मुह्यन्निव महामोहैर्ग्लानश्चलितमानसः । वेपमानस्ततस्त्वंगो दूयमानः समागतः
मोठ्या मोहाने जणू काही तो बेशुद्ध झाला, मन अस्थिर झाले, शरीर थरथर कापू लागले आणि तो आतून फारच त्रस्त झाला.
तामालोक्य विशालाक्षीं मृत्युकन्यां यशस्विनीम् । अथोवाच महात्मा स सुनीथां चारुहासिनीम्
त्या मोठ्या डोळ्यांच्या, तेजस्वी मृत्यूच्या कन्येला पाहून, तो महात्मा ऋषिपुत्र सुनीथाला, सुंदर हास्य असलेल्या त्या कन्येला म्हणाला.
का त्वं कस्य वरारोहे सखीभिः परिवारिता । केन कार्येण संप्राप्ता केन त्वं प्रेषिता वनम्
सुंदर अंग असलेल्या कन्ये, तू कोण? कोणाच्या सखींसह इथे आली आहेस? कोणत्या कारणासाठी आलीस आणि तुला या वनात कोणाने पाठवले?
तवांगं सुंदरं सर्वमत्र भाति महावने । समाचक्ष्व ममाद्यैव प्रसादसुमुखी भव
या मोठ्या वनात तुझे सर्व अंग सुंदरतेने चमकत आहे; कृपाळू चेहरा असलेल्या, आज मला सांग आणि माझ्यावर कृपा कर.
मायामोहेन संमुग्धस्तस्याः कर्म न विंदति । मार्गणैर्मन्मथस्यापि परिविद्धो महामुनिः
मायेच्या मोहाने गोंधळलेला तो तिचे वागणे समजू शकला नाही; त्या महर्षीलाही कामदेवाच्या बाणांनी विद्ध केले.
एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामतेः । नोवाच किंचित्सा विप्रं समालोक्य सखीमुखम्
महान विचार असलेल्या त्या ऋषिपुत्राने असे मोठे बोल ऐकले, पण ती कन्या काहीच बोलली नाही, फक्त आपल्या सखीच्या चेहऱ्याकडे पाहिले.
रंभां च प्रेरयामास सुनीथा संज्ञया सखीम् । समुवाच ततो रंभा सादरं तं द्विजं प्रति
सुनीथाने एका इशाऱ्याने आपली सखी रंभेला पुढे केले; मग रंभा आदराने त्या ब्राह्मणाला म्हणाली.
इयं कन्या महाभागा मृत्योश्चापि महात्मनः । सुनीथाख्या प्रसिद्धेयं सर्वलक्षणसंपदा
ही कन्या अत्यंत भाग्यवान आहे, मृत्यू नावाच्या महात्म्याची सुप्रसिद्ध कन्या सुनीथा, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आहे.
पतिमन्विच्छती बाला धर्मवंतं तपोनिधिम् । शांतं दांतं महाप्राज्ञं वेदविद्याविशारदम्
ही तरुणी असा पती शोधते जो धर्मशील, तपस्वी, शांत, संयमी, अत्यंत बुद्धिमान आणि वेदविद्येत पारंगत असेल.
एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामुनिः । तामुवाच ततस्त्वंगो रंभामप्सरसां वराम्
अशा मोठ्या बोलांचे ऐकून, तो महर्षि मग अप्सरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रंभेला म्हणाला.
मया चाराधितो विष्णुः सर्वविश्वमयो हरिः । तेन दत्तो वरो मह्यं पुत्राख्यः सर्वसिद्धिदः
मी सर्व विश्व व्यापणाऱ्या विष्णूची भक्ती केली आहे; त्याने मला 'पुत्र' नावाचा सर्व सिद्धी देणारा वर दिला आहे.
तन्निमित्तमहं भद्रे सुतार्थं नित्यमेव च । कस्यचित्पुण्यवीर्यस्य कन्यामेकां प्रचिंतये
त्या हेतूने, सुलभे, मी नेहमीच पुण्यवान आणि सामर्थ्यशाली कुणाच्या तरी कन्येचा विचार करतो, जेणेकरून मला पुत्र प्राप्ती व्हावी.
सदैवाहं न पश्यामि सुभार्यां सत्यमीदृशीम् । इयं धर्मस्य वै कन्या धर्माचारा वरानना
मी कधीच अशी सुसंस्कृत, सद्गुणी पत्नी पाहिलेली नाही; ही खरीच धर्माची कन्या आहे, उत्तम आचार आणि सुंदर चेहरा असलेली.
मामेवं हि भजत्वेषा यदि कान्तमिहेच्छति । यं यमिच्छेदियं बाला तं ददामि न संशयः
तिला जर प्रियकर म्हणून माझी इच्छा असेल, तर तिने मलाच निवडावे; किंवा ही तरुणी ज्या कोणाला इच्छिते, त्यालाच मी तिला देईन, यात शंका नाही.
अदेयं देयमित्याह अस्याः संगमकारणात् । एकमेवं त्वया देयं श्रूयतां द्विजसत्तम
तिच्या संयोगासाठी काय द्यायचे, काय देऊ नये असे म्हटले जाते; पण एकच गोष्ट तुला द्यायची आहे — हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, ऐक.
रंभोवाच- विप्रेंद्र त्वं शृणुष्वेह प्रतिज्ञां वच्मि सांप्रतम् । एषा नैव त्वया त्याज्या धर्मपत्नी तवैव हि
रंभा म्हणाली — हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी आता माझी प्रतिज्ञा सांगते, नीट ऐक; ही कन्या तुझ्या धर्मपत्नी म्हणून कधीही सोडू नये.
अस्या दोषो गुणो नैव ग्राह्य एव त्वया कदा । इत्यर्थे प्रत्ययं विप्र प्रत्यक्षं परिदर्शय
तिच्या कुठल्याही दोष किंवा गुणाचा स्वीकार तू कधीच करू नकोस; हे ब्राह्मण, हे खरं आहे हे दाखवण्यासाठी प्रत्यक्ष पुरावा दाखव.
स्वहस्तं देहि विप्रेंद्र सत्यप्रत्ययकारकम् । एवमस्तु मया दत्तो ह्यस्या हस्तो न संशयः
आपला हात दे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सत्य आणि विश्वासाचं चिन्ह म्हणून; असं झालं की मी तिचा हात तुला दिला, यात काहीच शंका नाही.
सूत उवाच- एवं संबधिकं कृत्वा सत्यप्रत्ययकारकम् । गांधर्वेण विवाहेन सुनीथामुपयेमिवान्
सूतम्हणाला: अशा प्रकारे नातं जोडून आणि सत्यावर विश्वास बसवून, त्याने गंधर्व विवाहाने सुनिथाशी लग्न केलं.
तस्मै दत्वा सुनीथां तां रंभा हृष्टेन चेतसा । सा तां चामंत्रयित्वा वै गता गेहं स्वकं पुनः
रंभेने आनंदाने मनाने सुनिथा त्याला दिली आणि तिला निरोप देऊन ती पुन्हा आपल्या घरी परत गेली.
प्रहृष्टचेतसः सख्यः स्वस्थानं परिजग्मिरे । गतासु तासु सर्वासु सखीषु द्विजसत्तमः
तिच्या आनंदी मैत्रिणीही आपापल्या घरी परतल्या; सर्व सख्या गेल्यावर तो श्रेष्ठ ब्राह्मण—
रेमे त्वंगस्तया सार्धं प्रियया भार्यया सह । तस्यामुत्पाद्य तनयं सर्वलक्षणसंयुतम्
त्याने आपल्या प्रिय पत्नी सुनिथासोबत सुख उपभोगलं; तिच्या पोटी सर्व शुभ गुणांनी युक्त असा एक मुलगा जन्माला आला.
चकार नाम तस्यैव वेनाख्यं तनयस्य हि । ववृधे स महातेजाः सुनीथातनयस्तदा
त्याने त्या मुलाचं नाव 'वेण' ठेवलं; त्या वेळी सुनिथेचा तो तेजस्वी पुत्र वाढू लागला.
वेदशास्त्रमधीत्यैव धनुर्वेदं गुणान्वितम् । सर्वासामपि मेधावी विद्यानां पारमेयिवान्
त्याने वेद, शास्त्र आणि गुणांनी युक्त धनुर्वेद शिकून सर्व विद्या आत्मसात केल्या आणि सर्वांत बुद्धिमान झाला.
अंगस्य तनयो वेनः शिष्टाचारेण वर्तते । स वेनो ब्राह्मणश्रेष्ठः क्षत्त्राचारपरोऽभवत्
अंगाचा पुत्र वेण शिष्टाचाराने वागू लागला; हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तो वेण क्षत्रियांच्या आचारधर्मात रमला.
दिवि चेंद्रो यथा भाति सर्वतेजःसमन्वितः । भात्येवं तु महाप्राज्ञः स्वबलेन पराक्रमैः
जसा इंद्र स्वर्गात सर्व तेजांनी उजळतो, तसा तो महान आणि बुद्धिमान स्वतःच्या बळावर आणि पराक्रमाने चमकत होता.
चाक्षुषस्यांतरे प्राप्ते वैवस्वतसमागते । प्रजापालं विना लोके प्रजाः सीदंति सर्वदा
चाक्षुष मनुंच्या काळानंतर वैवस्वत मनुंचा काळ आला, तेव्हा रक्षण करणारा कोणी नसल्याने लोक नेहमीच दुःखी राहत.
ऋषयो धर्मतत्त्वज्ञाः प्रजाहेतोस्तपोधनाः । व्यचिंतयन्महीपालं धर्मज्ञं सत्यपंडितम्
धर्माचं तत्त्व जाणणारे, तपाने संपन्न असे ऋषी लोकांच्या भल्यासाठी असा राजा शोधू लागले जो धर्मज्ञ आणि खरा पंडित असेल.
तं वेनमेव ददृशुः संपन्नं लक्षणैर्युतम् । प्राजापत्ये पदे पुण्ये अभ्यषिंचन्द्विजोत्तमाः
त्यांना वेणच सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त दिसला आणि त्या उत्तम द्विजांनी त्याला प्रजापतीपदावर बसवलं.
अभिषिक्ते महाभागे त्वंगपुत्रे तदा नृपे । ते प्रजापतयः सर्वे जग्मुश्चैव तपोवनम्
जेव्हा अंगाचा तो पुण्यशाली पुत्र राजा झाला, तेव्हा सर्व प्रजापती तपोवनात निघून गेले.