रोदमाना दिवारात्रौ निद्रा लेभे न वै निशि । क्षुधां न विंदते राजन्दुःखेन विदलीकृता
ती रात्रंदिवस रडत होती, रात्री तिला झोपच येत नव्हती, उपाशीपोटी राहिली तरी भूक लागत नव्हती, राजन, कारण दु:खाने ती पूर्णपणे तुटून गेली होती.
अथ सख्यः समायाताः पप्रच्छुः सुकलां तदा । सुकले चारुसर्वांगि कस्माद्रोदिषि संप्रति
तेव्हा तिच्या मैत्रिणी तिच्याजवळ आल्या आणि म्हणाल्या, 'सुकेले, सुंदर अंग असलेल्या, तू आत्ता का रडतेस?'
ततस्त्वं कारणं ब्रूहि दुःखस्यास्य वरानने । सुकलोवाच- स मां त्यक्त्वा गतो भर्ता धर्मार्थं धर्मतत्परः
मग आम्हाला सांग, हे सुंदर मुख असलेल्या, या दु:खाचे कारण काय आहे.' सुकेला म्हणाली- 'माझा पती, धर्मनिष्ठ, मला सोडून धर्मासाठी निघून गेला आहे.'
तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं ततः । मां त्यक्त्वा स गतः स्वामी निर्दोषां पापवर्जिताम्
तीर्थयात्रेच्या निमित्ताने तो पृथ्वीवर भटकतो आहे; मला, निष्पाप आणि पवित्र पत्नीला, माझ्या पतीने सोडून दिले आहे.
अहं साध्वी समाचारा सदा पुण्या पतिव्रता । मां त्यक्त्वा स गतो भर्ता तीर्थ साधनतत्परः
मी नेहमीच चांगली वागणारी, पुण्यवान आणि पतीवर निष्ठावान आहे; तरीही माझा पती मला सोडून, तीर्थयात्रेला गेला आहे.
तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनाति पीडिता । जीवनाशो वरं श्रेष्ठो वरं वै विषभक्षणम्
म्हणूनच मी, मैत्रिणींनो, या वियोगाने फारच दु:खी झाले आहे; मृत्यूच बरा, किंवा विष प्यायलं तरी चालेल.
वरमग्निप्रवेशश्च वरं कायविनाशनम् । नारीं प्रियां परित्यज्य भर्ता याति सुनिष्ठुरः
आगीत उडी घेणं किंवा शरीर संपवणं हेच बरे; कारण जो पती आपल्या प्रिय पत्नीला सोडतो, तो खरोखरच निर्दयी असतो.
भर्तृत्यागो वरं नैव प्राणत्यागो वरं सखि । वियोगं न समर्थाहं सहितुं नित्यदारुणम्
पतीला सोडणं योग्य नाही, पण प्राण सोडणं बरे, सखी; मी या सततच्या वियोगाचे दुःख सहन करू शकत नाही.
तेनाहं दुःखिता सख्यो वियोगेनापि नित्यशः । सख्य ऊचुः- तीर्थयात्रां गतो भर्ता पुनरेष्यति ते पतिः
म्हणूनच मी, मैत्रिणींनो, या वियोगामुळे नेहमीच दु:खी आहे.' मैत्रिणी म्हणाल्या- 'तुझा पती तीर्थयात्रेला गेला आहे; तो पुन्हा तुझ्याकडे परत येईल.'
वृथा शोषयसे कायं वृथाशोकं करोषि वै । वृथा त्वं तप्यसे बाले वृथा भोगान्परित्यजेः
तू व्यर्थ शरीर शोषून काढतेस, उगाच दु:ख करतेस; उगाच स्वतःला त्रास देतेस, बाळ, आणि उगाच सुखांचा त्याग करतेस.
पिबस्व पानं भुंक्ष्व त्वं स्वप्रदत्तं हि पूर्वकम् । कस्य भर्ता सुताः कस्य कस्य स्वजनबांधवाः
जे प्यायचं आहे ते प्या, जे आधी दिलं आहे ते खा; कोणाचा पती, कोणाची मुले, कोणाचे नातेवाईक, खरंच कोणाचे असतात?
कः कस्य नास्ति संसारे संबंधः केन चैव हि । भक्ष्यते भुज्यते बाले संसारस्य हि तत्फलम्
या संसारात कोण कोणाचा असतो, आणि नाते कोणाशी जुळतं? खाणं आणि खाल्लं जाणं, बाळ, हाच संसाराचा परिणाम आहे.
मृते प्राणिनि कोऽश्नाति को हि पश्यति तत्फलम् । पीयते भुज्यते बाले एतत्संसारतः फलम्
जिवंत प्राणी मेल्यावर कोण खातं, कोण पाहतो ते फळ? खाल्लं आणि प्यायलं जातं, बाळ, हाच संसाराचा परिणाम आहे.
सुकलोवाच- भवतीभिः प्रयुक्तं यत्तन्न स्याद्वेदसंमतम् । यातु भर्तुः पृथग्भूता तिष्ठत्येका सदैव हि
सुकेला म्हणाली- 'तुम्ही जे बोललात ते वेदांना मान्य नाही; पतीपासून वेगळी झालेली स्त्री नेहमी एकटीच राहावी.'
पापभूता भवेन्नारी तां न मन्यंति सज्जनाः । भर्तुः सार्धं सदा सख्यो दृष्टो वेदेषु सर्वदा
असं वागणारी स्त्री पापी होते; सज्जन लोक तिला मान्यता देत नाहीत. वेदांमध्ये नेहमीच असं सांगितलं आहे की पत्नीने पतीसोबतच राहावं.
संबंधः पुण्यसंसर्गाज्जायते नात्र संशयः । नारीणां च सदा तीर्थं भर्ता शास्त्रेषु पठ्यते
संबंध हा पुण्याच्या संगतीमुळे निर्माण होतो—यात शंका नाही; आणि स्त्रियांसाठी पतीच नेहमी धर्मशास्त्रात तीर्थस्थान मानलं जातं.
तमेवावाहयेन्नित्यं वाचा कायेन कर्मभिः । मनसा पूजयेन्नित्यं भावसत्येन तत्परा
तोच नेहमी आपल्या वाणीने, शरीराने आणि कृतीने आवाहन करावा; मनाने नेहमी त्याची भक्ती करावी, आणि मनापासून, खरी भावना ठेवून त्याच्यात तल्लीन व्हावे.
भर्तुः पार्श्वं महातीर्थं दक्षिणांगं सदैव हि । तमाश्रित्य यदा नारी गृहस्था परिवर्त्तयेत्
पतीचा उजवा भाग हे मोठे तीर्थ आहे, नेहमीच पवित्र मानले जाते; गृहस्थ स्त्रीने पतीच्या आश्रयाने त्याच्या भोवती प्रदक्षिणा घालावी.
यजते दानपुण्यैश्च तस्य दानस्य यत्फलम् । वाराणस्यां च गंगायां यत्फलं न च पुष्करे
यज्ञ आणि दानाने मिळणारे सर्व पुण्य, तसेच वाराणसी, गंगा किंवा पुष्कर येथे मिळणारे फळ—
द्वारकायां न चावन्त्यां केदारे शशिभूषणे । लभते नैव सा नारी यजमाना सदा किल
द्वारका, अवंती किंवा चंद्रासारख्या प्रिय केदार येथे मिळणारे फळसुद्धा— अशी स्त्री कितीही यज्ञ करणारी असली, तरी तिला ते फळ मिळत नाही.
तादृशं फलमेवं सा न प्राप्नोति कदा सखि । सुमुखं पुत्रसौभाग्यं स्नानं दानं च भूषणम्
अशी फळे, सखी, तिला कधीच मिळत नाहीत—सुंदर चेहरा, मुलांचे सौभाग्य, स्नान, दान किंवा अलंकार—
वस्त्रालंकारसौभाग्यं रूपं तेजः फलं सदा । यशः कीर्तिमवाप्नोति गुणं च वरवर्णिनी
वस्त्र, दागिने, रूप, तेज आणि नेहमीच मिळणारे फळ, यश, कीर्ती आणि गुण हे सर्व तिला मिळते, हे सुंदर वर्णाच्या स्त्री.
भर्तुः प्रसादात्सर्वं च लभते नात्र संशयः । विद्यमाने यदा कांते अन्यं धर्मं करोति या
पतीच्या कृपेने हे सर्व तिला मिळते—यात शंका नाही; पण प्रियकर असताना जर तिने दुसरा धर्म पाळला—
निष्फलं जायते तस्याः पुंश्चली परिकथ्यते । नारीणां यौवनं रूपमवतारं स्मृतं ध्रुवम्
तर तिचे सर्व निष्फळ होते; तिला वाईट स्त्री म्हणतात. स्त्रियांचे तारुण्य आणि रूप हे नक्कीच अधोगती मानले जाते.
एकस्यापि हि भर्तुश्च तस्यार्थे भूमिमंडले । सुपुत्रा सुयशा नारी परिकथ्येत वै सदा
फक्त एकाच पतीसाठी, या पृथ्वीवर, स्त्रीला नेहमीच चांगले पुत्र आणि चांगली कीर्ती मिळते असे म्हटले जाते.
तुष्टे भर्तरि संसारे दृश्या नारी न संशयः । पतिहीना भवेन्नारी भवेत्सा भूमिमंडले
पती संतुष्ट असेल तर स्त्रीचे जीवन फुलते—यात शंका नाही; पण पती नसताना ती स्त्री अशीच राहते या जगात.
कुतस्तस्याः सुखं रूपं यशः कीर्तिः सुता भुवि । सुदौर्भाग्यं महद्दुःखं संसारे परिभुज्यते
तिला सुख, रूप, यश, कीर्ती किंवा पुत्र कसे मिळतील? तिला मोठे दुर्दैव आणि फार दुःख भोगावे लागते.
पापभागा भवेत्सा च दुःखाचारा सदैव हि । तुष्टे भर्तरि तस्यास्तु तुष्टाः सर्वाश्च देवताः
ती पापात भागीदार होते आणि नेहमी दुःखाचा मार्ग चालते; पण पती संतुष्ट असेल तर सर्व देवता तिच्यावर प्रसन्न होतात.
तुष्टे भर्तरि तुष्यंति ऋषयो देवमानवाः । भर्ता नाथो गुरुर्भर्ता देवता दैवतैः सह
पती संतुष्ट असेल तर ऋषी, देव, माणसे हे सर्व प्रसन्न होतात; पतीच रक्षक, पतीच गुरु, पतीच देव आहे, देवतांसह.
भर्ता तीर्थश्च पुण्यश्च नारीणां नृपनंदन । शृंगारं भूषणं रूपं वर्णं सौगंधमेव च
पतीच स्त्रियांसाठी तीर्थ आणि पुण्य आहे, राजनंदना; तोच तिचे अलंकार, रूप, वर्ण आणि सुगंध आहे.