तस्यैव तेजसा दग्धा भस्मतां यांति किल्बिषाः । उदयंतं ममांशं यो दृष्ट्वा दत्ते तु वार्यपि
त्या तेजामुळे पापे जळून राख होतात. जो माझा अंश म्हणजे सूर्य उगवताना पाहून जरी पाणी देतो,
तस्य किं कथ्यते भूप नित्यं पुण्यविवर्द्धनम् । संप्राप्तायां सुवेलायां तस्यां पुण्यकरो नरः
राजन, त्याच्या पुण्याची वाढ नेहमीच होते, हे सांगण्याची गरजच नाही. त्या शुभवेळी जो दान करतो, तो पुण्यवान होतो.
स्नात्वाभ्यर्च्य पितॄन्देवान्दानदाता भवेत्पुनः । यथाशक्तिप्रभावेन श्रद्धापूतेन चेतसा
स्नान करून, पितरांची आणि देवांची पूजा करून, श्रद्धेने आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार पुन्हा दान द्यावे.
अन्नं पयः फलं पुष्पं वस्त्रं तांबूलभूषणम् । हेमरत्नादिकं चैव तस्य पुण्यमनंतकम्
अन्न, दूध, फळे, फुले, वस्त्र, तांबूल, दागिने, तसेच सोने, रत्ने इत्यादी दिल्यास त्याचे पुण्य अनंत असते.
मध्याह्ने तु ततो राजन्नपराह्णे तथैव च । मामुद्दिश्य च यो दद्यात्तस्य पुण्यमनंतकम्
मध्यान्ही आणि त्यानंतरच्या वेळी, राजन, जो माझ्या नावाने दान करतो त्याचे पुण्य अनंत असते.
खाद्यपानादिकं मिष्ट लेपनं गंधकुंकुमम् । कर्पूरादिकमेवापि वस्त्रालंकारसंयुतम्
खाण्यापिण्याच्या स्वादिष्ट वस्तू, गोड पदार्थ, उटणे, चंदन, केशर, कापूर आणि असेच इतर, वस्त्र व दागिने यांसह द्यावेत.
अविच्छिन्नं ददात्येवं भोगसौख्यप्रदायकम् । नित्यकालो मया ख्यातो दानपूजार्थिनां शुभः
अखंड दान केल्याने सुख आणि आनंद मिळतो; दान आणि पूजेच्या इच्छेने हे शुभ, कायमस्वरूपी वेळ मी सांगितला आहे.
अथातः संप्रवक्ष्यामि नैमित्तिकमनुत्तमम् । त्रिकालेष्वपि दातव्यं दानमेव न संशयः
आता मी श्रेष्ठ, विशेष प्रसंगी द्यायच्या वेळा सांगतो; तीनही काळात दान द्यावेच लागते—याबद्दल काहीही शंका नाही.
शून्यं दिनं न कर्तव्यमात्मनो हितमिच्छता । यस्मिन्काले प्रदत्तं हि किंचिद्दानं नराधिप
स्वतःच्या हिताची इच्छा असणाऱ्याने एकही दिवस निष्फळ जाऊ द्यू नये; राजन, ज्या वेळी जरी थोडेसे दान दिले तरी—
तत्प्रभावान्महाप्राज्ञो बहुसामर्थ्यसंयुतः । धनाढ्यो गुणवान्प्राज्ञः पंडितोऽपि विचक्षणः
त्या दानाच्या प्रभावामुळे, मोठ्या सामर्थ्याने युक्त असलेला ज्ञानी मनुष्य धनवान, सद्गुणी, विद्वान आणि सुज्ञ होतो.
पक्षं मासं दिनं यावन्न दत्तं वै यदाशनम् । तमेव वारयाम्येव भक्ष्याच्चैव नरोत्तमम्
पंधरवडा, महिना किंवा दिवसभर ज्या जेवणाचे दान करायचे ते न दिल्यास, मी तेच अन्न आणि उत्तम पदार्थ त्या श्रेष्ठ पुरुषापासून दूर ठेवतो.
स्वमलं भक्षितं चैव अदत्वा दानमुत्तमम् । उत्पादयाम्यहं रोगं सर्वभोगनिवारणम्
जो कोणी उत्तम दान न देता आपलेच अपवित्र अन्न खातो, त्याच्यात मी सर्व सुखांना अडथळा आणणारा रोग उत्पन्न करतो.
तेषां कायेष्वसंतुष्टो बहुपीडाप्रदायकम् । मंदानलेन संयुक्तं ज्वरसंतापकारकम्
त्यांच्या शरीरात मी असमाधान राहतो आणि त्यांना मोठ्या वेदना देतो, मंद ताप आणि आजाराच्या यातना देतो.
त्रिकालेषु न दत्तं यैर्ब्राह्मणेषु सुरेषु च । स्वयमश्नाति मिष्टं तु तेन पापं महत्कृतम्
जे लोक तीनही वेळा ब्राह्मणांना किंवा देवांना दान देत नाहीत, पण स्वतः मात्र स्वादिष्ट अन्न खातात, ते मोठे पाप करतात.
प्रायश्चित्तेन रौद्रेण तमेवं परिशोधयेत् । उपवासैर्महाराज कायशोषकरादिकैः
हे महराजा, त्या पापाचे प्रायश्चित्त कठोर उपवास आणि शरीर शोषण करणाऱ्या उपायांनी करावे.
चर्मकारो यथा चर्म कुंडस्थोपरि निर्घृणः । शोधयेच्च कषायैश्च तच्चर्मस्फोटयेद्यथा
जसा निर्दयी चर्मकार कातड्याला कुंडात ठेवून, कडू औषधींनी स्वच्छ करतो आणि ते कातडं फाडतो—
तथाहं पापकर्तारं शोधयामि न संशयः । औषधीनां सुयोगाच्च कषायैः कटुकैर्ध्रुवम्
तसाच मी पाप करणाऱ्याला नक्कीच औषधांच्या योग्य उपयोगाने आणि कडू, तुरट पदार्थांनी शुद्ध करतो.
उष्णोदकैश्च संतापैर्वैद्यरूपेण नान्यथा । अन्ये भुंजन्ति तस्योग्र भोगान्पुण्यान्मनोनुगान्
गरम पाण्याने आणि वेदनांनी, वैद्याच्या रूपाने, मी त्याला शुद्ध करतो; त्याने ज्या तीव्र आणि पुण्यदायक सुखांची इच्छा केली, ती दुसरे लोक भोगतात.
किं करोति समर्थश्च न दत्तं दानमुत्तमम् । महता पापरूपेण तमेवं परितापये
सामर्थ्य असूनही जो श्रेष्ठ दान देत नाही, त्याने काय साधले? मोठ्या पापाच्या रूपाने मी त्याला यातना देतो.
नित्यकालस्य यद्दानमात्मार्थं पापिभिर्यथा । न दत्तं राजराजेंद्र श्रद्धापूतेन चेतसा
हे राजाधिराज, नित्यकाळी जे दान श्रद्धेने आणि शुद्ध मनाने स्वतःच्या कल्याणासाठी दिले जात नाही, ते—
तथा ताञ्जारयाम्येतानुपायैर्दारुणैः किल । वासुदेव उवाच- नैमित्तिकं तथा कालं पुण्यं चैव तवाग्रतः
त्यांना मी कठोर उपायांनी यातना देतो; वासुदेव म्हणाले— आता मी तुझ्यासमोर विशेष आणि योग्य काळातील पुण्य सांगतो.
प्रवक्ष्यामि नरश्रेष्ठ सुबुद्ध्या शृणु तत्परः । अमावास्या महाराज पौर्णमासी तथैव च
हे श्रेष्ठ पुरुषा, मी ते सांगतो, तू एकाग्र मनाने ऐक: अमावस्या, हे महराजा, आणि पौर्णिमा देखील—
यदा भवति संक्रांतिर्व्यतीपातो नरेश्वर । वैधृतिश्च यदा प्रोक्ता यदा एकादशी भवेत्
जेव्हा संक्रांती, ग्रहण, वैधृति किंवा एकादशी येते, हे नराधिपा—
महामाघी तथाषाढी वैशाखी कार्तिकी तथा । अमासोमसमायोगे मन्वादिषु युगादिषु
महामाघ, आषाढ, वैशाख, कार्तिक या विशेष दिवसांना, अमावास्या आणि पौर्णिमा एकत्र येतात, मन्वंतर आणि युगांच्या प्रारंभी—
गजच्छाया तथा प्रोक्ता पितृक्षया तथैव च । एते नैमित्तिकाः ख्यातास्तवाग्रे नृपसत्तम
गजाची सावली आणि पितरांची क्षयाची वेळ, हे दोन्ही विशेष प्रसंग पूर्वी तुझ्यासमोर सांगितले आहेत, राजाधिराज.
एतेषु दीयते दानं तस्य दानस्य यत्फलम् । तत्फलं तु प्रवक्ष्यामि श्रूयतां नृपसत्तम
या वेळी जो दान देतो, त्या दानाचे फळ काय मिळते ते मी तुला सांगतो, राजाधिराज, नीट ऐक.
मामुद्दिश्य नरो भक्त्या ब्राह्मणाय प्रयच्छति । तस्याहं निर्विकल्पेन प्रयच्छामि न संशयः
जो मनुष्य भक्तीने माझ्या निमित्ताने ब्राह्मणाला काही देतो, त्याला मी कोणतीही अडचण न आणता फळ देतो—यात शंका नाही.
गृहं सौख्यं महाराज स्वर्गमोक्षादिकं बहु । काम्यं कालं प्रवक्ष्यामि दानस्य फलदायकम्
राजा, घरात सुख, समृद्धी, स्वर्ग, मोक्ष आणि इतर अनेक इच्छित फळ देणाऱ्या दानाच्या योग्य वेळा मी तुला सांगतो.
व्रतानामेव सर्वेषां देवादीनां तथैव च । दानस्य पुण्यकालं तु संप्रोक्तं द्विजसत्तमैः
सर्व व्रतांची, देवपूजेची आणि दानाची पुण्यकारक वेळ श्रेष्ठ द्विजांनी सांगितली आहे.
आभ्युदयिकमेवापि कालं वक्ष्यामि ते नृप । मखानामेव सर्वेषां वैवाहिकमनुत्तमम्
राजा, मी तुला शुभ काळ सांगतो, विशेषतः सर्व यज्ञ आणि विवाहासाठीची उत्तम वेळ.