यूयं गच्छत वै दूरं दुर्गं गिरिगुहामुखम् । सुखं जीवत मे वत्सा वर्जयित्वा सुलुब्धकान्
तुम्ही सगळे दूर, एखाद्या सुरक्षित डोंगराच्या गुहेत जा. माझ्या मुलांनो, लोभी शिकाऱ्यांना टाळून सुखाने जगा.
मया तत्रैव गंतव्यं यत्रैष हि गमिष्यति । भवतां श्रेष्ठोऽयं भ्राता यूथरक्षां करिष्यति
मला जिथे तो जाईल तिथेच जायचं आहे; तुमचा मोठा भाऊ कळपाचं रक्षण करेल.
एते पितृव्यकाः सर्वे भवतां त्राणकारकाः । दूरं प्रयात वै सर्वे मां विहाय सुपुत्रकाः
हे सगळे तुमचे काका तुमचं रक्षण करतील. माझ्या चांगल्या मुलांनो, तुम्ही सगळे मला सोडून दूर निघा.
पुत्रा ऊचुः- अयं हि पर्वतश्रेष्ठो बहुमूलफलोदकः । भयं तु कस्य वै नास्ति सुखं जीवनमस्ति वै
मुलं म्हणाली — हा डोंगर फारच उत्तम आहे, मुळं, फळं आणि पाणी भरपूर आहे. पण इथे कोणाला भीती नाही? खरंच सुखाने जगता येतं का?
युवाभ्यां हि अकस्माद्वै इदमुक्तं भयंकरम् । तन्नो हि कारणं मातर्वद सत्यमिहैव हि
तुम्ही दोघांनी अचानक हे भयंकर काहीतरी सांगितलं. त्याचं कारण काय आहे, आई, इथेच खरं खरं सांग.
शूकर्युवाच-। अयं राजा महारौद्रः कालरूपः समागतः । क्रीडते मृगया लुब्धो मृगान्हत्वा बहून्वने
शूकरी म्हणाली — हा राजा फार भयंकर आहे, मृत्यूसारखा आहे, तो इथे आला आहे. त्याला शिकार खेळायला खूप आवडतं, तो जंगलात बरेच प्राणी मारतो.
इक्ष्वाकुर्नाम दुर्धर्षो मनुपुत्रो महाबलः । संहरिष्यति कालोऽयं दूरं यात सुपुत्रकाः
इक्ष्वाकू नावाचा, मनुचा पराक्रमी आणि बलवान मुलगा, या काळात सर्वांचा विनाश होईल; म्हणून, मुलांनो, तुम्ही लांब जा.
पुत्रा ऊचुः-। मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति स पापधीः । महारौद्रं सुघोरं तु नरकं प्रतिपद्यते
मुलांनी म्हणाले: जो कोणी आई-वडिलांना सोडून जातो, तो वाईट मनाचा असतो; अशा माणसाला अतिशय भयंकर नरक मिळतो.
मातुः पुण्यं पयः पीत्वा पुष्टो भवति निर्घृणः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति सुदुर्बलः
आईचे पवित्र दूध प्यायून जरी शरीर पुष्ट झाले, तरी जो आई-वडिलांना सोडतो, तो खरोखरच हृदयहीन आणि दुर्बल होतो.
पूयं नरकमेतीह कृमिदुर्गंधसंकुलम् । मातुस्तस्मान्न यास्यामो गुरुं त्यक्त्वा इहैव च
असा माणूस इथेच किड्यांनी आणि दुर्गंधाने भरलेल्या घाणेरड्या नरकात जातो; म्हणून आम्ही आईला किंवा गुरुला कधीच सोडणार नाही, इथेच राहू.
एवं विषादः संजातस्तेषां धर्मार्थसंयुतः । व्यूहं कृत्वा स्थिताः सर्वे बलतेजः समाकुलाः
अशा प्रकारे त्यांच्या मनात धर्म आणि कर्तव्य यांचा विचार करत दुःख निर्माण झाले; सर्वजण आपली मांडणी करून, बल आणि तेज याने भरलेले उभे राहिले.
साहसोत्साहसंपन्नाः पश्यंति नृपनंदनम् । नदंतः पौरुषैर्युक्ताः क्रीडमाना वने तदा
धैर्य आणि उत्साह यांनी परिपूर्ण झालेले ते सर्वजण त्या वेळी वनात खेळणाऱ्या राजकुमाराकडे पाहू लागले; ते सर्व पुरुषार्थाने गर्जना करत होते.
त्रयश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः 2.43 सुकलोवाच- एवं ते शूकराः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः । पुरः स्थितस्य ते राज्ञो ह्यवतस्थुश्च लुब्धकाः
सुकल म्हणाले: अशा रीतीने सर्व रानडुकर युद्धासाठी एकत्र आले; राजाच्या समोर शिकारी उभे राहिले.
महावराहो राजेंद्र गिरिसानुं समाश्रितः । महता यूथभावेन व्यूहं कृत्वा प्रतिष्ठति
महाबळवान रानडुक्कर, राजांचा राजा, डोंगराच्या शिखरावर गेला; मोठ्या कळपासारखी मांडणी करून तो तिथेच उभा राहिला.
कपिलः स्थूलपीनांगो महादंष्ट्रो महामुखः । दुःसहः शूकरो राजन्गर्जते चातिभैरवम्
कपिल नावाचा, जाडजूड शरीराचा, मोठ्या दातांचा आणि मोठ्या तोंडाचा, भीतीदायक रानडुक्कर, राजन, अतिशय भयंकर गर्जना करतो.
तानपश्यन्महाराजः शालतालवनाश्रयान् । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मनुपुत्रः प्रतापवान्
ते सर्व शाल आणि ताडाच्या झाडांच्या बनात असलेले पाहून, त्या राजाने त्यांचे बोलणे ऐकले; मनुचा पराक्रमी मुलगा उत्तर देऊ लागला.
गृह्यतां शूर वाराहो विध्यतां बलदर्पितः । एवमाभाष्य तान्वीरो मनुपुत्रः प्रतापवान्
त्या पराक्रमी रानडुकराला पकडा, त्याला त्याच्या बळाचा गर्व दाखवा; असे म्हणत मनुचा शूर आणि तेजस्वी मुलगा सर्वांना सांगू लागला.
अथ ते लुब्धकाः सर्वे मृगया मदमोहिताः । संनद्धा दंशिताः सर्वे श्वभिः सार्द्धं प्रजग्मिरे
मग सर्व शिकारी, शिकार करण्याच्या नशेत आणि मोहात, पूर्णपणे सज्ज होऊन, आपल्या कुत्र्यांसह पुढे गेले.
हर्षेण महताविष्टो राजराजो महाबलः । अश्वारूढः सुसैन्येन चतुरंगेण संयतः
महान आनंदाने भरलेला, बलवान राजांचा राजा, घोड्यावर बसून, आपली चारही अंगांची सुसज्ज सेना घेऊन पुढे निघाला.
गंगातीरं समायातो मेरौ गिरिवरोत्तमे । रत्नधातुसमाकीर्णे नानावृक्षैरलंकृते
तो गंगेच्या काठावर, उत्तम असा मेरू पर्वतावर गेला; तिथे विविध रत्नांनी आणि धातूंनी भरलेले, अनेक प्रकारच्या झाडांनी सजलेले होते.
सुकलोवाच- यो बलधाम मरीचिचयकरनिकरमयप्रोत्तुंगोऽत्युच्चम् । गगनमेव संप्राप्तो नाना नगाचरितशोभो गिरिराजो भाति
सुकल म्हणाले: जो पर्वतराज, बळाचा आधार असलेला, सूर्यकिरणांइतका उंच, आकाशाला भिडलेला, विविध प्राण्यांनी शोभलेला आहे, तो अत्यंत तेजाने चमकत आहे.
योजनबहलविमल गंगाप्रवाह समुच्चरत्तीरवीचीतरंगभंगैर्मुक्ताफलसदृशैर्निर्मलांबुकणैः । सर्वत्र प्रक्षालित धवलतलशिलातलोगिरींद्र सुःश्रियायुक्तः
गंगेचा रुंद आणि स्वच्छ प्रवाह, उंच काठ, लाटा आणि तरंग मोत्यांसारखे, निर्मळ पाण्याचे थेंब, सर्वत्र पांढऱ्या दगडांच्या पृष्ठभागावर पसरतो; त्या पर्वतराजाची शोभा अतुलनीय आहे.
देवैश्चारणकिन्नरैः परिवृतो गंधर्वविद्याधरैः सिद्धैरप्सरसांगणैर्मुनिजनैर्नागेंद्र विद्याधरैः । श्रीखंडैर्बहुचंदनैस्ससरलैः शालैस्तमालैर्गिरी रुद्रा क्षैर्वरसिद्धिदायकघनैः कल्पद्रुमैः शोभते
देव, चारण, किन्नर, गंधर्व, विद्याधर, सिद्ध, अप्सरांचा समूह, ऋषी, नागराज आणि विद्याधर यांनी वेढलेला; चंदन, सुगंधी झाडे, शाल, तमाळ, रुद्राक्ष, कल्पवृक्ष आणि वर देणाऱ्या ढगांनी सजलेला तो पर्वत शोभून दिसतो.
नानाधातुविचित्रो वै नानारत्नविचित्रितैः । विमानैः कांचनैर्दंडैः कलत्रैरुपशोभते
विविध धातू आणि रत्नांनी नटलेला, सोन्याच्या राजवाड्यांनी, खांबांनी आणि सोबतींनी सजलेला तो पर्वत अधिकच सुंदर दिसतो.
नालिकेरवनैर्दिव्यैः पूगवृक्षैर्विराजते । दिव्यपुन्नागबकुलैः कदलीखंडमंडितैः
त्या पर्वतावर दिव्य नारळ आणि सुपारीच्या बनांनी, तसेच सुंदर पर्णाग आणि बकुळ वृक्षांनी आणि केळीच्या घडांनी शोभा आली आहे.
पुष्पकैश्चंपकैरद्रि पाःटलैः केतकैस्तथा । नानावल्लीवितानैश्च पुष्पितैः पद्मकैस्तथा
फुलांनी, चंपक, पाटल, केतकी आणि वेगवेगळ्या फुललेल्या वेलांनी, तसेच पद्मक वृक्षांनी तो डोंगर सुंदर दिसतो.
नानावर्णैः सुपुष्पैश्च नानावृक्षैरलंकृतः । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णः स्फाटिकस्य शिलातलैः
अनेक रंगांच्या सुंदर फुलांनी आणि विविध वृक्षांनी तो सजलेला आहे, तसेच दिव्य वृक्षांनी आणि स्फटिकासारख्या स्वच्छ दगडांनी भरलेला आहे.
योगियोगीन्द्र संसिद्धैः कंदरांतर्निवासिभिः । निर्झरैश्चैव रम्यैश्च बहुप्रस्रवणैर्गिरिः
त्या पर्वताच्या गुहांमध्ये सिद्ध योगी आणि योगशास्त्रातील श्रेष्ठ लोक राहतात, आणि तिथे रम्य झरे आणि अनेक प्रवाहांनी पर्वत शोभून दिसतो.
नदीप्रवाहसंह्रष्टैः संगमैरुपशोभते । ह्रदैश्च पल्वलैः कुंडैर्निर्मलोदकधारिभिः
नद्यांच्या प्रवाहांच्या संगमांनी तो शोभतो, तसेच तलाव, सरोवर आणि स्वच्छ पाण्याच्या कुंडांनी तो सजलेला आहे.
गिरिराजो विभात्येकः सानुभिः सह संस्थितैः । शरभैश्चैव शार्दूलैर्मृगयूथैरलंकृतः
पर्वतांचा राजा आपल्या कड्यांसह एकटा तेजस्वी दिसतो, आणि शरभ, वाघ आणि वन्य प्राण्यांच्या कळपांनी तो सजलेला आहे.