावर, ब्रह्महत्यारेही नेहमीच मुक्त होतात. खेठक हे नगर दिव्य आहे, अगदी स्वर्गासारखे, हे अनघे.
ब्रह्मणा तत्र वै देवि योगाश्च बहवः कृताः । तत्र स्नात्वा च भुक्त्वा च पुनर्जन्म न विद्यते
त्या ठिकाणी, हे देवी, ब्रह्मदेवाने अनेक योग केले. तिथे स्नान करून आणि भोजन करून पुन्हा जन्म मिळत नाही.
सा द्वितीया स्मृता गंगा कलौ देवि विशेषतः । ये नराः सुखमिच्छंति धनमिच्छंति ये नराः
ती नदी विशेषतः कलियुगात दुसरी गंगा म्हणून ओळखली जाते, हे देवी. जे पुरुष सुखाची इच्छा करतात, जे धनाची इच्छा करतात—