महामत्तैश्च मातंगैर्महिषैरुरुभिः सदा । अनेकैर्दिव्यभावैश्च गिरिराजो विभाति सः
मोठ्या, मदमस्त हत्ती, बलवान म्हशी आणि अनेक दिव्य स्वरूपांनी तो पर्वतराज नेहमीच तेजस्वी दिसतो.
अयोध्याधिपतिर्वीर इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः । तया सुभार्यया युक्तश्चतुरंगबलेन च
अयोध्येचा शूर राजा, इक्ष्वाकू वंशाचा वंशज, आपल्या सुसंस्कृत पत्नी आणि चौकटी सैन्यासह तिथे उपस्थित होता.
पुरतो लुब्धका यांति शूराः श्वानश्च शीघ्रगाः । यत्रास्ते शूकरः शूरो भार्यया सहितो बली
पुढे शूर शिकारी आणि वेगवान श्वान जातात, जिथे बलवान डुक्कर आपल्या जोडीदारासह उभा आहे.
बहुभिः शूकरैर्गुप्तो गुरुभिः शिशुभिस्ततः । मेरुभूमिं समाश्रित्य गंगातीरं समंततः
अनेक डुकरांनी, मोठ्यांनी आणि पिल्लांनी त्याचे रक्षण केले आहे, तो मेरूच्या उतारांवर आणि गंगेच्या काठावर राहतो.
सुकलोवाच-। तामुवाच वराहस्तु सुप्रियां हर्षसंयुतः । प्रिये पश्य समायातः कोशलाधिपतिर्बली
सुकल म्हणाली — तो डुक्कर आनंदाने आपल्या प्रियेला म्हणाला, 'प्रिय, पाहा, कोशलाचा बलवान राजा येथे आला आहे.'
मामुद्दिश्य महाप्राज्ञो मृगयां क्रीडते नृपः । युद्धमेव करिष्यामि सुरासुरप्रहर्षकम्
'हा ज्ञानी राजा माझ्यासाठी शिकार करतो; मी असे युद्ध करीन की देव आणि दैत्य दोघेही आनंदित होतील.'
अथ भूपो महातेजा बाणपाणिर्धनुर्धरः । सुदेवां सत्यधर्मांगीं तामुवाच प्रहर्षितः
मग तेजस्वी राजा, हातात धनुष्य आणि बाण घेऊन, सत्यधर्मात स्थिर असलेल्या सुदेवेला आनंदाने म्हणाला.
पश्य प्रिये महाकोलं गर्जमानं महाबलम् । परिवारसमायुक्तं दुःसहं मृगघातिभिः
'प्रिय, पाहा, तो मोठा डुक्कर किती जोरात गर्जना करतो, किती बलवान आहे, आपल्या कुटुंबासह आहे आणि शिकाऱ्यांनाही जिंकू शकतो.'
अद्यैवाहं हनिष्यामि सुबाणैर्निशितैः प्रिये । मामेव हि महाशूरो युद्धाय समुपाश्रयेत्
'आज मी त्याला धारदार आणि उत्तम बाणांनी मारीन, प्रिय; तो महान शूर माझ्याशी युद्धासाठी येऊ दे.'
एवमुक्त्वा प्रियो भार्यां लुब्धकान्वाक्यमब्रवीत् । यथा शूरो महाशूराः प्रेषयध्वं हि शूकरम्
असे आपल्या प्रिय पत्नीला सांगून, त्याने शिकाऱ्यांना म्हटले, 'जसे शूर लोक मोठ्या शूराला पुढे पाठवतात, तसे तुम्ही डुक्कराला पुढे पाठवा.'
अथ ते प्रेषिताः शूरा बलतेजः पराक्रमाः । गर्जमानाः प्रधावंति बलतेजः पराक्रमाः
मग ते शूर, बलवान आणि पराक्रमी पुरुष गर्जना करत, आपली शक्ती आणि धाडस दाखवत पुढे धावले.
कोलं प्रतिगताः सर्वे वायुवेगेन सांप्रतम् । विध्यंति बाणजालैस्ते निशितैर्वनचारकाः
ते सर्वजण आता वाऱ्यासारख्या वेगाने त्या डुक्कराकडे गेले, आणि वनात राहणाऱ्या लोकांनी धारदार बाणांच्या वर्षावाने त्याच्यावर वार केले.
नाना शस्त्रैरथास्त्रैश्च वाराहं वीररूपिणम्
वेगवेगळ्या शस्त्रांनी आणि अस्त्रांनी त्या वीररूप वऱ्हाडावर त्यांनी हल्ला केला.
सुकलोवाच- पतंति बाणतोमरा विमुक्ता लुब्धकैः शरा घनागिरिंप्रवर्षिणो यथातथा धरांतरे । हतो दृढप्रहारिभिः स निर्जितस्ततस्तथा शतैस्तु यूथपालकः स कोलः संगरंगतः
सुकल म्हणाला — शिकाऱ्यांनी सोडलेले बाण आणि भाले जणू काही घनगर्द डोंगरावर पाऊस पडावा तसे पडू लागले. त्या वऱ्हाडाने, जो कळपाचा प्रमुख होता, पृथ्वीवर, जोरदार मार करणाऱ्यांनी घेरले जाऊन, शेकडो लोकांनी लढाईत हरवला.
स्वपुत्रपौत्रबांधवैः परांश्च संहरेत्स वै पतंति ते स्वदंष्ट्रया हताहवेऽवलुब्धकाः । पतंति पादहस्तकाः स्थितस्य वेगभ्रामणैः सलुब्धगर्जमेवतं वराहोऽपश्यदागतम्
आपल्या मुला-नातवंडांसह आणि नातेवाईकांसह त्याने शत्रूंना संपवले; त्याच्या धारदार दातांनी मारले गेलेले शिकारी रणभूमीत पडले.
स्वतेजसा विनाशितं मुखाग्रदंष्ट्रया हतं । गतः स यत्र भूपतिः स वांछतेनसंगरम्
त्याच्या तेजाने आणि तोंडातील धारदार दातांनी त्याने शत्रूंना नष्ट केले; जिथे तो पृथ्वीचा राजा गेला, तिथे त्याला युद्धाचीच इच्छा होती.
इक्ष्वाकुनाथं सुमहत्प्रसह्य संत्रास्य क्रुद्धः स हि शूकरेशः । युद्धं वने वांछति तेन सार्द्धमिक्ष्वाकुणा संगरहर्षयुक्तः
त्या वऱ्हाडांचा स्वामी खूपच रागावला आणि इक्ष्वाकूंच्या पराक्रमी राजाला घाबरवले; त्याला वनात त्याच्यासोबत युद्ध करण्याची तीव्र इच्छा झाली आणि त्याला युद्धाचा आनंदही वाटू लागला.
वाराहः पुनरेव युद्धकुशलः संवांछते संगरं तुंडाग्रेण सुतीक्ष्णदंतनखरैः क्रुद्धो धरां क्षोभयन् । हुंकारोच्चारगर्वात्प्रहरति विमलं भूपतिं तं च राजञ्ज्ञात्वा विष्णुपराक्रमं मनुसुतस्त्वानन्दरोमांचितः
तो वऱ्हाड पुन्हा एकदा युद्धात कुशलतेने उतरला; त्याच्या तोंडाच्या टोकावरचे धारदार दात आणि नखांनी रागाने पृथ्वी हलवली. अभिमानाने मोठ्याने गर्जना करत, त्याने त्या शुद्ध राजावर हल्ला केला. राजन, विष्णूचे पराक्रम ओळखून मनुपुत्राच्या अंगावर आनंदाने रोमांच उठले.
दृष्ट्वा शूकरपौरुषं यमतुलं मेने पतिर्वावराड्देवारिं मनसा विचिन्त्य सहसा वाराहरूपेण वै । संप्रेक्ष्यैव महाबलं बहुतरं युक्तं त्वरेर्वारणं सैन्यं कोलविनाशनाय सहसा संगृह्य संगृह्यताम्
त्या वऱ्हाडाचे अतुलनीय शौर्य पाहून, त्या राजाने मनात विचार केला की हा नक्कीच देवांचा शत्रू वऱ्हाडरूपात आला आहे. वऱ्हाडाचा नाश करण्यासाठी मोठ्या आणि असंख्य सैन्याचा जमाव पाहून, त्याने पटकन आपले सैन्य गोळा केले.
प्रेषिताश्च वारणा रथाश्च वेगवत्तराः सुबाणखड्गधारिणो भुशुंडिभिश्च मुद्गरैः । सपाशपाणिलुब्धका नदंति तत्र तत्परा निवारितो न तिष्ठतो हयागजाश्च यद्गताः
मग हत्ती आणि वेगवान रथ पाठवले गेले, जे उत्तम बाण, तलवारी, गदा आणि मुगद घेऊन आले होते. शिकारी हातात दोर घेऊन मोठ्याने गर्जना करू लागले; पण ज्यांना थांबवले गेले, ते थांबले नाहीत, आणि घोडे-हत्ती जिथे शक्य तिथे निघून गेले.
क्वचित्क्वचिन्न दृश्यते क्वचित्क्वचित्प्रदृश्यते क्वचिद्भयं प्रदर्शयेत्क्वचिद्धयान्प्रमर्दयेत्
कधी तो कुठेच दिसत नसे, कधी अचानक दिसे; कधी भीती दाखवे, तर कधी घोड्यांना चिरडून टाकी.
मर्दयित्वा भटान्वीरान्वाराहो रणदुर्जयः । शब्दं चकारदुर्धषं क्रोधारुणविलोचनः
रणात जिंकता न येणारा तो वऱ्हाड वीर सैनिकांना चिरडून टाकतो आणि रागाने लाल झालेल्या डोळ्यांनी भयंकर गर्जना करतो.
कोशलाधिपतिर्वीरस्तं दृष्ट्वा रणदुर्जयम् । युध्यमानं महाकायं मुचंतं मेघवत्स्वनम्
कोशलाचा पराक्रमी राजा, रणात जिंकता न येणारा तो मोठ्या शरीराचा आणि मेघासारखा गडगडणारा वऱ्हाड लढताना पाहून थक्क झाला.
गर्जतिसमरं विचरति विलसति वीरान्स्वतेजसा धीरः । तडिदिव मुखेषु दंष्ट्रा तस्य विभात्युल्लसत्येव
तो रणभूमीत गर्जना करतो, फिरतो आणि आपल्या तेजाने वीरांमध्ये चमकतो; त्याच्या तोंडातील दात वीजेसारखे चमकत होते.
मनुपुत्रस्तथा दृष्ट्वा कोलं च निशितैः शरैः । प्रतिभिन्नमेकैकं शस्त्राहतं च बंधुभिः
मनुपुत्राने पाहिले की, वऱ्हाड तीक्ष्ण बाणांनी छिन्नविछिन्न झाला आहे आणि त्याचे नातेवाईकही शस्त्रांच्या घावांनी पडले आहेत.
नरपतिरुवाच सैन्याः किमिह न गृह्णंतु ओजसा शूराः । युध्यध्वं तत्र निशितैर्बाणैस्तीक्ष्णैरनेनापि
राजा म्हणाला — वीरांनो, तुम्ही इथे तुमच्या सामर्थ्याने त्याला का पकडत नाही? त्या ठिकाणी या धारदार बाणांनी, या शत्रूवरही, लढा.
समाकर्ण्य ततो वाक्यं क्रुद्धस्यापि महात्मनः । ततस्ते सैनिकाः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः
त्या महात्म्याच्या, जरी तो रागावलेला असला तरी, या शब्दांनी सर्व सैनिक युद्धासाठी एकत्र आले.
अनेकैर्भटसाहस्रैर्वने तं समरे स्थितम् । दिक्षु सर्वासु संहत्य बिभिदुः शूकरं रणे
अनेक हजारो वीरांनी, तो वऱ्हाड जंगलात उभा असताना, सर्व दिशांनी त्याला वेढले आणि रणात त्याच्यावर हल्ला केला.
विद्धश्च कैश्चित्तदा बाणजालैः सुयोधैश्च संग्रामभूमौ विशालैः । क्वचिच्चक्रघातैः क्वचिद्वज्रपातैर्हतं दुर्जयं संगरे तं महांतैः
मग काही बलवान वीरांनी रणभूमीत बाणांच्या वर्षावाने त्याला भोसकले; कधी चक्राच्या घावांनी, कधी वज्राच्या प्रहारांनी, त्या जिंकता न येणाऱ्या वऱ्हाडावर मोठ्या वीरांनी हल्ला केला.
ततः पौरुषैः क्रोधयुक्तः स कोलः सुविच्छिद्य पाशान्रणे प्रस्थितः सः । महाशूकरैः सार्धमेव प्रयातस्ततः शोणितस्यापि धाराभिषिक्तः
मग शौर्य आणि रागाने भरलेला तो वऱ्हाड रणात दोऱ्यांचा तुटवडा करून पुढे निघाला; मोठ्या वऱ्हाडांसह, रक्ताच्या धारेने न्हालेला, तो निघून गेला.