अग्निं च पितरं चैव न त्यजेत्स्वामिनं शुभे । सदा विप्रः सुतो भृत्यः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
अग्नी, वडील किंवा मालक कधीही सोडू नयेत, शुभे; ब्राह्मण, पुत्र किंवा सेवक नेहमीच हे पाळावे—हेच सत्य मी सांगतो.
परित्यज्य प्रगच्छंति ते यांति नरकार्णवम् । पतितं व्याधितं देवि विकलं कुष्ठिनं तथा
जे त्यांना सोडून निघून जातात, ते नरकाच्या समुद्रात पडतात; जरी पती पतित, आजारी, अपंग किंवा कुष्ठरोगी असला तरी—
सर्वकर्मविहीनं च गतवित्तादिसंचयम् । भर्तारं न त्यजेन्नारी यदि श्रेय इहेच्छति
सर्व कर्मांपासून वंचित, धनसंपत्ती नसली तरी, स्त्रीने आपले कल्याण हवे असेल तर पतीला सोडू नये.
त्यक्त्वा कांतं व्रजेन्नारी अन्यत्कार्यमिहेच्छति । सा मता पुंश्चली लोके सर्वधर्मबहिष्कृता
जर स्त्री आपल्या प्रियकराला सोडून, इच्छेने दुसऱ्याचा शोध घेते, तर तिला लोकांत व्यभिचारिणी मानतात आणि सर्व धर्मांपासून बहिष्कृत करतात.
गते भर्तरि या ग्रामं भोगं शृंगारमेव च । लौल्याच्च कुरुते नारी पुंश्चली वदते जनः
पती गावात गेला की, बायका भोग आणि शृंगारात रमतात; त्यांच्या चंचलपणामुळे लोक त्यांना वेश्या म्हणतात.
एवं धर्मं विजानामि वेदशास्त्रैश्च संमतम् । दानवा राक्षसाः प्रेता धात्रा सृष्टा यदादितः
माझ्या मते, वेदशास्त्रांनी मान्य केलेला धर्म असा आहे की, दैत्य, राक्षस आणि प्रेत यांना सुरुवातीपासूनच सृष्टीकर्त्याने निर्माण केले.
तत्रेह कारणं सर्वं प्रवक्ष्यामि न संशयः । ब्राह्मणा दानवाश्चैव पिशाचाश्चैव राक्षसाः
याचे सर्व कारण मी आता स्पष्ट सांगतो—यात शंका नाही: ब्राह्मण, दैत्य, पिशाच आणि राक्षस.
धर्मार्थं सकलं प्रोक्तमधीतं तैस्तु सुंदरि । विंदंति सकलं सर्वे आचरंति न दानवाः
सुंदरी, त्यांनी धर्म आणि अर्थ याचा अभ्यास केला, सर्वांनी ते समजून घेतले; पण दैत्य मात्र त्याचे आचरण करत नाहीत.
विधिहीनं प्रकुर्वंति दानवा ज्ञानवर्जिताः । अन्यायेन व्रजंत्येते मानवा विधिवर्जिताः
दैत्य अज्ञानामुळे नियम न पाळता वागत असतात; तसेच काही माणसेही नियम सोडून अन्यायाने चालतात.
तेषां शासनहेत्वर्थं कृता एतेपि नान्यथा । विधिहीनं प्रकुर्वंति ये हि धर्मं नराधमाः
त्यांना वठणीवर आणण्यासाठी हे नियम बनवले गेले, दुसऱ्या कुठल्याही कारणासाठी नाही; जे धर्माचे नियम पाळत नाहीत, ते खरेच नीच माणसे आहेत.
तान्वयं शासयामो वै दंडेन महता किल । भवत्या दारुणं कर्म कृतमेव सुनिर्घृणम्
आम्ही त्यांना मोठ्या शिक्षेने दंड देतो; तुझ्या हातून जे घडले ते फारच कठोर आणि निर्दयी आहे.
गार्हस्थ्यं च परित्यज्य अत्रायाता किमर्थतः । वदस्येवं मुखेनापि अहं हि पतिदेवता
गृहस्थाश्रम सोडून इथे का आलीस? स्पष्टपणे सांग, कारण मी पतीला देव मानणारी आहे.
कर्मणा नास्ति तद्दृष्टं पतिदैवत्यमेव ते । भर्तारं तं परित्यज्य किमर्थं त्वमिहागता
कृत्यांवरून तुझं पतीभक्तीपण दिसत नाही; पतीला सोडून इथे कशासाठी आलीस?
शृंगारं भूषणं वेषं कृत्वा तिष्ठसि निर्घृणा । किमर्थं हि कृतं पापे कस्यहेतोर्वदस्व मे
शृंगारासाठी दागिने आणि वेष घालून तू इथे उभी आहेस, निर्दयी आहेस; हे पाप कशासाठी केलंस, आणि कुणासाठी, ते मला सांग.
निःशंका वर्त्तसे चापि प्रमत्ता गिरिकानने । मया त्वं साधिता पापा दंडेन महता शृणु
तू पर्वतातल्या जंगलात निश्चिंत आणि बेफिकीरपणे वागत होतीस; मी तुला मोठ्या शिक्षेने वठणीवर आणले आहे—हे ऐक.
अधर्मचारिणी दुष्टा पतिं त्यक्त्वा समागता । क्वास्ते तत्पतिदेवत्वं दर्शय त्वं ममाग्रतः
अधर्म करणारी, दुष्ट, पतीला सोडून इथे आली आहेस; तुझं पतीभक्तीपण कुठे आहे? ते माझ्यासमोर दाखव.
भवती पुंश्चली नाम यया त्यक्तः स्वकः पतिः । पृथक्छय्या यदा नारी तदा सा पुंश्चली मता
तूच ती वेश्या आहेस, जिला स्वतःचा पती सोडला आहे; बाई पतीपासून वेगळी झोपली की, तिला वेश्या समजतात.
योजनानां शतैकस्य सोन्तरेण प्रवर्त्तते । क्वास्ति ते पतिदैवत्यं पुंश्चल्याचारचारिणी
शंभर योजनांचं अंतर असताना तुझं पतीभक्तीपण कुठे आहे, वेश्येसारखं वागणारी?
निर्लज्जे निर्घृणे दुष्टे किं मे वदसि संमुखी । तपसः क्वास्ति ते भावः क्व तेजोबलमेव च
निर्लज्ज, निर्दयी, दुष्ट, तू माझ्यासमोर काय सांगतेस? तुझं तपस्वित्व कुठे आहे, तुझी तेजस्विता आणि ताकद कुठे आहे?
दर्शयस्व ममाद्यैव बलवीर्यपराक्रमम् । पद्मावत्युवाच- स्नेहेनापि समानीता श्रूयतामसुराधम
आजच मला तुझं बल, वीर्य आणि पराक्रम दाखव. पद्मावती म्हणाली—माझ्या वडिलांनी प्रेमापोटी मला इथे आणलं, ऐक, असुरांमधल्या नीच.
भर्तुर्गेहादहं पित्रा क्वास्ते तत्र च पातकम् । नैव कामान्न लोभाच्च न मोहान्न च मत्सरात्
माझ्या पतीच्या घरी माझ्या वडिलांनी मला आणलं; यात माझा काय दोष? ना वासनेपोटी, ना लोभापोटी, ना मोहापोटी, ना मत्सरापोटी.
आगताहं पतिं त्यक्त्वा पतिभावेन संस्थिता । भर्तृरूपच्छलेनापि त्वयैव परिवंचिता
मी पतीला सोडून आले, तरी मनाने त्याचीच आहे; पण तू माझ्या पतीच्या रूपात फसवणूक करून मला फसवलंस.
भवंतं माथुरं ज्ञात्वा गताहं सम्मुखं तव । मायाविनं यदा जाने त्वामेवं दानवाधम
मी तुला मथुराचा समजून तुझ्यासमोर आले होते; पण जेव्हा मला कळलं की तू फसवणूक करणारा, नीच दानव आहेस—
एकेन हुंकृतेनैव भस्मीभूतं करोम्यहम् । गोभिल उवाच- चक्षुर्हीना न पश्यंति मानवाः शृणु सांप्रतम्
फक्त एक हुंकार केला तरी मी तुला राख करू शकतो. गोभिल म्हणाला— ज्यांना डोळे नाहीत, ते बघू शकत नाहीत, हे मानव, आता ऐक—
धर्मनेत्रविहीना त्वं कथं जानासि मामिह । यदा ते भाव उत्पन्नः पितुर्गेहं प्रति शृणु
तुझ्या मनात धर्माचं डोळं नाही, मग तू मला इथे कसं ओळखलंस? जेव्हा तुझं मन वडिलांच्या घरी वळलं, तेव्हा ऐक—
पतिध्यानं परित्यज्य मुक्ता ध्यानेन त्वं तदा । ज्ञाननेत्रं तदा नष्टं स्फुटं च हृदये तव
पतीचं ध्यान सोडून, दुसऱ्या गोष्टीत मन लावल्यावर, तुझं ज्ञानाचं डोळं हरवलं आणि तुझं हृदयही गोंधळलं.
कथं मां त्वं विजानासि ज्ञानचक्षुर्हता भुवि । कस्या माता पिता भ्राता कस्याः स्वजनबांधवाः
ज्ञानाचं डोळं हरवल्यावर, या जगात तू मला कसं ओळखशील? कोणाला आई, वडील, भाऊ म्हणायचं? कोण आपले खरे नातेवाईक?
सर्वस्थाने पतिर्ह्येको भार्यायास्तु न संशयः । इत्युक्त्वा हि प्रहस्यैव गोभिलो दानवाधमः
सगळ्या परिस्थितीत, बायेसाठी पतीच एकमेव खरा आप्त आहे—यात शंका नाही. असं म्हणून, गोभिल दानव हसला.
न भयं विद्यते तेऽद्य ममापि शृणु पुंश्चलि । किं भवेत्तव शापेन वृथैव परिकंपसे
आज तुला माझ्यापासून काहीही भीती नाही—ऐक, दुर्जन स्त्री. पतीच्या शापामुळे तू उगीच का घाबरतेस?
ममगेहं समाश्रित्य भुंक्ष्व भोगान्मनोऽनुगान् । पद्मावत्युवाच- गच्छ पापसमाचार किं त्वं वदसि निर्घृणः
माझ्या घरी ये आणि मनाप्रमाणे सुख उपभोग. पद्मावती म्हणाली— दूर हो, पापी! किती निर्दयी बोलतोस!