सुस्वरं रुदितं कृत्वा मम जन्म त्वया हृतम् । पश्य मे बलमत्रैव शापं दास्ये सुदारुणम्
मी मोठ्याने रडले आणि तू माझं जन्मच नष्ट केलंस; आता माझी ताकद पाहा, मी तुला फार भयंकर शाप देणार आहे.
एवं संभाषमाणा तं शप्तुकामा तु गोभिलम्
अशी बोलत असताना, त्याला शाप देण्याच्या तयारीत असलेली ती—गोभिल—
सुकलोवाच- तस्यास्तु वचनं श्रुत्वा गोभिलो वाक्यमब्रवीत् । भवती शप्तुकामासि कस्मान्मे कारणं वद
सुकला म्हणाली: तिचं बोलणं ऐकून गोभिल म्हणाला, 'तू मला शाप द्यायचं ठरवलंस, पण कोणत्या कारणासाठी, ते सांग.'
केन दोषेण लिप्तोस्मि यस्मात्त्वं शप्तुमुद्यता । गोभिलो नाम दैत्योस्मि पौलस्त्यस्य भटः शुभे
माझ्या कोणत्या दोषामुळे तू मला शाप द्यायला निघाली आहेस? मी गोभिल नावाचा दैत्य आहे, पौलस्त्याचा सेवक आहे, शुभे.
दैत्याचारेण वर्तामि जाने विद्यामनुत्तमाम् । वेदशास्त्रार्थवेत्तास्मि कलासु निपुणः पुनः
मी दैत्यांच्या आचाराने वागतो, मला श्रेष्ठ विद्या माहीत आहे, वेदशास्त्रांचा अर्थ समजतो आणि कलांमध्येही मी कुशल आहे.
एवं सर्वं विजानामि दैत्याचारं शृणुष्व मे । परस्वं परदारांश्च बलाद्भुंजामि नान्यथा
म्हणून मी सर्व काही जाणतो—माझ्याकडून दैत्यांचा आचार ऐक. आम्ही दुसऱ्यांचं धन आणि स्त्रिया जबरदस्तीने घेतो, वेगळ्या प्रकारे नाही.
वयं दैत्याः समाकर्ण्य दैत्याचारेण सांप्रतम् । वर्त्तामो ज्ञानिभावेन सत्यं सत्यं वदाम्यहम्
आम्ही दैत्य, ऐकून, सध्या दैत्यांच्या पद्धतीनेच वागतो; मी ज्ञानाच्या भावनेने सत्य सांगतो, पुन्हा पुन्हा सांगतो.
ब्राह्मणानां हि च्छिद्राणि विपश्यामो दिने दिने । तेषां हि तपसो नाशं विघ्नैः कुर्मो न संशयः
दररोज आम्ही ब्राह्मणांचे दोष शोधतो; त्यांच्या तपश्चर्येचा नाश करतो, यात शंका नाही.
छिद्रं प्राप्य वयं देवि नाशयामो न संशयः । ब्राह्मणाञ्छ्रूयतां भद्रे देवयज्ञं वरानने
कोणतीही कमजोरी मिळाली की, देवी, आम्ही त्यांचा नाश करतो, यात शंका नाही; ऐक, सुंदरमुखी, ब्राह्मणांच्या देवयज्ञाबद्दल.
नाशयामो वयं यज्ञान्धर्मयज्ञं न संशयः । सुब्राह्मणान्परित्यज्य देवं नारायणं प्रभुम्
आम्ही त्यांच्या यज्ञांचा आणि धर्मयज्ञांचा नाश करतो, यात शंका नाही; चांगल्या ब्राह्मणांना सोडून, आम्ही प्रभू नारायणालाही टाळतो.
पतिव्रतां महाभागां सुमतिं भर्तृतत्पराम् । दूरेणापि परित्यज्य तिष्ठामो नात्र संशयः
पतिव्रता, पुण्यवती, चांगल्या वर्तनाची आणि पतीला समर्पित असलेल्या स्त्रीला आम्ही दूरवरूनही टाळतो, यात शंका नाही.
तेजो देवि सुविप्रस्य हरेश्चैव महात्मनः । नार्याः पतिव्रतायाश्च सोढुं दैत्याश्च न क्षमाः
देवी, चांगल्या ब्राह्मणाचं तेज, महात्मा हरिचं तेज आणि पतिव्रता स्त्रीचं तेज—हे दैत्यांना सहन होत नाही.
पतिव्रताभयेनापि विष्णोः सुब्राह्मणस्य च । नश्यंति दानवाः सर्वे दूरं राक्षसपुंगवाः
पतिव्रता स्त्री, विष्णू आणि चांगला ब्राह्मण यांचा भयंकर धाक असतो, त्यामुळे सर्व दानव नष्ट होतात आणि राक्षसांचे पुढारी दूर पळतात.
अहं दानवधर्मेण विचरामि महीतलम् । कस्मात्त्वं शप्तुकामासि मम दोषो विचार्यताम्
मी दानवांच्या धर्माने पृथ्वीवर वावरतो; मग तू मला शाप द्यायचं का ठरवलंस? माझा दोष नीट विचार कर.
पद्मावत्युवाच- मम धर्मः सुकायश्च त्वयैव परिनाशितः । अहं पतिव्रता साध्वी पतिकामा तपस्विनी
पद्मावती म्हणाली: माझा धर्म आणि चांगली कीर्ती तूच नष्ट केलीस; मी पतिव्रता, सती, पतीला समर्पित आणि तपश्चर्येत मग्न आहे.
स्वमार्गे संस्थिता पाप मायया परिनाशिता । तस्मात्त्वामप्यहं दुष्ट आधक्ष्यामि न संशयः
मी माझ्या मार्गावर ठाम होते, पण तुझ्या मायेमुळे मी नष्ट झाले; म्हणून, दुष्टांनो, मीही तुला यातना देणार, यात शंका नाही.
गोभिल उवाच- धर्ममेव प्रवक्ष्यामि भवती यदि मन्यते । अग्निचिद्ब्राह्मणस्यापि श्रूयतां नृपनंदिनी
गोभिल म्हणाले: जर आपल्याला मान्य असेल तर मी धर्म सांगतो; राजाची पत्नीही ब्राह्मणाच्या धर्माचे ऐकावे, जो अग्नीची सेवा करतो.
जुह्वन्देवं द्विकालं यो न त्यजेदग्निमंदिरम् । स चाग्निहोत्री भवति यजत्येव दिनेदिने
जो देवाची दोन वेळा पूजा करतो आणि कधीही अग्नीमंदिर सोडत नाही, तोच अग्निहोत्री म्हणावा, जो रोज यज्ञ करतो.
अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि भृत्यधर्मं वरानने । मनसा कर्मणा वाचा विशुद्धो योऽपि नित्यशः
आता मी सेवकाचा धर्म सांगतो, सुंदर मुखी; जो नेहमी मनाने, कृतीने आणि वाणीने शुद्ध असतो—
नित्यमादेशकारी यः पश्चात्तिष्ठति चाग्रतः । स भृत्यः कथ्यते देवि पुण्यभागी न संशयः
जो नेहमी आज्ञा पाळतो, मागे आणि पुढे उभा राहतो, तोच सेवक म्हणावा, देवी, आणि तो नक्कीच पुण्यवान असतो, यात शंका नाही.
यः पुत्रो गुणवाञ्ज्ञाता पितरं पालयेच्छुभः । मातरं च विशेषेण मनसा काय कर्मभिः
जो गुणी पुत्र आहे, योग्य जाणतो, तो वडिलांची भक्तीने सेवा करावी, आणि विशेषतः आईची मनाने, शरीराने आणि कृतीने काळजी घ्यावी.
तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते । अन्यथा कुरुते यो हि स पापीयान्न संशयः
त्याला रोज गंगेचे स्नान मिळते; पण जो तसे करत नाही, तो नक्कीच अधिक पापी आहे.
अन्यच्चैवं प्रवक्ष्यामि पतिव्रतमनुत्तमम् । वाचा सुमनसा चैव कर्मणा शृणु भामिनि
आता मी उत्तम पतिव्रतेचे वर्णन करतो; ऐक, सुंदर स्त्री, तिच्या वाणी, मन आणि कृतीतील वर्तन.
शुश्रूषां कुरुते या हि भर्तुश्चैव दिन दिने । तुष्टे भर्त्तरि या प्रीता न त्यजेत्क्रोधनं पुनः
ती जी रोज पतीची सेवा करते, पती समाधानी असला की तीही आनंदी होते, आणि पुन्हा कधीही रागावत नाही—
तस्य दोषं न गृह्णाति ताडिता तुष्यते पुनः । भर्त्तुः कर्मसु सर्वेषु पुरतस्तिष्ठते सदा
ती त्याच्या दोषांकडे लक्ष देत नाही, मार खाल्ल्यावरही समाधानी राहते, आणि पतीच्या सर्व कामांत नेहमी पुढे उभी राहते.
सा चापि कथ्यते नारी पतिव्रतपरायणा । पतितोपि पितापुत्रैर्बहुदोषसमन्वितः
अशी स्त्री पतिव्रतेला समर्पित म्हणतात; जरी तिचा पती पतित, त्रस्त किंवा दोषांनी भरलेला असला, वडील किंवा मुलांमुळे—
कस्मादपि च न त्याज्यः कुष्ठितः क्रुधितोऽपि वा । एवं पुत्राः शुश्रूषंति पितरं मातरं किल
कोणत्याही कारणासाठी तिने त्याला सोडू नये, जरी तो रोगी किंवा रागावलेला असला तरी; तसेच, पुत्रांनी वडील आणि आईची सेवा करावी.
ते यांति परमं लोकं तद्विष्णोः परमं पदम् । एवं हि स्वामिनं ये वै उपाचरंति भृत्यकाः
ते परम लोकात जातात, म्हणजे विष्णूचे परम स्थान; तसेच, जे सेवक मालकाची अशी सेवा करतात.
पत्युर्लोकं प्रयांत्येते प्रसादात्स्वामिनस्तदा । अग्निं नैव त्यजेद्विप्रो ब्रह्मलोकं प्रयाति सः
मालकाच्या कृपेने ते पतीच्या लोकात जातात; जो ब्राह्मण अग्नी सोडत नाही, तो ब्रह्मलोकात पोहोचतो.
अग्नित्यागकरो विप्रो वृषलीपतिरुच्यते । स्वामिद्रोही भवेद्भृत्यः स्वामित्यागान्न संशयः
जो ब्राह्मण अग्नी सोडतो, त्याला चांडाळ स्त्रीचा पती म्हणतात; जो सेवक मालकाचा विश्वासघात करतो, तो नक्कीच द्रोही ठरतो.