भर्तुर्गेहादहं पित्रा क्वास्ते तत्र च पातकम् । नैव कामान्न लोभाच्च न मोहान्न च मत्सरात्
माझ्या पतीच्या घरी माझ्या वडिलांनी मला आणलं; यात माझा काय दोष? ना वासनेपोटी, ना लोभापोटी, ना मोहापोटी, ना मत्सरापोटी.
आगताहं पतिं त्यक्त्वा पतिभावेन संस्थिता । भर्तृरूपच्छलेनापि त्वयैव परिवंचिता
मी पतीला सोडून आले, तरी मनाने त्याचीच आहे; पण तू माझ्या पतीच्या रूपात फसवणूक करून मला फसवलंस.
भवंतं माथुरं ज्ञात्वा गताहं सम्मुखं तव । मायाविनं यदा जाने त्वामेवं दानवाधम
मी तुला मथुराचा समजून तुझ्यासमोर आले होते; पण जेव्हा मला कळलं की तू फसवणूक करणारा, नीच दानव आहेस—
एकेन हुंकृतेनैव भस्मीभूतं करोम्यहम् । गोभिल उवाच- चक्षुर्हीना न पश्यंति मानवाः शृणु सांप्रतम्
फक्त एक हुंकार केला तरी मी तुला राख करू शकतो. गोभिल म्हणाला— ज्यांना डोळे नाहीत, ते बघू शकत नाहीत, हे मानव, आता ऐक—
धर्मनेत्रविहीना त्वं कथं जानासि मामिह । यदा ते भाव उत्पन्नः पितुर्गेहं प्रति शृणु
तुझ्या मनात धर्माचं डोळं नाही, मग तू मला इथे कसं ओळखलंस? जेव्हा तुझं मन वडिलांच्या घरी वळलं, तेव्हा ऐक—
पतिध्यानं परित्यज्य मुक्ता ध्यानेन त्वं तदा । ज्ञाननेत्रं तदा नष्टं स्फुटं च हृदये तव
पतीचं ध्यान सोडून, दुसऱ्या गोष्टीत मन लावल्यावर, तुझं ज्ञानाचं डोळं हरवलं आणि तुझं हृदयही गोंधळलं.
कथं मां त्वं विजानासि ज्ञानचक्षुर्हता भुवि । कस्या माता पिता भ्राता कस्याः स्वजनबांधवाः
ज्ञानाचं डोळं हरवल्यावर, या जगात तू मला कसं ओळखशील? कोणाला आई, वडील, भाऊ म्हणायचं? कोण आपले खरे नातेवाईक?
सर्वस्थाने पतिर्ह्येको भार्यायास्तु न संशयः । इत्युक्त्वा हि प्रहस्यैव गोभिलो दानवाधमः
सगळ्या परिस्थितीत, बायेसाठी पतीच एकमेव खरा आप्त आहे—यात शंका नाही. असं म्हणून, गोभिल दानव हसला.
न भयं विद्यते तेऽद्य ममापि शृणु पुंश्चलि । किं भवेत्तव शापेन वृथैव परिकंपसे
आज तुला माझ्यापासून काहीही भीती नाही—ऐक, दुर्जन स्त्री. पतीच्या शापामुळे तू उगीच का घाबरतेस?
ममगेहं समाश्रित्य भुंक्ष्व भोगान्मनोऽनुगान् । पद्मावत्युवाच- गच्छ पापसमाचार किं त्वं वदसि निर्घृणः
माझ्या घरी ये आणि मनाप्रमाणे सुख उपभोग. पद्मावती म्हणाली— दूर हो, पापी! किती निर्दयी बोलतोस!
सतीभावेन संस्थास्मि पतिव्रतपरायणा । धक्ष्यामि त्वां महापाप यद्येवं तु वदिष्यसि
मी सतीत्वाने, पतीव्रतेपणाने उभी आहे. तू असंच बोलत राहिलास, तर मी तुला जाळून टाकीन, मोठ्या पाप्या.
एवमुक्त्वा तथैकांते निषसाद महीतले । दुःखेन महताविष्टां तामुवाच स गोभिलः
असं म्हणून, ती एकटीच जमिनीवर बसली. ती फार दुःखाने भरली होती, तेव्हा गोभिल तिला म्हणाला—
तवोदरे मया न्यस्तं स्ववीर्यं सुकृतं शुभे । तस्मादुत्पत्स्यते पुत्रस्त्रैलोक्यक्षोभकारकः
शुभे, तुझ्या पोटी मी माझं तेज ठेवलं आहे; त्यामुळे तुझ्या पोटी असा मुलगा जन्माला येईल, जो तिन्ही लोकांना हलवून टाकेल.
एवमुक्त्वा जगामाथ गोभिलो दानवस्तदा । गते तस्मिन्दुराचारे दानवे पापचारिणी
असं म्हणून, तेव्हा गोभिल दानव निघून गेला. तो वाईट, पापी दानव गेला—
दुःखेन महताविष्टा नृपकन्या रुरोद ह
म्हणून मोठ्या दुःखाने भरलेली ती राजकन्या रडू लागली.
ब्राह्मण्युवाच- गते तस्मिन्दुराचारे गोभिले पापचेतसि । पद्मावती रुरोदाथ दुःखेन महतान्विता
ब्राह्मण म्हणाला— त्या वाईट, पापी गोभिलाच्या निघून गेल्यावर, पद्मावती मोठ्या दुःखाने रडू लागली.
तस्यास्तु रुदितं श्रुत्वा सख्यः सर्वा द्विजोत्तम । पप्रच्छुस्तां राजकन्यां ताः सर्वाश्च वराननाः
तिचं रडणं ऐकून, सर्व सख्या, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, त्या राजकन्येला विचारू लागल्या. त्या सगळ्यांच्या चेहऱ्यावर तेज होतं.
कस्माद्रोदिषि भद्रं ते कथयस्व हि चेष्टितम् । क्व गतोऽसौ महाराजो माथुराधिपतिस्तव
तू का रडतेस? तुझं कल्याण होवो—काय घडलं ते सांग. तुझा मथुराचा राजा कुठे गेला?
येन त्वं हि समाहूता प्रियेत्युक्त्वा वदस्व नः । ता उवाच सुदुःखेन रोदमाना पुनः पुनः
कोणाच्या बोलावण्याने तू गेलीस, 'प्रिय' असं म्हणून? आम्हाला सांग. ती फार दुःखी होऊन पुन्हा पुन्हा रडत उत्तर देऊ लागली.
तया आवेदितं सर्वं यज्जातं दोषसंभवम् । ताभिर्नीता पितुर्गेहं वेपमाना सुदुःखिता
तिने घडलेली सगळी गोष्ट, तिच्या संकटाचं कारण सांगितलं. मग त्या सख्या तिला, थरथरत आणि दुःखी अवस्थेत, वडिलांच्या घरी घेऊन गेल्या.
मातुः समक्षं तस्यास्तु आचचक्षुस्तदा स्त्रियः । समाकर्ण्य ततो देवी गता सा भर्तृमंदिरम्
आईसमोर त्या स्त्रियांनी सगळं सांगितलं; हे ऐकून राणी आपल्या नवऱ्याच्या खोलीत गेली.
भर्तारं श्रावयामास सुतावृत्तांतमेव हि । समाकर्ण्य ततो राजा महादुःखी अजायत
तिने आपल्या पतीला मुलाच्या साऱ्या घडामोडी सांगितल्या; हे ऐकून राजा फारच दुःखी झाला.
यानाच्छादनकं दत्वा परिवारसमन्विताम् । मथुरां प्रेषयामास गता सा प्रियमंदिरम्
राजाने तिला झाकलेली घोडागाडी आणि नोकरांसह मथुरेला पाठवलं; ती आपल्या प्रियाच्या घरी गेली.
सुतादोषं समाच्छाद्य पितामाता द्विजोत्तम । उग्रसेनस्तु धर्मात्मा पद्मावतीं समागताम्
मुलीचा दोष लपवून, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, धर्मशील उग्रसेनाने पद्मावतीचं स्वागत केलं.
स दृष्ट्वा मुमुदे चाशु उवाचेदं वचः पुनः । त्वया विना न शक्तोस्मि जीवितुं हि वरानने
तिला पाहून तो लगेच आनंदी झाला आणि पुन्हा म्हणाला, 'तुझ्याशिवाय, सुंदर मुखवाली, मला जगणं शक्य नाही.'
बहुप्रभासि मे प्रीता गुणशीलैस्तु सर्वदा । भक्त्या सत्येन ते कांते पतिदैवत्यकैर्गुणैः
माझं तुझ्यावरचं प्रेम नेहमीच मोठं आहे, कारण तुझ्या गुणांनी, स्वभावाने, भक्तीने, सत्य बोलण्याने आणि पतीला देव मानण्याच्या गुणांनी तू मला प्रिय आहेस.
समाभाष्य प्रियां भार्यां पद्मावतीं नरेश्वरः । तया सार्धं स वै रेमे उग्रसेनो नृपोत्तमः
राजा उग्रसेनाने आपल्या प्रिय पत्नी पद्मावतीशी असं बोलून तिच्यासोबत सुखाने राहिला.
ववृधे दारुणो गर्भः सर्वलोकभयप्रदः । पद्मावती विजानाति तस्य गर्भस्य कारणम्
तीव्र गर्भ वाढत गेला, साऱ्या जगाला भीती वाटू लागली; पद्मावतीला त्या गर्भाचं कारण समजलं.
स्वोदरे वर्द्धमानस्य चिंतयंती दिवानिशम् । अनेन किमु जातेन लोकनाशकरेण वै
पोटात वाढणाऱ्या बाळाचा विचार ती रात्रंदिवस करत होती: 'या जगाचा नाश करणारा हा जन्मला तरी काय उपयोग?'
अनेनापि न मे कार्यं दुष्टपुत्रेण सांप्रतम् । औषधीं पृच्छते सा तु गर्भपातस्य सर्वतः
'मला या वाईट मुलाचा काही उपयोग नाही,' असं तिला वाटलं आणि गर्भपातासाठी औषधं शोधू लागली.