दयिता उग्रसेनस्य पतिव्रतपरायणा । आत्मबलेन तिष्ठंती दुष्प्राप्या पुरुषैरपि
ती उग्रसेनाची प्रियतमा, पतीव्रतेवर निष्ठावान आहे. स्वतःच्या बळावर ठाम उभी आहे; तिला पुरुषांनाही मिळवणं कठीण आहे.
उग्रसेनो महामूर्खः प्रेषिता येन वै वरा । पितुर्गेहमियं बाला स तु भाग्येन वर्जितः
उग्रसेन हा मोठा मूर्ख, ज्याने या तेजस्विनीला वडिलांच्या घरी पाठवलं; पण तो नशिबाने वंचित आहे.
अनया विना स जीवेच्च कथं कूटमतिः सदा । किं वा नपुंसको राजा एनां यो हि परित्यजेत्
ती नसताना तो कपटी मनाचा नेहमी कसा जगतो? की तो राजा नपुंसक आहे, जो अशा स्त्रीला सोडून देतो?
तां दृष्ट्वा स तु कामात्मा संजातस्तत्क्षणादपि । इयं पतिव्रता बाला दुष्प्राप्या पुरुषैरपि
तिला पाहताच त्याच्या मनात त्या क्षणीच काम जागा झाला; ही पतीव्रता कन्या पुरुषांनाही मिळणं कठीण आहे.
कथं भोक्ष्याम्यहं गत्वा कामो मामति पीडयेत् । अभुक्त्वैनां यदा यास्ये तत्स्यान्मृत्युर्ममैव हि
मी तिथे जाऊन तिला कसा मिळवू? कामाने माझं मन जळतंय; जर मी तिला न मिळवता निघून गेलो, तर माझा मृत्यूच होईल.
अद्यैव हि न संदेहो यतः कामो महाबलः । इति चिंतापरो भूत्वा गोभिलो मनसैक्षत
आजच, यात शंका नाही, कारण काम फार बलवान आहे. अशा विचारात गॊभिल मनाशी विचार करू लागला.
कृत्वा मायामयं रूपमुग्रसेनस्य भूपतेः । यादृशस्तूग्रसेनश्च सांगोपांगो महानृपः
त्याने उग्रसेन राजाचा जसा आहे तसाच मायेमय रूप तयार केलं; सर्व अंगांनी आणि अवयवांनी तो मोठा राजा जसा आहे तसाच.
गोभिलस्तादृशो भूत्वा गत्या च स्वरभाषया । यथावस्त्रो यथावेशो वयसा च तथा पुनः
गॊभिल चालणं, बोलणं, पोशाख, रूप आणि वय सगळ्यात उग्रसेनासारखाच झाला.
दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्यगंधानुलेपनः । सर्वाभरणशोभांगो यादृशो माथुरेश्वरः
त्याने दिव्य हार, वस्त्र घातली, दिव्य सुगंध लावला, सर्व दागिन्यांनी सजला, जसा मथुरेचा स्वामी असतो.
भूत्वाथ तादृशो दैत्य उग्रसेनमयस्तदा । मायया परया युक्तो रूपलावण्यसंपदा
मग तो दैत्य पूर्णपणे उग्रसेनासारखा दिसू लागला; मोठ्या मायेमुळे, रूप आणि लावण्याने तो शोभू लागला.
पर्वताग्रे अशोकस्यच्छायामाश्रित्य संस्थितः । शिलातलस्थो दुष्टात्मा वीणादंडेन वीरकः
डोंगराच्या शिखरावर, अशोकाच्या सावलीत बसलेला, वाईट मनाचा वीरक एका दगडावर बसून वीणेचा दांडा हातात धरून होता.
सुस्वरं गायमानस्तु गीतं विश्वप्रमोहनम् । तालमानक्रियोपेतं सप्तस्वरविभूषितम्
तो गोड आवाजात गाणं गात होता, जे साऱ्या जगाला मोहून टाकणारं होतं, ताल आणि लय यांसह, सात सूरांनी सजलेलं.
गीतं गायति दुष्टात्मा तस्या रूपेण मोहितः । पर्वताग्रे स्थितो विप्र हर्षेण महतान्वितः
वाईट मनाचा तो वीरक तिच्या रूपाने मोहून गाणं गात होता; डोंगरावर उभा असलेला ब्राह्मण मोठ्या आनंदाने भरून गेला.
सखीमध्यगता सा तु पद्मावती वरानना । शुश्रुवे सुस्वरं गीतं तालमानलयान्वितम्
सखींच्या मध्ये असलेली सुंदर चेहऱ्याची पद्मावती, गोड आवाजात, ताल आणि लय असलेलं गाणं ऐकत होती.
कोऽयं गायति धर्मात्मा महत्सौख्यप्रदायकम् । गीतं हि सत्क्रियोपेतं सर्वभावसमन्वितम्
"हा कोण धर्मशील गायक आहे, जो इतका आनंद देणारं गाणं गातोय? हे गाणं चांगल्या कृतींनी आणि सर्व भावना भरून आहे."
सखीभिः सहिता गत्वा औत्सुक्येन नृपात्मजा । अशोकच्छायामाश्रित्य विमले सुशिलातले
सख्या सोबत, राजकन्या उत्सुकतेने तिथे गेली आणि अशोकाच्या सावलीतील स्वच्छ, गुळगुळीत दगडावर बसली.
ददर्श भूपवेषेण गोभिलं दानवाधमम् । पुष्पमालांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम्
तिने राजवेषात असलेला, फुलांची माळ घातलेला, दिव्य सुवास लावलेला, गोभिल नावाचा दुष्ट दानव पाहिला.
सर्वाभरणशोभांगं पद्मावती पतिव्रता । मथुरेशः समायातः कदा धर्मपरायणः
सर्व दागिन्यांनी सजलेली पतिव्रता पद्मावती विचार करत होती, 'धर्मनिष्ठ मथुरेश कधी परत येईल?'
मम नाथो महात्मा वै राज्यं त्यक्त्वा प्रदूरतः । यावद्धि चिंतयेत्सा च तावत्पापेन तेन सा
'माझा थोर पती राज्य सोडून दूर गेला आहे; मी असं विचारत असतानाच त्या पाप्याने मला बोलावलं.'
समाहूता तुरीभूय एहि त्वं हि प्रिये मम । चकिताशंकितासाचकथंभर्त्तासमागतः
'ये, ये, तूच माझी प्रिय आहेस!' असं बोलावल्यावर ती घाबरली, शंका आली, आणि विचार करू लागली, 'माझा पती आला का?'
लज्जिता दुःखिता जाता अधःकृत्वा ततो मुखम् । अहं पापा दुराचारा निःशंका परिवर्तिता
लाजलेली आणि दुःखी झालेली ती, चेहरा खाली घालून म्हणाली, 'मी पापी, वाईट वागणारी आहे, आता भीती न उरता मी बदलले आहे.'
कोपमेवं महाभागः करिष्यति न संशयः । यावद्धि चिंतयेत्सा च तावत्तेनापि पापिना
'नक्कीच तो महात्मा रागावेल, यात शंका नाही; मी असं विचारत असतानाच त्या पाप्याने पुन्हा—'
समाहूता तुरीभूय एह्येहि त्वं मम प्रिये । त्वया विना कृतो देवि प्राणान्धर्तुं वरानने
—'ये, ये, तू माझी प्रिय आहेस! सुंदर चेहऱ्याच्या देवी, तुझ्याशिवाय मी प्राण धरू शकत नाही.' असं पुन्हा बोलावलं.
न हि शक्नोम्यहं कांते जीवितं प्रियमेव च । तव स्नेहेन लुब्धोस्मि त्वां त्यक्त्वा नोत्सहे भृशम्
'अगं सुंदर, मी खरंच जगू शकत नाही, मला जीवनही नको आहे; तुझ्या प्रेमाने मी इतका मोहून गेलोय की, तुला सोडून राहूच शकत नाही.'
ब्राह्मण्युवाच- एवमुक्ता गतापश्यत्सुमुखं लज्जयान्विता । समालिंग्य ततो दैत्यः सतीं पद्मावतीं तदा
ब्राह्मण म्हणाला: असं ऐकून ती लाजलेली चेहरा घेऊन त्याच्याकडे गेली; तेव्हा त्या दानवाने सती पद्मावतीला मिठी मारली.
एकांतं तु समानीता सुभुक्ता इच्छया ततः । दैत्येन गोभिलेनापि सत्यकेतोः सुता तदा
एकांतात नेऊन, गोभिल दानवाने सत्यकेतूची कन्या पद्मावतीला आपल्या इच्छेप्रमाणे उपभोगली.
सुकलोवाच- मुष्कस्थानेस्य संकेतं नाविंदत वरानना । स्ववस्त्रं सा परिगृह्य शंकिता दुःखिता ह्यभूत्
सुकला म्हणाली: त्याच्या कमरेवरचं खूण तिला कळली नाही; स्वतःचं वस्त्र घेऊन ती शंकित आणि दुःखी झाली.
सा सक्रोधा वचः प्राह गोभिलं दानवाधमम् । कस्त्वं पापसमाचारो निर्घृणो दानवाकृतिः
ती रागाने गोभिल दानवाला म्हणाली, 'तू कोण? पापी वागणारा, निर्दयी, दानवासारखा!'
शप्तुकामा समुद्युक्ता दुःखेनाकुलितेक्षणा । वेपमाना तदा राजन्दुःखभारेण पीडिता
शाप देण्याच्या उद्देशाने ती सज्ज झाली होती, तिच्या डोळ्यांत दुःखाचं सावट होतं, ती थरथरत होती आणि दुःखाच्या ओझ्याने त्रस्त झाली होती, राजन.
मम कांतच्छलेनैव त्वयागत्य दुरात्मवन् । नाशितं धर्ममेवाग्र्यं पातिव्रत्यमनुत्तमम्
माझ्या प्रियकराच्या रूपात तू माझ्याकडे आला आणि वाईट हेतूने माझा श्रेष्ठ धर्म, म्हणजेच माझं पतिव्रत्य, नष्ट केलंस.