अट्टाट्टहासेन पुनर्हास्यमेवं कृतं तदा । रोदनं च कृतं तत्र गीतं गायति सुस्वरम्
तेव्हा त्याने मोठ्याने हसत, वेडेपणाने हसण्यासारखे वागले; तिथेच रडला आणि गोड आवाजात गाणीही गायली.
तथा तमागतं विप्रो गीतविद्याधरं नृप । चेष्टितं तस्य वै दृष्ट्वा घोणिरेष भवेन्नहि
राजा, त्या ब्राह्मणाने त्याला गाण्यात पारंगत असलेल्या गायकाच्या रूपात तिथे येताना पाहिले; त्याच्या वागण्यावरून तो प्राणी नसल्याचे स्पष्ट झाले.
ज्ञात्वा तस्य तु वृत्तांतं मामेवं परिचालयेत् । पशुं ज्ञात्वा मया त्यक्तो दुष्ट एष सुनिर्घृणः
त्याची गोष्ट समजून, 'तो माझ्याशी असं वागत आहे; प्राणी आहे म्हणून मी त्याला सोडलं, पण हा फारच दुष्ट आणि निर्दयी आहे,' असं त्याने मनात ठरवलं.
एवं ज्ञात्वा महात्मानं गंधर्वाधममेव हि । चुकोप मुनिशार्दूलस्तं शशाप महामतिः
हे लक्षात आल्यावर, ऋषींच्या सिंहासारख्या त्या महात्म्याने त्याला गंधर्वांतला नीच समजून रागावून, मोठ्या बुद्धीने त्याला शाप दिला.
यस्माच्छूकररूपेण मामेवं परिचालयेः । तस्माद्व्रज महापाप पापयोनिं तु शौकरीम्
तू डुकराच्या रूपात माझ्याशी असा वागलास म्हणून, मोठ्या पापी, आता डुकराच्या पापयुक्त जन्मात जा.
शप्तस्तेनापि विप्रेण गतो देवं पुरंदरम् । तमुवाच महात्मानं कंपमानो वरानने
त्या ब्राह्मणाने शाप दिल्यावर तो देवराज इंद्राकडे गेला; आणि थरथरत त्या महात्म्याशी, सुंदर मुख असलेल्या, बोलला.
शृणु वाक्यं सहस्राक्ष तव कार्यं कृतं मया । तप एव हि कुर्वन्सन्दारुणं मुनिपुंगवः
हे सहस्त्रनेत्र, माझं बोलणं ऐक; तुझं काम मी पूर्ण केलं आहे. कारण कठोर तप करत असलेल्या त्या ऋषीला मी व्यत्यय आणला.
तस्मात्तपःप्रभावात्तु चालितः क्षोभितो मया । शप्तस्तेनास्मि विप्रेण देवरूपं प्रणाशितम्
त्याच्या तपाच्या सामर्थ्यामुळे मी हललो आणि अस्वस्थ झालो; त्या ब्राह्मणाने मला शाप दिला, त्यामुळे माझं दैवी रूप नष्ट झालं.
पशुयोनिं गतं शक्र मामेवं परिरक्षय । ज्ञात्वा तस्य स वृत्तांतं गीतविद्याधरस्य च
शक्रा, मी आता प्राण्याच्या जन्मात आलो आहे, मला वाचव; त्याची आणि त्या गायक विद्या असलेल्या गंधर्वाची गोष्ट तुला माहीत आहे.
तेन सार्धंगतश्चेंद्रस्तं मुनिं पर्यभाषत । दीयतामनुग्रहो नाथ सिद्धिज्ञोसि द्विजोत्तम
इंद्र त्याच्यासोबत गेला आणि त्या ऋषीला म्हणाला, 'स्वामी, सिद्धी जाणणाऱ्या श्रेष्ठ ब्राह्मणा, कृपा करा.'
क्षम्यतां मुनिवर्यास्मिन्क्रियतां शापमोक्षणम् । इति संप्रार्थितो विप्रो महेंद्रेणाह हृष्टधीः
'मुनिवर, त्याला क्षमा करा आणि त्याचा शाप दूर करा.' महेंद्राने अशी विनंती केल्यावर, तो ब्राह्मण प्रसन्न मनाने बोलला.
पुलस्त्य उवाच- वचनात्तव देवेश क्षंतव्यं च मयापि हि । भविष्यति महाराज मनुपुत्रो महाबलः
पुलस्त्य म्हणाले—'देवेंद्र, तुझ्या शब्दामुळे मलाही त्याला क्षमा करावी लागेल; राजन, एक महान शक्ती असलेला मनुपुत्र जन्माला येईल.'
इक्ष्वाकुर्नाम धर्मात्मा सर्वधर्मानुपालकः । तस्य हस्ताद्यदा मृत्युरस्यैव च भविष्यति
'त्याचं नाव इक्ष्वाकू असेल, तो धर्मात्मा आणि सर्व धर्म पाळणारा असेल; त्याच्या हातून मृत्यू आला की, त्याला मुक्ती मिळेल.'
तदैष वै स्वकं देहं प्राप्स्यते नात्र संशयः । एतत्ते सर्ववृत्तांतं शूकरस्य निवेदितम्
'तेव्हा त्याला त्याचं मूळ शरीर परत मिळेल—यात काहीच शंका नाही; अशी ही डुकराची सर्व कथा मी तुला सांगितली.'
आत्मनश्च प्रवक्ष्यामि पत्या सार्धं शृणुष्व हि । मया च पातकं घोरं कृतं यत्पापया पुरा
माझ्याबद्दल आणि माझ्या पतीबद्दल मी तुला सांगते, ऐक. पूर्वी मी पापीपणामुळे एक भयंकर पाप केले होते.
सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः सुकलोवाच- सुदेवा चारुसर्वांगी तामुवाचाथ सूकरीम् । पशुयोनिं गता त्वं हि कथं वदसि संस्कृतम्
सुकला म्हणाली— तेव्हा सुंदर सर्वांग असलेल्या सुदेवेने त्या डुकराशी असे विचारले, "तू प्राणी योनीत जन्म घेतला आहेस, तरी तुला संस्कृत कसे बोलता येते?"
एवंविधं महाज्ञानं कस्माद्भूतं वदस्व मे । कथं जानासि वै भर्तुश्चरित्रमात्मनः शुभे
"असे मोठे ज्ञान तुला कसे मिळाले, मला सांग. आणि तुझ्या पतीचे व तुझे कृत्य तुला कसे माहीत आहे, हेही सांग, शुभे."
शूकर्युवाच- पशोर्भावेन मोहेन मुष्टाहं वरवर्णिनि । निहता खड्गबाणैश्च पतिता रणमूर्धनि
डुकरी म्हणाली— "प्राण्याच्या स्वभावामुळे आणि मोहामुळे, सुंदर वर्ण असलेल्या सखी, मी पकडली गेले आणि तलवार-बाण्यांनी मारली गेले, रणभूमीवर पडले."
मूर्च्छयाभिपरिक्लिन्ना ज्ञानहीना वरानने । त्वयाभिषिक्ता येनाहं पुण्यहस्तेन सुंदरि
माझ्या अंगावर मूर्च्छेमुळे मी अज्ञान झाले होते, सुंदर मुख असलेल्या सखी, तेव्हा तुझ्या पुण्यवान हाताने तू माझ्यावर अभिषेक केला.
पुण्योदकेन शीतेन तव हस्तगतेन वै । अभिषिक्ते हि मे काये मोहो नष्टो विहाय माम्
तुझ्या हातातील थंड, पुण्यवान पाण्याने माझ्या शरीरावर अभिषेक केल्यावर, माझा मोह नाहीसा झाला आणि मला सोडून गेला.
यथा विनाशं तेजोभिरंधकारः प्रयाति सः । तथा तवाभिषेकेण मम पापं गतं शुभे
जसे तेजामुळे अंधार नाहीसा होतो, तसेच तुझ्या अभिषेकामुळे, शुभे, माझे पाप नाहीसे झाले.
प्रसादात्तव चार्वंगि लब्धं ज्ञानं पुरातनम् । पुण्यां गतिं प्रयास्यामि इति ज्ञातं मया शुभे
तुझ्या कृपेने, सुंदर अंग असलेल्या सखी, मला माझे जुने ज्ञान पुन्हा मिळाले; आणि आता मला माहीत आहे की मी पुण्यवान अवस्था मिळवेन, शुभे.
श्रूयतामभिधास्यामि पूर्वं वृत्तांतमात्मनः । यत्कृतं तु मया भद्रे पापया दुष्कृतं बहु
"ऐक, मी माझ्या पूर्वीच्या आयुष्यातील घडामोडी सांगते—माझ्या पापीपणामुळे मी अनेक वाईट कृत्ये केली होती, भद्रे."
कलिंगाख्ये महादेशे श्रीपुरंनाम पत्तनम् । सर्वसिद्धिसमाकीर्णं चतुर्वर्णनिषेवितम्
कलींग नावाच्या मोठ्या देशात, श्रीपुर नावाचे एक नगर आहे, सर्व सिद्धींनी परिपूर्ण आणि चारही वर्णांनी वास केलेले.
वसति स्म द्विजः कोपि वसुदत्त इति श्रुतः । ब्रह्माचारपरोनित्यं सत्यधर्मपरायणः
तेथे वसुदत्त नावाचा एक ब्राह्मण राहत असे, जो नेहमी वेदधर्म आणि सत्यधर्म यांना वाहिलेला होता.
वेदवेत्ता ज्ञानवेत्ता शुचिमान्गुणवान्धनी । धनधान्यसमाकीर्णः पुत्रपौत्रैरलंकृतः
तो वेदांचा आणि ज्ञानाचा जाणकार, शुद्ध, गुणी, श्रीमंत, धान्याने समृद्ध आणि पुत्र-पौत्रांनी सुशोभित होता.
तस्याहं तनया भद्रे सोदरैः स्वजनबांधवैः । अलंकारैस्तु शृंगारैर्भूषितास्मि वरानने
मी त्याची कन्या होते, भद्रे, भावंडे आणि नातेवाईकांमध्ये, दागिने आणि अलंकारांनी सजलेली, सुंदर मुख असलेल्या सखी.
सुदेवानाम मे तातश्चकार स महामतिः । तस्याहं दयिता नित्यं पितुश्चापि महामते
माझ्या वडिलांचे नाव सुदेव होते, ते अत्यंत बुद्धिमान होते; मी त्यांना नेहमी प्रिय होते आणि ते मोठ्या समजुतीचे होते.
रूपेणाप्रतिमा जाता संसारे नास्ति तादृशी । रूपयौवनगर्वेण मत्ताहं चारुहासिनी
मी रूपाने अतुलनीय जन्मले होते—संपूर्ण जगात माझ्यासारखी दुसरी कोणी नव्हती; माझ्या रूप आणि तारुण्याच्या गर्वाने मी मदमस्त झाले होते, सुंदर हास्य असलेल्या सखी.
अहं कन्या सुरूपा वै सर्वालंकारशोभिता । मां च दृष्ट्वा ततो लोकाः सर्वे स्वजनवर्गकाः
मी सुंदर रूपाची कन्या होते, सर्व अलंकारांनी शोभलेली; मला पाहून सर्व लोक आणि माझे नातेवाईक—