क्रीडते मृगयां कांते मृगान्संहरते बहून् । स मां दृष्ट्वा महाराज एष्यते नात्र संशयः
'तो शिकार करण्यात आनंद मानतो, प्रिये, आणि अनेक प्राण्यांना मारतो. मला पाहून तो राजा नक्कीच इथे येईल—यात काहीच शंका नाही.'
अन्येषां लुब्धकानां मे नास्ति प्राणभयं ध्रुवम् । ममरूपं नृपो दृष्ट्वा क्षमां नैव करिष्यति
'इतर शिकाऱ्यांपासून मला जीवाचा धोका नाही, पण राजानं मला पाहिलं तर तो मला माफ करणार नाही.'
हर्षेण महताविष्टो बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । श्वभिर्युक्तो महातेजा लुब्धकैः परिवारितः
मोठ्या आनंदाने भरून गेलेला, धनुष्य हातात धरलेला, तेजस्वी बाणपाणि, कुत्र्यांच्या जोडीने आणि शिकाऱ्यांनी वेढलेला होता.
प्रिये करिष्यते घातं ममाप्येवं न संशयः
प्रिय, तो नक्कीच मला मारणार यात शंका नाही.
शूकर्युवाच- यदायदा पश्यसि लुब्धकान्बहून्महावने कांत समायुधान्बहून् । एतैस्तु पुत्रैर्ममपौत्रकैः समं दूरं नु भो यासि पलायमानः
मादी डुकराने म्हणाले — जेव्हा जेव्हा या मोठ्या जंगलात तू अनेक सशस्त्र शिकारी पाहतोस, तेव्हा माझ्या या मुलांबाळांसह तू एवढ्या लांब का पळून जातोस?
त्यक्त्वा सुधैर्यं बलपौरुषं महन्महाभयेनापि विषण्णचेतनः । दृष्ट्वा नृपेंद्रं पुरुषोत्तमोत्तमं करोषि किं कांत वदस्वकारणम्
आपले धैर्य, बळ आणि पुरुषार्थ सोडून, मोठ्या भीतीने तू खचून जातोस; राजाला, श्रेष्ठ पुरुषाला पाहून, प्रिय, तू काय करतोस? कारण सांग.
तस्यास्तु वाक्यं सनिशम्य कोल उवाच तां शूकरराजउत्तरम् । यदर्थभीतोस्मि सुलुब्धकात्प्रिये दृष्ट्वा गतो दूर निशम्यशूकरान्
तिचे शब्द ऐकून, डुकराने डुकरांची राणीला उत्तर दिले — 'प्रिय, त्या क्रूर शिकाऱ्याला पाहून मला भीती वाटते; डुकरांचे किंकाळ्या ऐकून मी लांब पळून जातो.'
सुलुब्धकाः पापकराः शठाः प्रिये कुर्वंति पापं गिरिदुर्गकंदरे । सदैव दुष्टा बहुपापचिंतका जाताश्च सर्वे परिपापिनां कुले
हे शिकारी फारच क्रूर, कपटी आणि पापी आहेत, प्रिय. ते डोंगरातील गुहांत पाप करतात. नेहमीच वाईट, अनेक पापांच्या विचारात मग्न, हे सगळे फार पापी कुळात जन्मलेले आहेत.
तेषां हि हस्तान्मरणाद्बिभेमि मृतोपि यास्यामि पुनश्च पापम् । दूरं गिरिं पर्वतकंदरं च व्रजामि कांते अपमृत्युभीतः
त्यांच्या हातून मृत्यू येईल याची मला भीती आहे; मेलो तरी पुन्हा पापात पडेन. अकाली मृत्यूची भीती वाटून, प्रिय, मी डोंगर आणि गुहेकडे दूर जातो.
अयं हि पुण्यो नरनाथ आगतो विश्वाधिकः केशवरूप भूपः । युद्धं करिष्ये समरे महात्मना सार्द्धं प्रिये पौरुषविक्रमेण
हा पुण्यवान नरराजा, सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ, केशवरूप राजा येथे आला आहे. या महात्म्याशी मी रणांगणात, प्रिय, पूर्ण ताकदीने लढेन.
जेष्यामि भूपं यदि स्वेन तेजसा भोक्ष्यामि कीर्तिं त्वतुलां पृथिव्याम् । तेनाहतो वीरवरेण संगरे यास्यामि लोकं मधुसूदनस्य
मी जर स्वतःच्या तेजाने राजाला जिंकलो, तर पृथ्वीवर अपूर्व कीर्ती मिळवीन; आणि जर त्या वीरश्रेष्ठाच्या हातून रणात मारला गेलो, तर मधुसूदनाच्या लोकात जाईन.
ममांगभूतेन पलेनमेदसा तृप्तिं परां यास्यति भूमिनाथः । तृप्ता भविष्यंति सुलोकदेवता अस्मादयंचागतो वज्रपाणिः
माझ्या अंगातील मांस आणि रक्ताने भूमिपतीला परिपूर्ण तृप्ती मिळेल; देवताही तृप्त होतील, आणि वज्रपाणीसुद्धा येथे आला आहे.
अस्यैव हस्तान्मरणं यदाभवेल्लाभश्च मे सुंदरि कीर्तिरुत्तमा । तस्माद्यशो भूमितले जगत्त्रये व्रजामि लोकं मधुसूदनस्य
त्याच्या हातून मृत्यू आला, सुंदरि, तरीही मला लाभ आणि श्रेष्ठ कीर्ती मिळेल. म्हणून मी पृथ्वीवर आणि तिन्ही लोकांत यश मिळवून, मधुसूदनाच्या लोकात जाईन.
नैवं भीतोस्मि क्षुब्धोस्मि गतोऽहं गिरिसानुषु । पापाद्भीतो गतः कांतेधर्मं दृष्ट्वा स्थितोह्यहम्
मी अशा प्रकारे घाबरलो नाही, फक्त अस्वस्थ झालो आणि डोंगराच्या उतारावर गेलो. पाप्यांची भीती वाटून गेलो, प्रिय, पण धर्म पाहून मी ठाम राहिलो.
न जाने पातकं पूर्वमन्यजन्मनि चार्जितम् । येनाहं शौकरीं योनिं गतोऽहं पापसंचयात्
माझ्याकडून पूर्वी किंवा मागच्या जन्मात कोणते पाप झाले ते मला माहीत नाही, ज्यामुळे पापाच्या संचयाने मी डुकराच्या गर्भात आलो.
क्षालयिष्याम्यहं घोरं पूर्वपातकसंचयम् । बाणोदकैर्महाघोरैः सुतीक्ष्णैर्निशितैः शतैः
मी माझ्या पूर्वजन्मीच्या भयंकर पापांचा संचय, शेकडो धारदार, तीक्ष्ण बाणांच्या वर्षावाने धुवून टाकीन.
पुत्रान्पौत्रांस्तु वाराहि कन्यां कुटुंबबालकम् । गिरिं गच्छ गृहीत्वा तु मम मोहमिमं त्यज
माझे पुत्र, नातवंडे, कन्या आणि घरातील लहान मुले घेऊन, वाऱाही, डोंगराकडे जा आणि माझ्या या मोहाचा त्याग कर.
ममस्नेहं परित्यज्य हरिरेष समागतः । अस्य हस्तात्प्रयास्यामि तद्विष्णोः परमं पदम्
माझा स्नेह सोडून, कारण हरि स्वतः येथे आला आहे; त्याच्या हातून मी त्या विष्णूच्या परम पदाला जाईन.
दैवेनापि ममाद्यैव स्वर्गद्वारमनुत्तमम् । उद्घाटितकपाटं तु यास्यामि सुमहादिवम्
दैवाने आजच मला स्वर्गाचे उत्तम द्वार, उघड्या दारांसह, मिळाले आहे; मी त्या अत्युच्च दिव्य लोकात जाईन.
सुकलोवाच- तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शूकरस्य महात्मनः । उवाच तत्प्रिया सख्यः सीदमानांतरा तदा
सुकलाने सांगितले — त्या महात्मा डुकराच्या शब्दांनी तिच्या प्रियेला, सख्या सभोवती असताना, दुःखाने व्याकुळ होऊन बोलायला लावले.
शूकर्युवाच- यस्मिन्यूथे भवान्स्वामी पुत्रपौत्रैरलंकृतः । मित्रैश्च भ्रातृभिश्चैव अन्यैः स्वजनबांधवैः
त्या कळपात जिथे तुम्ही स्वामी आहात, मुलं आणि नातवंडांनी, मित्रांनी, भावंडांनी आणि इतर आप्तांनी तुम्ही सजलेले आहात—
त्वयैवालंकृतो यूथो भवता परिशोभते । त्वां विनायं महाभाग कीदृग्यूथो भविष्यति
फक्त तुमच्यामुळेच हा कळप शोभून दिसतो; तुमच्या उपस्थितीने त्याला तेज येतं. पण, हे भाग्यवान, तुमच्याशिवाय हा कळप कसा दिसेल?
तवैव स्वबलेनापि गर्जमानाश्च शूकराः । विचरंति गिरौ कांत तनया मम बालकाः
तुमच्या स्वतःच्या बळावर, डोंगरावर हे डुक्कर मोठ्या आवाजात फिरतात; माझी मुलं, लहानगं, तिथे मुक्तपणे वावरतात.
कंदान्मूलान्सुभक्षंति निर्भयास्तव तेजसा । दुर्गेषु वनकुंजेषु ग्रामेषु नगरेषु च
तुमच्या सामर्थ्यामुळे, हे निर्भयपणे कंदमुळं खातात—किल्ल्यांत, वनातील दाट जागी, गावात आणि अगदी शहरातसुद्धा.
न कुर्वंति भयं तीव्रं सिंहानामिह पर्वते । मनुष्याणां महाबाहो पालितास्तव तेजसा
हे डुक्कर या डोंगरावर सिंहांचंही किंवा माणसांचंही तीव्र भीती बाळगत नाहीत, कारण तुमच्या बळाने ते सुरक्षित आहेत, हे महाबाहु.
त्वया त्यक्ता अमी सर्वे बालका मम दारकाः । दीनाश्चैवाकुलाश्चैव भविष्यंति विचेतनाः
तुम्ही त्यांना सोडलं, तर माझी ही सगळी मुलं दीन, व्याकुळ आणि सुज्ञ राहणार नाहीत.
नित्यमेव सुखं वर्त्म गत्वा पश्यंति बालकाः । पतिहीना यथा नारी शोभते नैव शोभना
माझी मुलं नेहमी सुखाच्या वाटेवर चालतात; पण जशी पती नसलेली स्त्री सुंदर दिसत नाही, तसंच हेही शोभत नाही.
अलंकृता यथा दिव्यैरलंकारैः सकांचनैः । परिच्छदै रत्नवस्त्रैः पितृमातृसहोदरैः
जशी एखादी स्त्री सोन्याच्या दागिन्यांनी, सुंदर वस्त्रांनी, आई-वडील, भावंडं आणि सेवकांनी सजलेली असते—
श्वश्रूश्वशुरकैश्चान्यैः पतिहीना न भाति सा । चंद्रहीना यथा रात्री पुत्रहीनं यथा कुलम्
पण पतीशिवाय, सासू-सासरे आणि इतर आप्त असूनही ती शोभत नाही; जशी चंद्राशिवाय रात्र किंवा मुलाशिवाय घराणं.
दीपहीनं यथा गेहं नैव भाति कदाचन । त्वां विनायं तथा यूथो नैव शोभेत मानद
जसं दिवा नसलेलं घर कधीच उजळत नाही, तसंच, हे मानदायक, तुमच्याशिवाय हा कळप देखील शोभणार नाही.