एवं मे दुष्कृतं दृष्ट्वा शिवशर्मा पतिर्मम । स्नेहाच्छ्वशुरवर्गस्य मम भर्त्ता महामतिः
माझ्या वाईट वागण्याकडे पाहून, माझे पती शिवशर्मा, सासरच्या घरच्यांवर प्रेम ठेवून, मोठ्या समजुतीने हे सर्व सहन करत होते.
न किंचिद्वक्ति मां सोपि क्षमते दुष्कृतं मम । वार्यमाणा कुटुंबेन अहमेवं सुपापिनी
ते मला काहीच बोलत नाहीत, उलट माझ्या चुकीला माफ करतात; घरच्यांनी कितीही समजावलं तरी मीच एवढं पाप केलं.
तस्य शीलं विदित्वा ते साधुत्वं शिवशर्मणः । पितामाता च मे सर्वे मम पापेन दुःखिताः
शिवशर्म्यांचा चांगुलपणा आणि स्वभाव ओळखून, माझ्या आईवडिलांना माझ्या पापामुळे फार दुःख झालं.
भर्त्ता मे दुष्कृतं दृष्ट्वा स्वगृहान्निर्गतो बहिः । तं देशं ग्राममेनं च परित्यज्य गतस्ततः
माझ्या चुकीचं कळल्यावर माझे पती घर सोडून बाहेर गेले आणि हा गाव, हे ठिकाण सर्व सोडून निघून गेले.
गते भर्तरि मे तातः संजातश्चिंतयान्वितः । मम दुःखेन दुःखात्मा यथा रोगेण पीडितः
पती निघून गेल्यावर माझ्या वडिलांना खूप चिंता लागली; माझ्या दुःखामुळे ते आजारी माणसासारखे व्यथित झाले.
मम माता उवाचैनं भर्तारं दुःखपीडितम् । कस्माच्चिंतयसे कांत वद दुःखं ममाग्रतः
माझ्या आईने दुःखाने व्याकुळ झालेल्या माझ्या वडिलांना विचारलं, 'प्रिय, तू इतका का चिंतीत आहेस? आपलं दुःख मला सांग.'
वसुदत्त उवाचैनां मातरं मम नंदने । सुतां त्यक्त्वा गतो विप्रो जामाता शृणु वल्लभे
वसुदत्तेने माझ्या आईला बागेत सांगितलं, 'ब्राह्मण जावई तुझ्या लेकीला सोडून निघून गेला आहे, ऐक प्रिय.'
इयं पापसमाचारा निर्घृणा पापचारिणी । अनया हि परित्यक्तः शिवशर्मा महामतिः
ही सुदेवा पापी वागणुकीची, निर्दयी आणि वाईट कृत्य करणारी आहे; हिच्यामुळेच शहाण्या शिवशर्म्याने तिला सोडून दिलं.
समस्तस्य कुटुंबस्य दाक्षिण्येन महामतिः । ममायं स द्विजः कांते सुदेवां नैव भाषते
संपूर्ण कुटुंबाच्या भल्यासाठी आणि दयाळूपणाने, तो शहाणा ब्राह्मण, प्रिय, सुदेवाशी काहीच बोलत नाही.
वसते सौम्यभावेन नैव निंदति कुत्सति । सुदेवां पापसंचारां स वै पंडितबुद्धिमान्
तो नेहमी सौम्यपणे वागतो, कधीही दोष काढत नाही किंवा निंदा करत नाही; सुदेवा जरी पापी वागणुकीची असली तरी तो तिला विद्वानासारखं पाहतो.
भविष्यति त्वियं दुष्टा सुदेवा कुलनाशिनी । अहमेनां परित्यज्य व्रजामि गृहवासिनि
पण ही दुष्ट सुदेवा घराण्याचं नाश करेल; म्हणून मी तिला सोडून देऊन, घर सोडून निघून जातो.
ब्राह्मण्युवाच- अद्य ज्ञातं त्वया कांत सुताया गुणदूषणम् । तव मोहेन स्नेहेन नष्टेयं शृणु सांप्रतम्
ब्राह्मण स्त्री म्हणाली, 'आज तुला तुझ्या लेकीचे दोष कळले, प्रिय; तुझ्या मोहामुळे आणि प्रेमामुळे ती हरवली आहे—आता ऐक.'
तावद्विलाडयेत्पुत्रं यावत्स्यात्पंचवार्षिकः । शिक्षाबुद्ध्या सदा कांत पुनर्मोहेन पोषयेत्
पाच वर्षांपर्यंत मुलाला जपावं, त्याला नेहमी योग्य शिकवण द्यावी, आणि पुन्हा प्रेमाने त्याचं संगोपन करावं.
स्नानाच्छादनकैर्भक्ष्यैर्भोज्यैः पेयैर्न संशयः । गुणेषु योजयेत्कांत सद्विद्यासु च तं सुतम्
स्नान, वस्त्र, खाण्यापिण्याच्या गोष्टींनी त्याची काळजी घ्यावी, पण त्याचबरोबर त्याला सद्गुण आणि खरी विद्या शिकवावी, यात शंका नाही.
गुणशिक्षार्थंनिर्मोहः पिता भवति सर्वदा । पालने पोषणे कांत संमोहः परिजायते
गुणांची शिकवण देताना वडिलांनी नेहमी मोह टाळावा; पण संगोपन आणि पालन करताना, प्रिय, मोह निर्माण होतो.
सगुणं न वदेत्पुत्रं कुत्सयेच्च दिनेदिने । काठिन्यं च वदेन्नित्यं वचनैः परिपीडयेत्
मुलाच्या गुणांची स्तुती करू नये, उलट रोज त्याला चुका दाखवाव्यात; नेहमी कठोर बोलावं आणि शब्दांनी त्याला ताळ्यावर आणावं.
यथाहि साधयेन्नित्यं सुविद्यां ज्ञानतत्परः । अभिमानेच्छलेनापि पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः
जसा नेहमी चांगली विद्या मिळवावी, ज्ञानासाठी प्रयत्न करावा, तसंच गर्वाचा बहाणा करूनसुद्धा पाप दूर ठेवावं.
नैपुण्यं जायते नित्यं विद्यासु च गुणेषु च । माता च ताडयेत्कन्यां स्नुषां श्वश्रूर्विताडयेत्
विद्या आणि गुण यात नेहमी कौशल्य येतं; आईने आपल्या मुलीला समज द्यावी, आणि सासूने सूनबाईला समज द्यावी.
गुरुश्च ताडयेच्छिष्यं ततः सिध्यंति नान्यथा । भार्यां च ताडयेत्कांत अमात्यं नृपतिस्तथा
गुरूंनी शिष्याला मारावे, तेव्हाच यश मिळते, नाहीतर नाही. त्याचप्रमाणे, पतीने पत्नीस, आणि राजाने आपल्या मंत्र्याला मारावे.
हयं च ताडयेद्धीरो गजं मात्रो दिनेदिने । शिक्षाबुद्ध्या प्रसिध्यंति ताडनात्पालनाद्विभो
धीर पुरुषाने घोड्याला मारावे, आणि आईने दररोज हत्तीला मारावे. शिस्त आणि शिकवणीमुळे, मारून आणि सांभाळून यश मिळते, हे लक्षात ठेवा.
त्वयेयं नाशिता नाथ सर्वदैव न संशयः । सार्धं सुब्राह्मणेनापि भवता शिवशर्मणा
हे स्वामी, ही स्त्री तुमच्यामुळे नष्ट झाली, यात कधीच शंका नाही. उत्तम ब्राह्मण आणि तुमच्यासह, शिवशर्मा, हे घडले.
निरंकुशा कृता गेहे तेन नष्टा महामते । तावद्धि धारयेत्कन्यां गृहे कांतवचः शृणु
तिला घरात मोकळीक दिली गेली म्हणून ती हरवली, हे बुद्धिमान. मुलगी किती काळ घरात ठेवावी, ते ऐक.
अष्टवर्षान्विता यावत्प्रबलां नैव धारयेत् । पितुर्गेहस्थिता पुत्री यत्पापं हि प्रकुर्वती
मुलगी आठ वर्षांची झाली की, ती बळकट असेल तर घरात ठेवू नये. जर ती वडिलांच्या घरी राहून काही पाप केले,
उभाभ्यामपि तत्पापं पितृभ्यामपि विंदति । तस्मान्न धार्यते कन्या समर्था निजमंदिरे
ते पाप दोन्ही पालकांनाही लागते. म्हणूनच, समर्थ मुलगी स्वतःच्या घरी ठेवू नये.
यस्य दत्ता भवेत्सा च तस्य गेहे प्रपोषयेत् । तत्रस्था साधयेत्कांतं सगुणं भक्तिपूर्वकम्
जिला लग्नात दिले आहे, तिने पतीच्या घरीच राहावे. तिथे तिने सद्गुणी पतीची भक्तीने सेवा करावी.
कुलस्य जायते कीर्तिः पिता सुखेन जीवति । तत्रस्था कुरुते पापं तत्पापं भुंजते पतिः
कुळाची कीर्ती वाढते आणि वडील सुखाने जगतात. जर तिने तिथे पाप केले, तर त्या पापाचे फळ पतीला भोगावे लागते.
तत्रस्था वर्द्धते नित्यं पुत्रैः पौत्रैः सदैव सा । पिता कीर्तिमवाप्नोति सुतायाः सुगुणैः प्रिय
तिथे ती नेहमी मुलं आणि नातवंडांसह वाढते. तिच्या चांगल्या गुणांमुळे वडिलांना कीर्ती मिळते, प्रिय.
तस्मान्न धारयेत्कांत गेहे पुत्रीं सभर्तृकाम् । इत्यर्थे श्रूयते कांत इतिहासो भविष्यति
म्हणून, प्रिय, मुलगी आणि तिचा पती दोघेही घरात ठेवू नयेत. यासाठी एक कथा सांगितली जाईल, ती ऐक.
अष्टविंशतिके प्राप्ते युगे द्वापरके महान् । उग्रसेनस्य वीरस्य यदुज्येष्ठस्य यत्प्रभो
अठ्ठावीसव्या द्वापरयुगात, हे प्रभो, यदुकुळातील वीर आणि ज्येष्ठ उग्रसेन याच्या विषयी,
चरित्रं ते प्रवक्ष्यमि शृणुष्वैकमना द्विज
त्याचे चरित्र मी तुला सांगतो, एकाग्र मनाने ऐक, द्विज.