मया चाराधितो विष्णुः सर्वविश्वमयो हरिः । तेन दत्तो वरो मह्यं पुत्राख्यः सर्वसिद्धिदः
मी सर्व विश्व व्यापणाऱ्या विष्णूची भक्ती केली आहे; त्याने मला 'पुत्र' नावाचा सर्व सिद्धी देणारा वर दिला आहे.
तन्निमित्तमहं भद्रे सुतार्थं नित्यमेव च । कस्यचित्पुण्यवीर्यस्य कन्यामेकां प्रचिंतये
त्या हेतूने, सुलभे, मी नेहमीच पुण्यवान आणि सामर्थ्यशाली कुणाच्या तरी कन्येचा विचार करतो, जेणेकरून मला पुत्र प्राप्ती व्हावी.
सदैवाहं न पश्यामि सुभार्यां सत्यमीदृशीम् । इयं धर्मस्य वै कन्या धर्माचारा वरानना
मी कधीच अशी सुसंस्कृत, सद्गुणी पत्नी पाहिलेली नाही; ही खरीच धर्माची कन्या आहे, उत्तम आचार आणि सुंदर चेहरा असलेली.
मामेवं हि भजत्वेषा यदि कान्तमिहेच्छति । यं यमिच्छेदियं बाला तं ददामि न संशयः
तिला जर प्रियकर म्हणून माझी इच्छा असेल, तर तिने मलाच निवडावे; किंवा ही तरुणी ज्या कोणाला इच्छिते, त्यालाच मी तिला देईन, यात शंका नाही.
अदेयं देयमित्याह अस्याः संगमकारणात् । एकमेवं त्वया देयं श्रूयतां द्विजसत्तम
तिच्या संयोगासाठी काय द्यायचे, काय देऊ नये असे म्हटले जाते; पण एकच गोष्ट तुला द्यायची आहे — हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, ऐक.
रंभोवाच- विप्रेंद्र त्वं शृणुष्वेह प्रतिज्ञां वच्मि सांप्रतम् । एषा नैव त्वया त्याज्या धर्मपत्नी तवैव हि
रंभा म्हणाली — हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी आता माझी प्रतिज्ञा सांगते, नीट ऐक; ही कन्या तुझ्या धर्मपत्नी म्हणून कधीही सोडू नये.
अस्या दोषो गुणो नैव ग्राह्य एव त्वया कदा । इत्यर्थे प्रत्ययं विप्र प्रत्यक्षं परिदर्शय
तिच्या कुठल्याही दोष किंवा गुणाचा स्वीकार तू कधीच करू नकोस; हे ब्राह्मण, हे खरं आहे हे दाखवण्यासाठी प्रत्यक्ष पुरावा दाखव.
स्वहस्तं देहि विप्रेंद्र सत्यप्रत्ययकारकम् । एवमस्तु मया दत्तो ह्यस्या हस्तो न संशयः
आपला हात दे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सत्य आणि विश्वासाचं चिन्ह म्हणून; असं झालं की मी तिचा हात तुला दिला, यात काहीच शंका नाही.
सूत उवाच- एवं संबधिकं कृत्वा सत्यप्रत्ययकारकम् । गांधर्वेण विवाहेन सुनीथामुपयेमिवान्
सूतम्हणाला: अशा प्रकारे नातं जोडून आणि सत्यावर विश्वास बसवून, त्याने गंधर्व विवाहाने सुनिथाशी लग्न केलं.
तस्मै दत्वा सुनीथां तां रंभा हृष्टेन चेतसा । सा तां चामंत्रयित्वा वै गता गेहं स्वकं पुनः
रंभेने आनंदाने मनाने सुनिथा त्याला दिली आणि तिला निरोप देऊन ती पुन्हा आपल्या घरी परत गेली.
प्रहृष्टचेतसः सख्यः स्वस्थानं परिजग्मिरे । गतासु तासु सर्वासु सखीषु द्विजसत्तमः
तिच्या आनंदी मैत्रिणीही आपापल्या घरी परतल्या; सर्व सख्या गेल्यावर तो श्रेष्ठ ब्राह्मण—
रेमे त्वंगस्तया सार्धं प्रियया भार्यया सह । तस्यामुत्पाद्य तनयं सर्वलक्षणसंयुतम्
त्याने आपल्या प्रिय पत्नी सुनिथासोबत सुख उपभोगलं; तिच्या पोटी सर्व शुभ गुणांनी युक्त असा एक मुलगा जन्माला आला.
चकार नाम तस्यैव वेनाख्यं तनयस्य हि । ववृधे स महातेजाः सुनीथातनयस्तदा
त्याने त्या मुलाचं नाव 'वेण' ठेवलं; त्या वेळी सुनिथेचा तो तेजस्वी पुत्र वाढू लागला.
वेदशास्त्रमधीत्यैव धनुर्वेदं गुणान्वितम् । सर्वासामपि मेधावी विद्यानां पारमेयिवान्
त्याने वेद, शास्त्र आणि गुणांनी युक्त धनुर्वेद शिकून सर्व विद्या आत्मसात केल्या आणि सर्वांत बुद्धिमान झाला.
अंगस्य तनयो वेनः शिष्टाचारेण वर्तते । स वेनो ब्राह्मणश्रेष्ठः क्षत्त्राचारपरोऽभवत्
अंगाचा पुत्र वेण शिष्टाचाराने वागू लागला; हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तो वेण क्षत्रियांच्या आचारधर्मात रमला.
दिवि चेंद्रो यथा भाति सर्वतेजःसमन्वितः । भात्येवं तु महाप्राज्ञः स्वबलेन पराक्रमैः
जसा इंद्र स्वर्गात सर्व तेजांनी उजळतो, तसा तो महान आणि बुद्धिमान स्वतःच्या बळावर आणि पराक्रमाने चमकत होता.
चाक्षुषस्यांतरे प्राप्ते वैवस्वतसमागते । प्रजापालं विना लोके प्रजाः सीदंति सर्वदा
चाक्षुष मनुंच्या काळानंतर वैवस्वत मनुंचा काळ आला, तेव्हा रक्षण करणारा कोणी नसल्याने लोक नेहमीच दुःखी राहत.
ऋषयो धर्मतत्त्वज्ञाः प्रजाहेतोस्तपोधनाः । व्यचिंतयन्महीपालं धर्मज्ञं सत्यपंडितम्
धर्माचं तत्त्व जाणणारे, तपाने संपन्न असे ऋषी लोकांच्या भल्यासाठी असा राजा शोधू लागले जो धर्मज्ञ आणि खरा पंडित असेल.
तं वेनमेव ददृशुः संपन्नं लक्षणैर्युतम् । प्राजापत्ये पदे पुण्ये अभ्यषिंचन्द्विजोत्तमाः
त्यांना वेणच सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त दिसला आणि त्या उत्तम द्विजांनी त्याला प्रजापतीपदावर बसवलं.
अभिषिक्ते महाभागे त्वंगपुत्रे तदा नृपे । ते प्रजापतयः सर्वे जग्मुश्चैव तपोवनम्
जेव्हा अंगाचा तो पुण्यशाली पुत्र राजा झाला, तेव्हा सर्व प्रजापती तपोवनात निघून गेले.
गतेषु तेषु सर्वेषु वेनो राज्यमकारयत् । सूत उवाच- सा सुनीथा सुतं दृष्ट्वा सर्वराज्यप्रसाधकम्
सर्वजण गेल्यावर वेणाने राज्य चालवलं; सूतम्हणाला: सुनिथाने आपल्या पुत्राला सर्व राज्य स्थापन करणारा पाहिलं—
विशंकते प्रभावेण शापात्तस्य महात्मनः । मम पुत्रो महाभागो धर्मत्राता भविष्यति
त्या महात्म्यावर शापाचा प्रभाव असल्यामुळे तिला शंका वाटू लागली: 'माझा हा पुण्यवान पुत्र धर्माचा रक्षक होईल.'
इत्येवं चिंतयेन्नित्यं पूर्वपापाद्विशंकिता । धर्मांगानि सुपुण्यानि सुताग्रे परिदर्शयेत्
ती नेहमीच पूर्वीच्या पापामुळे काळजीत राहायची आणि आपल्या मुलासमोर धर्माची पुण्यकारी अंगं दाखवायची.
सत्यभावादि कान्पुण्यान्गुणान्सा वै प्रकाशयेत् । इत्युवाच सुतं सा हि अहं धर्मसुता सुत
ती त्याला सत्यता आणि इतर पुण्यगुण शिकवायची; आणि म्हणायची: 'अरे मुला, मी धर्माची कन्या आहे.'
पिता ते धर्मतत्त्वज्ञस्तस्माद्धर्मं समाचर । इत्येवं बोधयेन्नित्यं पुत्रं वेनं तदा सती
तुझ्या वडिलांना धर्माचं खरं ज्ञान आहे, म्हणून तू नेहमी धर्माचं पालन कर. अशा प्रकारे त्या काळी ती सती स्त्री आपल्या पुत्र वेनाला नेहमी समजावून सांगायची.
मातापित्रोस्तयोर्वाक्यं प्रजायुक्तं प्रपालयेत् । एवं वेनः प्रजापालः संजातःक्षितिमंडले
आईवडिलांचं, प्रजेसाठी उपयुक्त असलेलं वचन पाळावं. अशा रीतीने वेन पृथ्वीवर प्रजेचा रक्षणकर्ता झाला.
सुखेन जीवते लोकःप्रजाधर्मेणरंजिताः । एवं राज्यप्रभावं तु वेनस्यापि महात्मनः
राजाच्या धर्मनिष्ठ वागण्यामुळे लोक सुखाने आणि आनंदाने जगतात. अशा प्रकारे वेनाच्या राज्याचा प्रभावही मोठा होता.
धर्मभावाः प्रवर्तंते तस्मिञ्छासति पार्थिवे
त्या राजाच्या कारभारात धर्माचे गुण फुलू लागतात.
सप्तत्रिंशोऽध्यायः 2.37 ऋषय ऊचुः- एवं वेनस्य चैवासीत्सृष्टिरेव महात्मनः । धर्माचारं परित्यज्य कथं पापमतिर्भवेत्
ऋषी म्हणाले — अशा रीतीने महात्मा वेनाची सृष्टी झाली. मग त्याने धर्माचं आचरण सोडून पापी वृत्ती कशी अंगीकारली?
सूत उवाच- ज्ञानविज्ञानसंपन्ना मुनयस्तत्त्ववेदिनः । शुभाशुभं वदंत्येवं तन्न स्यादिह चान्यथा
सूतरूपी कथाकार म्हणाला — हे मुनी, जे ज्ञान आणि अनुभवाने परिपूर्ण आहेत, ते शुभ आणि अशुभ गोष्टी सांगतात; इथे ते वेगळं होऊच शकत नाही.