दोलायां सा समारूढा सर्वशृङ्गारशोभिता । कौशेयेन सुनीलेन राजमाना वरानना
ती झुल्यावर बसली होती, सर्व शृंगारांनी सजलेली, निळ्या रेशमी वस्त्रात तेजस्वी चेहरा घेऊन तिथे झळकत होती.
बंधूकपुष्पवर्णेन कंचुकेन द्विजोत्तम । सर्वांगसुंदरी बाला वीणातालकराविला
बंधूक फुलांच्या रंगाचा अंगरखा घातलेली, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, ती सर्वांगसुंदर तरुणी, वीणेच्या तालात कुशल, सर्वांगाने तेजस्वी दिसत होती.
गायमाना वरं गीतं सुस्वरं विश्वमोहनम् । ताभिः परिवृता बाला सखीभिः सुमनोहरा
ती सुंदर कन्या मधुर, मन मोहून टाकणारे गाणे गात होती, आणि तिच्या सुंदर सख्यांनी तिला वेढले होते.
अंगस्तु कंदरे पुण्ये एकांते ध्यानमास्थितः । कामक्रोधविहीनस्तु ध्यायमानो जनार्दनम्
त्या पवित्र गुहेत, अङ्गिरा एकटा ध्यानस्थ बसला होता. तो काम आणि क्रोध यांना सोडून, जनार्दनाचे चिंतन करत होता.
स श्रुत्वा सुस्वरं गीतं मधुरं सुमनोहरम् । तालमानक्रियोपेतं सर्वसत्वविकर्षणम्
तो मधुर, सुरेल आणि मन मोहून टाकणारे गाणे ऐकू लागला, जे ताल आणि लययुक्त होते आणि सर्व प्राण्यांना आकर्षित करणारे होते.
ध्यानाच्चचाल तेजस्वी मायागीतेन मोहितः । समुत्थायासनात्तूर्णं वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः
त्या मायावी गाण्याने मोहून, तेजस्वी ऋषी ध्यानातून हलला. तो पटकन आसनावरून उठून पुन्हा पुन्हा पाहू लागला.
जगाम तत्र वेगेन मायाचलितमानसः । दोलासंस्थां विलोक्यैव वीणादंडकराविलाम्
मोहित मनाने तो वेगाने तिथे गेला आणि झुल्यावर बसलेल्या, वीणेचा दांडा हातात असलेल्या तिला पाहू लागला.
हसमानां सुगायंतीं पूर्णचंद्रनिभाननाम् । मोहितस्तेन गीतेन रूपेणापि महायशाः
ती हसत, गोड गाणे गात होती, तिचा चेहरा पूर्ण चंद्रासारखा तेजस्वी होता. त्या गाण्याने आणि तिच्या रूपाने तो प्रसिद्ध ऋषी पूर्णपणे मोहून गेला.
तस्या लावण्यभावेन मन्मथस्य शराहतः । आकुलव्याकुलज्ञान ऋषिपुत्रो द्विजोत्तमः
तिच्या सौंदर्यामुळे मनात कामदेवाच्या बाणांनी विद्ध होऊन, त्या ऋषिपुत्र ब्राह्मणाचा मन गोंधळून गेले, विचार विस्कळीत झाले.
प्रलपत्यतिमोहेन जृंभते च पुनः पुनः । स्वेदः कंपोथ संतापस्तस्याजायत तत्क्षणात्
तो फारच गोंधळून असंबध्द बोलू लागला, पुन्हा पुन्हा आळस देऊ लागला; त्याच क्षणी त्याला घाम फुटला, अंग थरथरू लागले, आणि मन अस्वस्थ झाले.
मुह्यन्निव महामोहैर्ग्लानश्चलितमानसः । वेपमानस्ततस्त्वंगो दूयमानः समागतः
मोठ्या मोहाने जणू काही तो बेशुद्ध झाला, मन अस्थिर झाले, शरीर थरथर कापू लागले आणि तो आतून फारच त्रस्त झाला.
तामालोक्य विशालाक्षीं मृत्युकन्यां यशस्विनीम् । अथोवाच महात्मा स सुनीथां चारुहासिनीम्
त्या मोठ्या डोळ्यांच्या, तेजस्वी मृत्यूच्या कन्येला पाहून, तो महात्मा ऋषिपुत्र सुनीथाला, सुंदर हास्य असलेल्या त्या कन्येला म्हणाला.
का त्वं कस्य वरारोहे सखीभिः परिवारिता । केन कार्येण संप्राप्ता केन त्वं प्रेषिता वनम्
सुंदर अंग असलेल्या कन्ये, तू कोण? कोणाच्या सखींसह इथे आली आहेस? कोणत्या कारणासाठी आलीस आणि तुला या वनात कोणाने पाठवले?
तवांगं सुंदरं सर्वमत्र भाति महावने । समाचक्ष्व ममाद्यैव प्रसादसुमुखी भव
या मोठ्या वनात तुझे सर्व अंग सुंदरतेने चमकत आहे; कृपाळू चेहरा असलेल्या, आज मला सांग आणि माझ्यावर कृपा कर.
मायामोहेन संमुग्धस्तस्याः कर्म न विंदति । मार्गणैर्मन्मथस्यापि परिविद्धो महामुनिः
मायेच्या मोहाने गोंधळलेला तो तिचे वागणे समजू शकला नाही; त्या महर्षीलाही कामदेवाच्या बाणांनी विद्ध केले.
एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामतेः । नोवाच किंचित्सा विप्रं समालोक्य सखीमुखम्
महान विचार असलेल्या त्या ऋषिपुत्राने असे मोठे बोल ऐकले, पण ती कन्या काहीच बोलली नाही, फक्त आपल्या सखीच्या चेहऱ्याकडे पाहिले.
रंभां च प्रेरयामास सुनीथा संज्ञया सखीम् । समुवाच ततो रंभा सादरं तं द्विजं प्रति
सुनीथाने एका इशाऱ्याने आपली सखी रंभेला पुढे केले; मग रंभा आदराने त्या ब्राह्मणाला म्हणाली.
इयं कन्या महाभागा मृत्योश्चापि महात्मनः । सुनीथाख्या प्रसिद्धेयं सर्वलक्षणसंपदा
ही कन्या अत्यंत भाग्यवान आहे, मृत्यू नावाच्या महात्म्याची सुप्रसिद्ध कन्या सुनीथा, सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आहे.
पतिमन्विच्छती बाला धर्मवंतं तपोनिधिम् । शांतं दांतं महाप्राज्ञं वेदविद्याविशारदम्
ही तरुणी असा पती शोधते जो धर्मशील, तपस्वी, शांत, संयमी, अत्यंत बुद्धिमान आणि वेदविद्येत पारंगत असेल.
एवंविधं महद्वाक्यं समाकर्ण्य महामुनिः । तामुवाच ततस्त्वंगो रंभामप्सरसां वराम्
अशा मोठ्या बोलांचे ऐकून, तो महर्षि मग अप्सरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रंभेला म्हणाला.
मया चाराधितो विष्णुः सर्वविश्वमयो हरिः । तेन दत्तो वरो मह्यं पुत्राख्यः सर्वसिद्धिदः
मी सर्व विश्व व्यापणाऱ्या विष्णूची भक्ती केली आहे; त्याने मला 'पुत्र' नावाचा सर्व सिद्धी देणारा वर दिला आहे.
तन्निमित्तमहं भद्रे सुतार्थं नित्यमेव च । कस्यचित्पुण्यवीर्यस्य कन्यामेकां प्रचिंतये
त्या हेतूने, सुलभे, मी नेहमीच पुण्यवान आणि सामर्थ्यशाली कुणाच्या तरी कन्येचा विचार करतो, जेणेकरून मला पुत्र प्राप्ती व्हावी.
सदैवाहं न पश्यामि सुभार्यां सत्यमीदृशीम् । इयं धर्मस्य वै कन्या धर्माचारा वरानना
मी कधीच अशी सुसंस्कृत, सद्गुणी पत्नी पाहिलेली नाही; ही खरीच धर्माची कन्या आहे, उत्तम आचार आणि सुंदर चेहरा असलेली.
मामेवं हि भजत्वेषा यदि कान्तमिहेच्छति । यं यमिच्छेदियं बाला तं ददामि न संशयः
तिला जर प्रियकर म्हणून माझी इच्छा असेल, तर तिने मलाच निवडावे; किंवा ही तरुणी ज्या कोणाला इच्छिते, त्यालाच मी तिला देईन, यात शंका नाही.
अदेयं देयमित्याह अस्याः संगमकारणात् । एकमेवं त्वया देयं श्रूयतां द्विजसत्तम
तिच्या संयोगासाठी काय द्यायचे, काय देऊ नये असे म्हटले जाते; पण एकच गोष्ट तुला द्यायची आहे — हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, ऐक.
रंभोवाच- विप्रेंद्र त्वं शृणुष्वेह प्रतिज्ञां वच्मि सांप्रतम् । एषा नैव त्वया त्याज्या धर्मपत्नी तवैव हि
रंभा म्हणाली — हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, मी आता माझी प्रतिज्ञा सांगते, नीट ऐक; ही कन्या तुझ्या धर्मपत्नी म्हणून कधीही सोडू नये.
अस्या दोषो गुणो नैव ग्राह्य एव त्वया कदा । इत्यर्थे प्रत्ययं विप्र प्रत्यक्षं परिदर्शय
तिच्या कुठल्याही दोष किंवा गुणाचा स्वीकार तू कधीच करू नकोस; हे ब्राह्मण, हे खरं आहे हे दाखवण्यासाठी प्रत्यक्ष पुरावा दाखव.
स्वहस्तं देहि विप्रेंद्र सत्यप्रत्ययकारकम् । एवमस्तु मया दत्तो ह्यस्या हस्तो न संशयः
आपला हात दे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सत्य आणि विश्वासाचं चिन्ह म्हणून; असं झालं की मी तिचा हात तुला दिला, यात काहीच शंका नाही.
सूत उवाच- एवं संबधिकं कृत्वा सत्यप्रत्ययकारकम् । गांधर्वेण विवाहेन सुनीथामुपयेमिवान्
सूतम्हणाला: अशा प्रकारे नातं जोडून आणि सत्यावर विश्वास बसवून, त्याने गंधर्व विवाहाने सुनिथाशी लग्न केलं.
तस्मै दत्वा सुनीथां तां रंभा हृष्टेन चेतसा । सा तां चामंत्रयित्वा वै गता गेहं स्वकं पुनः
रंभेने आनंदाने मनाने सुनिथा त्याला दिली आणि तिला निरोप देऊन ती पुन्हा आपल्या घरी परत गेली.