क्षम्यतां मुनिवर्यास्मिन्क्रियतां शापमोक्षणम् । इति संप्रार्थितो विप्रो महेंद्रेणाह हृष्टधीः
'मुनिवर, त्याला क्षमा करा आणि त्याचा शाप दूर करा.' महेंद्राने अशी विनंती केल्यावर, तो ब्राह्मण प्रसन्न मनाने बोलला.
पुलस्त्य उवाच- वचनात्तव देवेश क्षंतव्यं च मयापि हि । भविष्यति महाराज मनुपुत्रो महाबलः
पुलस्त्य म्हणाले—'देवेंद्र, तुझ्या शब्दामुळे मलाही त्याला क्षमा करावी लागेल; राजन, एक महान शक्ती असलेला मनुपुत्र जन्माला येईल.'
इक्ष्वाकुर्नाम धर्मात्मा सर्वधर्मानुपालकः । तस्य हस्ताद्यदा मृत्युरस्यैव च भविष्यति
'त्याचं नाव इक्ष्वाकू असेल, तो धर्मात्मा आणि सर्व धर्म पाळणारा असेल; त्याच्या हातून मृत्यू आला की, त्याला मुक्ती मिळेल.'
तदैष वै स्वकं देहं प्राप्स्यते नात्र संशयः । एतत्ते सर्ववृत्तांतं शूकरस्य निवेदितम्
'तेव्हा त्याला त्याचं मूळ शरीर परत मिळेल—यात काहीच शंका नाही; अशी ही डुकराची सर्व कथा मी तुला सांगितली.'
आत्मनश्च प्रवक्ष्यामि पत्या सार्धं शृणुष्व हि । मया च पातकं घोरं कृतं यत्पापया पुरा
माझ्याबद्दल आणि माझ्या पतीबद्दल मी तुला सांगते, ऐक. पूर्वी मी पापीपणामुळे एक भयंकर पाप केले होते.
सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः सुकलोवाच- सुदेवा चारुसर्वांगी तामुवाचाथ सूकरीम् । पशुयोनिं गता त्वं हि कथं वदसि संस्कृतम्
सुकला म्हणाली— तेव्हा सुंदर सर्वांग असलेल्या सुदेवेने त्या डुकराशी असे विचारले, "तू प्राणी योनीत जन्म घेतला आहेस, तरी तुला संस्कृत कसे बोलता येते?"
एवंविधं महाज्ञानं कस्माद्भूतं वदस्व मे । कथं जानासि वै भर्तुश्चरित्रमात्मनः शुभे
"असे मोठे ज्ञान तुला कसे मिळाले, मला सांग. आणि तुझ्या पतीचे व तुझे कृत्य तुला कसे माहीत आहे, हेही सांग, शुभे."
शूकर्युवाच- पशोर्भावेन मोहेन मुष्टाहं वरवर्णिनि । निहता खड्गबाणैश्च पतिता रणमूर्धनि
डुकरी म्हणाली— "प्राण्याच्या स्वभावामुळे आणि मोहामुळे, सुंदर वर्ण असलेल्या सखी, मी पकडली गेले आणि तलवार-बाण्यांनी मारली गेले, रणभूमीवर पडले."
मूर्च्छयाभिपरिक्लिन्ना ज्ञानहीना वरानने । त्वयाभिषिक्ता येनाहं पुण्यहस्तेन सुंदरि
माझ्या अंगावर मूर्च्छेमुळे मी अज्ञान झाले होते, सुंदर मुख असलेल्या सखी, तेव्हा तुझ्या पुण्यवान हाताने तू माझ्यावर अभिषेक केला.
पुण्योदकेन शीतेन तव हस्तगतेन वै । अभिषिक्ते हि मे काये मोहो नष्टो विहाय माम्
तुझ्या हातातील थंड, पुण्यवान पाण्याने माझ्या शरीरावर अभिषेक केल्यावर, माझा मोह नाहीसा झाला आणि मला सोडून गेला.
यथा विनाशं तेजोभिरंधकारः प्रयाति सः । तथा तवाभिषेकेण मम पापं गतं शुभे
जसे तेजामुळे अंधार नाहीसा होतो, तसेच तुझ्या अभिषेकामुळे, शुभे, माझे पाप नाहीसे झाले.
प्रसादात्तव चार्वंगि लब्धं ज्ञानं पुरातनम् । पुण्यां गतिं प्रयास्यामि इति ज्ञातं मया शुभे
तुझ्या कृपेने, सुंदर अंग असलेल्या सखी, मला माझे जुने ज्ञान पुन्हा मिळाले; आणि आता मला माहीत आहे की मी पुण्यवान अवस्था मिळवेन, शुभे.
श्रूयतामभिधास्यामि पूर्वं वृत्तांतमात्मनः । यत्कृतं तु मया भद्रे पापया दुष्कृतं बहु
"ऐक, मी माझ्या पूर्वीच्या आयुष्यातील घडामोडी सांगते—माझ्या पापीपणामुळे मी अनेक वाईट कृत्ये केली होती, भद्रे."
कलिंगाख्ये महादेशे श्रीपुरंनाम पत्तनम् । सर्वसिद्धिसमाकीर्णं चतुर्वर्णनिषेवितम्
कलींग नावाच्या मोठ्या देशात, श्रीपुर नावाचे एक नगर आहे, सर्व सिद्धींनी परिपूर्ण आणि चारही वर्णांनी वास केलेले.
वसति स्म द्विजः कोपि वसुदत्त इति श्रुतः । ब्रह्माचारपरोनित्यं सत्यधर्मपरायणः
तेथे वसुदत्त नावाचा एक ब्राह्मण राहत असे, जो नेहमी वेदधर्म आणि सत्यधर्म यांना वाहिलेला होता.
वेदवेत्ता ज्ञानवेत्ता शुचिमान्गुणवान्धनी । धनधान्यसमाकीर्णः पुत्रपौत्रैरलंकृतः
तो वेदांचा आणि ज्ञानाचा जाणकार, शुद्ध, गुणी, श्रीमंत, धान्याने समृद्ध आणि पुत्र-पौत्रांनी सुशोभित होता.
तस्याहं तनया भद्रे सोदरैः स्वजनबांधवैः । अलंकारैस्तु शृंगारैर्भूषितास्मि वरानने
मी त्याची कन्या होते, भद्रे, भावंडे आणि नातेवाईकांमध्ये, दागिने आणि अलंकारांनी सजलेली, सुंदर मुख असलेल्या सखी.
सुदेवानाम मे तातश्चकार स महामतिः । तस्याहं दयिता नित्यं पितुश्चापि महामते
माझ्या वडिलांचे नाव सुदेव होते, ते अत्यंत बुद्धिमान होते; मी त्यांना नेहमी प्रिय होते आणि ते मोठ्या समजुतीचे होते.
रूपेणाप्रतिमा जाता संसारे नास्ति तादृशी । रूपयौवनगर्वेण मत्ताहं चारुहासिनी
मी रूपाने अतुलनीय जन्मले होते—संपूर्ण जगात माझ्यासारखी दुसरी कोणी नव्हती; माझ्या रूप आणि तारुण्याच्या गर्वाने मी मदमस्त झाले होते, सुंदर हास्य असलेल्या सखी.
अहं कन्या सुरूपा वै सर्वालंकारशोभिता । मां च दृष्ट्वा ततो लोकाः सर्वे स्वजनवर्गकाः
मी सुंदर रूपाची कन्या होते, सर्व अलंकारांनी शोभलेली; मला पाहून सर्व लोक आणि माझे नातेवाईक—
मामेवं याचमानास्ते विवाहार्थे वरानने । याचिताहं द्विजैः सर्वैर्न ददाति पिता मम
—सर्वजण, सुंदर मुख असलेल्या सखी, माझा विवाह व्हावा म्हणून विनंती करत होते; सर्व ब्राह्मणांनी माझा हात मागितला, पण माझ्या वडिलांनी मला दिले नाही.
स्नेहाच्चैव महाभागे मुमोह स महामतिः । न दत्ताहं तदा तेन पित्रा चैव महात्मना
माझ्या वडिलांना माझ्यावर खूप प्रेम होते, म्हणून त्या बुद्धिमान माणसाला मोह झाला; त्या वेळी, त्या महात्म्याने मला दिले नाही.
संप्राप्तं यौवनं बाले मयि भावसमन्वितम् । रूपं मे तादृशं दृष्ट्वा मम माता सुदुःखिता
मी तरुण वयात पाऊल ठेवले, मनात नवे भाव उमटू लागले. माझं रूप पाहून माझ्या आईला फारच दुःख झालं.
पितरं मे उवाचाथ कस्मात्कन्या न दीयते । त्वं कस्मै सुद्विजायैव ब्राह्मणाय महात्मने
मग माझ्या आईनं वडिलांना विचारलं, 'आपली मुलगी अजून लग्नाला का दिली नाही? तिला एखाद्या योग्य, मोठ्या ब्राह्मणाला द्यावं.'
देहि कन्यां महाभाग संप्राप्ता यौवनं त्वियम् । वसुदत्तो द्विजश्रेष्ठः प्रत्युवाच द्विजोत्तमः
'ही मुलगी आता वयात आली आहे, तिला लग्नासाठी दे,' असं श्रेष्ठ ब्राह्मण वसुदत्तानं माझ्या वडिलांना सांगितलं.
मातरं मे महाभागे श्रूयतां वचनं मम । महामोहेनमुग्धोऽस्मि सुताया वरवर्णिनि
'भाग्यवती आई, माझं एक वचन ऐक. आपल्या सुंदर मुलीवर मला फारच प्रेम जडलं आहे.'
यो मे गृहस्थो विप्रो वै भविष्यति शुभे शृणु । तस्मै कन्यां प्रदास्यामि जामात्रे तु न संशयः
'शुभे, कोणता ब्राह्मण गृहस्थ माझा जावई होईल, त्यालाच मी आपली मुलगी देईन, यात काहीच शंका नाही.'
मम प्राणप्रिया चैषा सुदेवा नात्र संशयः । एवमूचे मदर्थे स वसुदत्तः पिता मम
'ही सुदेवा मला प्राणाहूनही प्रिय आहे, यात शंका नाही.' असं माझ्या वडिलांनी, माझ्यासाठी, वसुदत्तानं सांगितलं.
कौशिकस्य कुले जातः सर्वविद्याविशारदः । ब्राह्मणानां गुणैर्युक्तः शीलवान्गुणवाञ्छुचिः
तो कौशिक कुळात जन्मलेला, सर्व विद्या जाणणारा, ब्राह्मणांचे गुण असलेला, चांगल्या स्वभावाचा, गुणी आणि शुद्ध होता.
वेदाध्ययनसंपन्नं पठमानं हि सुस्वरम् । भिक्षार्थं द्वारमायांतं पितृमातृविवर्जितम्
तो वेदांचे अध्ययन केलेला, गोड आवाजात पठण करणारा, भिक्षेसाठी दाराशी येणारा, आई-वडिलांशिवाय एकटा होता.