मामेवं याचमानास्ते विवाहार्थे वरानने । याचिताहं द्विजैः सर्वैर्न ददाति पिता मम
—सर्वजण, सुंदर मुख असलेल्या सखी, माझा विवाह व्हावा म्हणून विनंती करत होते; सर्व ब्राह्मणांनी माझा हात मागितला, पण माझ्या वडिलांनी मला दिले नाही.
स्नेहाच्चैव महाभागे मुमोह स महामतिः । न दत्ताहं तदा तेन पित्रा चैव महात्मना
माझ्या वडिलांना माझ्यावर खूप प्रेम होते, म्हणून त्या बुद्धिमान माणसाला मोह झाला; त्या वेळी, त्या महात्म्याने मला दिले नाही.
संप्राप्तं यौवनं बाले मयि भावसमन्वितम् । रूपं मे तादृशं दृष्ट्वा मम माता सुदुःखिता
मी तरुण वयात पाऊल ठेवले, मनात नवे भाव उमटू लागले. माझं रूप पाहून माझ्या आईला फारच दुःख झालं.
पितरं मे उवाचाथ कस्मात्कन्या न दीयते । त्वं कस्मै सुद्विजायैव ब्राह्मणाय महात्मने
मग माझ्या आईनं वडिलांना विचारलं, 'आपली मुलगी अजून लग्नाला का दिली नाही? तिला एखाद्या योग्य, मोठ्या ब्राह्मणाला द्यावं.'
देहि कन्यां महाभाग संप्राप्ता यौवनं त्वियम् । वसुदत्तो द्विजश्रेष्ठः प्रत्युवाच द्विजोत्तमः
'ही मुलगी आता वयात आली आहे, तिला लग्नासाठी दे,' असं श्रेष्ठ ब्राह्मण वसुदत्तानं माझ्या वडिलांना सांगितलं.
मातरं मे महाभागे श्रूयतां वचनं मम । महामोहेनमुग्धोऽस्मि सुताया वरवर्णिनि
'भाग्यवती आई, माझं एक वचन ऐक. आपल्या सुंदर मुलीवर मला फारच प्रेम जडलं आहे.'
यो मे गृहस्थो विप्रो वै भविष्यति शुभे शृणु । तस्मै कन्यां प्रदास्यामि जामात्रे तु न संशयः
'शुभे, कोणता ब्राह्मण गृहस्थ माझा जावई होईल, त्यालाच मी आपली मुलगी देईन, यात काहीच शंका नाही.'
मम प्राणप्रिया चैषा सुदेवा नात्र संशयः । एवमूचे मदर्थे स वसुदत्तः पिता मम
'ही सुदेवा मला प्राणाहूनही प्रिय आहे, यात शंका नाही.' असं माझ्या वडिलांनी, माझ्यासाठी, वसुदत्तानं सांगितलं.
कौशिकस्य कुले जातः सर्वविद्याविशारदः । ब्राह्मणानां गुणैर्युक्तः शीलवान्गुणवाञ्छुचिः
तो कौशिक कुळात जन्मलेला, सर्व विद्या जाणणारा, ब्राह्मणांचे गुण असलेला, चांगल्या स्वभावाचा, गुणी आणि शुद्ध होता.
वेदाध्ययनसंपन्नं पठमानं हि सुस्वरम् । भिक्षार्थं द्वारमायांतं पितृमातृविवर्जितम्
तो वेदांचे अध्ययन केलेला, गोड आवाजात पठण करणारा, भिक्षेसाठी दाराशी येणारा, आई-वडिलांशिवाय एकटा होता.
तं दृष्ट्वासमनुप्राप्तं रूपं वीक्ष्य महामतिः । तं प्रोवाच पिता एवं को भवान्वै भविष्यति
तो दाराशी आला, त्याचं रूप पाहून, माझ्या वडिलांनी त्याला विचारलं, 'तू कोण आहेस? आणि काय होणार आहेस?'
किं ते नाम कुलं गोत्रमाचारं वद सांप्रतम् । समाकर्ण्य पितुर्वाक्यं वसुदत्तमुवाच सः
'तुझं नाव काय? कुळ, गोत्र आणि आचार काय आहे? ते सांग.' असं वडिलांनी विचारल्यावर वसुदत्तानं उत्तर दिलं.
कौशिकस्यान्वये जातो वेदवेदांगपारगः । शिवशर्मेति मे नाम पितृमातृविवर्जितः
'मी कौशिक वंशात जन्मलो आहे, वेद आणि त्यांचे अंग जाणतो. माझं नाव शिवशर्मा आहे. माझे आई-वडील नाहीत.'
संति मे भ्रातरश्चान्ये चत्वारो वेदपारगाः । एवं कुलं समाख्यातमाचारः कुलसंभवः
'माझे आणखी चार भाऊ आहेत, तेही वेदपाठी आहेत. असं मी माझ्या घराण्याचं आणि परंपरेचं वर्णन केलं.'
एवं सर्वं समाख्यातं पितरं शिवशर्मणा । शुभे लग्ने तिथौ प्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते
असं सर्व काही शिवशर्म्यानं माझ्या वडिलांना सांगितलं. शुभ मुहूर्त, तिथी आणि नक्षत्र आलं.
पित्रा दत्तास्मि सुभगे तस्मै विप्राय वै तदा । पितृगेहे वसाम्येका तेन सार्धं महात्मना
त्या वेळी माझ्या वडिलांनी मला त्या ब्राह्मणाला दिलं. मी सासरी त्या महात्म्यासोबत एकटीच राहू लागले.
नैव शुश्रूषितो भर्ता मया स पापया तदा । पितृमातृसुद्रव्येण गर्वेणापि प्रमोहिता
त्या वेळी मी पापीपणानं, आई-वडिलांच्या संपत्तीचा गर्व करून, नवऱ्याची सेवा केली नाही.
अंगसंवाहनं तस्य न कृतं हि मया कदा । रतिभावेन स्नेहेन वचनेन मया शुभे
कधीच मी त्याचे हातपाय दाबले नाहीत, ना प्रेमानं, ना आपुलकीनं, ना गोड शब्दांनी.
क्रूरबुद्ध्या हि दृष्टोसौ सर्वदा पापया मया । पुंश्चलीनां प्रसंगेन तद्भावं हि गता शुभे
पापी मनानं, नेहमीच मी त्याच्याकडे वाईट नजरेनं पाहिलं. वाईट स्त्रियांच्या संगतीमुळे माझं वागणं असंच झालं.
मातापित्रोश्च भर्तुश्च भ्रातॄणां हितमेव च । न करोम्यहमेवापि यत्रयत्र व्रजाम्यहम्
आई-वडील, नवरा आणि भावांसाठी जे हिताचं होतं, ते मी कधीच केलं नाही, जिथे जिथे गेले तिथे.
एवं मे दुष्कृतं दृष्ट्वा शिवशर्मा पतिर्मम । स्नेहाच्छ्वशुरवर्गस्य मम भर्त्ता महामतिः
माझ्या वाईट वागण्याकडे पाहून, माझे पती शिवशर्मा, सासरच्या घरच्यांवर प्रेम ठेवून, मोठ्या समजुतीने हे सर्व सहन करत होते.
न किंचिद्वक्ति मां सोपि क्षमते दुष्कृतं मम । वार्यमाणा कुटुंबेन अहमेवं सुपापिनी
ते मला काहीच बोलत नाहीत, उलट माझ्या चुकीला माफ करतात; घरच्यांनी कितीही समजावलं तरी मीच एवढं पाप केलं.
तस्य शीलं विदित्वा ते साधुत्वं शिवशर्मणः । पितामाता च मे सर्वे मम पापेन दुःखिताः
शिवशर्म्यांचा चांगुलपणा आणि स्वभाव ओळखून, माझ्या आईवडिलांना माझ्या पापामुळे फार दुःख झालं.
भर्त्ता मे दुष्कृतं दृष्ट्वा स्वगृहान्निर्गतो बहिः । तं देशं ग्राममेनं च परित्यज्य गतस्ततः
माझ्या चुकीचं कळल्यावर माझे पती घर सोडून बाहेर गेले आणि हा गाव, हे ठिकाण सर्व सोडून निघून गेले.
गते भर्तरि मे तातः संजातश्चिंतयान्वितः । मम दुःखेन दुःखात्मा यथा रोगेण पीडितः
पती निघून गेल्यावर माझ्या वडिलांना खूप चिंता लागली; माझ्या दुःखामुळे ते आजारी माणसासारखे व्यथित झाले.
मम माता उवाचैनं भर्तारं दुःखपीडितम् । कस्माच्चिंतयसे कांत वद दुःखं ममाग्रतः
माझ्या आईने दुःखाने व्याकुळ झालेल्या माझ्या वडिलांना विचारलं, 'प्रिय, तू इतका का चिंतीत आहेस? आपलं दुःख मला सांग.'
वसुदत्त उवाचैनां मातरं मम नंदने । सुतां त्यक्त्वा गतो विप्रो जामाता शृणु वल्लभे
वसुदत्तेने माझ्या आईला बागेत सांगितलं, 'ब्राह्मण जावई तुझ्या लेकीला सोडून निघून गेला आहे, ऐक प्रिय.'
इयं पापसमाचारा निर्घृणा पापचारिणी । अनया हि परित्यक्तः शिवशर्मा महामतिः
ही सुदेवा पापी वागणुकीची, निर्दयी आणि वाईट कृत्य करणारी आहे; हिच्यामुळेच शहाण्या शिवशर्म्याने तिला सोडून दिलं.
समस्तस्य कुटुंबस्य दाक्षिण्येन महामतिः । ममायं स द्विजः कांते सुदेवां नैव भाषते
संपूर्ण कुटुंबाच्या भल्यासाठी आणि दयाळूपणाने, तो शहाणा ब्राह्मण, प्रिय, सुदेवाशी काहीच बोलत नाही.
वसते सौम्यभावेन नैव निंदति कुत्सति । सुदेवां पापसंचारां स वै पंडितबुद्धिमान्
तो नेहमी सौम्यपणे वागतो, कधीही दोष काढत नाही किंवा निंदा करत नाही; सुदेवा जरी पापी वागणुकीची असली तरी तो तिला विद्वानासारखं पाहतो.