इत्युक्त्वा निर्गताः सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः । दृष्ट्वा सरसि विस्तीर्णे स्वर्णपंकजकाननम्
असं म्हणून, बृहस्पतीच्या पुढाकाराने सगळे निघाले; त्यांनी विस्तीर्ण सरोवरात सोन्याच्या कमळांचं वन पाहिलं.
तुष्टुवुर्देवराजानं प्रबोधो येन जायते । ततो गुरोः प्रबोधेन निर्गतः पद्मकुड्मलात्
त्यांनी देवेंद्राचं स्तवन केलं, ज्यामुळे तो जागा होईल; मग गुरूच्या प्रबोधनाने तो कमळाच्या कळीमधून बाहेर आला.
दीनाननो विरूपस्तु व्रीडाकुंचितलोचनः । जग्राह चरणाविंद्रो गुरोस्तस्याग्रजन्मनः
त्याचा चेहरा दुःखी, रूप बदललेलं, आणि लाजेने डोळे खाली; इंद्राने आपल्या मोठ्या गुरूचे पाय धरले.
त्राहि मां निष्कृतिं ब्रूहि पापस्यास्य बृहस्पते । देवराजवचः श्रुत्वा जगौ विप्रो बृहस्पतिः
'माझं रक्षण कर, या पापाची प्रायश्चित्त काय ते सांग, बृहस्पती!' देवेंद्राचं बोलणं ऐकून बृहस्पती ऋषी म्हणाले.
शृणु देवेंद्र वक्ष्येऽहमुपायं पापनाशनम् । प्रयागस्नानमात्रेण तत्क्षणादेव पातकात्
हे देवेन्द्र, मी तुला पाप नष्ट करणारा एक उपाय सांगतो—फक्त प्रयागात स्नान केल्याने त्या क्षणीच सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
मुच्यसे देवराजत्वं तत्र यामः सहैव ते । अथ पुरोधसा सार्धमागत्य बलमर्दनः
देवराज, तिथे गेल्यावर तुझे पाप नक्कीच नाहीसे होईल. आपण सर्वजण तुझ्यासोबत तिथे जाऊया. मग पुजाऱ्यासह बळाचा संहार करणारा तेथे आला.
सस्नौ सितासिते तीर्थे सद्यो मुक्तो ह्यघैस्ततः । अथ देवगुरुस्तस्मै प्रसन्नस्तु वरं ददौ
त्याने शुभ आणि अशुभ अशा दोन्ही तीर्थांवर स्नान केले आणि लगेचच सर्व पापांपासून मुक्त झाला. मग देवगुरु प्रसन्न होऊन त्याला वर दिला.
प्रयागस्नानमात्रेण क्षीणं पापं त्वयानघ । क्षीणपापस्य ते शक्र मत्प्रसादेन सत्वरम्
प्रयागात फक्त स्नान केल्याने तुझे सर्व पाप नष्ट झाले, हे निष्पापा. हे शक्र, माझ्या कृपेने, तुझे पाप संपल्यावर—
सहस्रमेतद्योनीनां सहस्रं स्याद्दृशां तव । तदैव द्विजवाक्येन शुशुभे च शचीपतिः
तुला हजार योन्या आणि हजार डोळे मिळतील; मग त्या ब्राह्मणाच्या वचनाने शचीपती तेजस्वी झाला.
लोचनानां सहस्रेण पंकजैरिव मानसम् । अथ वृंदारकैः सर्वैरृषिभिश्चाभिपूजितः
हजार डोळ्यांनी त्याचे मन जणू कमळांनी भरलेल्या तळ्यासारखे झाले. मग सर्व वॄंदारक आणि ऋषींनी त्याचा सन्मान केला.
गंधर्वैः स्तूयमानस्तु गतः शक्रोऽमरावतीम् । इत्थं सद्यो विपापोऽभूत्प्रयागे पाकशासनः
गंधर्वांनी स्तुती करताच शक्र अमरावतीला गेला. अशा प्रकारे, प्रयागात पाका-विजेता क्षणातच पापमुक्त झाला.
याहि त्वमपि कल्याणि प्रयागं देवसेवितम् । सद्यः पापविनाशाय तथा स्वर्गतये दृढम्
तूही, हे कल्याणी, देवांनी पूजिलेल्या प्रयागात जा. तिथे क्षणात पाप नष्ट होते आणि नक्कीच स्वर्गप्राप्ती होते.
इति तस्य वचः श्रुत्वा सेतिहासं समंगलम् । तदैव संभ्रमापन्ना नत्वा पादौ द्विजस्य तु
त्याचे शुभ आणि इतिहासयुक्त वचन ऐकून, ती त्वरित ब्राह्मणाच्या पायांवर वाकली.
त्यक्त्वा बंधुजनं सर्वं दासदासीगृहं तथा । सकलान्विषयान्रक्षो विषग्रासानिव स्फुटम्
तिने सर्व नातेवाईक, दास-दासींचे घर आणि सर्व भोग सोडून दिले, जणू विष टाकावे तसे.
वपुश्च क्षणविध्वंसि पश्यंती निर्गता ह्यहम् । नरकार्णवसंपात दारुणांतर वह्निना
आपले शरीर क्षणात नष्ट होताना पाहून, मी त्या भयंकर नरकाच्या ज्वाळांनी संतप्त होऊन बाहेर पडले.
हृदये कुणपव्याघ्र तदा तत्तप्यमानया । मया गत्वा कृतं स्नानं माघे मासि सितासिते
माझ्या हृदयात मृतदेहासारख्या व्याघ्राने छळले असता, मी माघ महिन्यात शुभ आणि अशुभ तीर्थांवर स्नान केले.
तस्य स्नानस्य माहात्म्यं शृणु वृद्धनिशाचर । त्र्यहात्पापक्षयो जातः सप्तविंशतिभिर्दिनैः
हे वृद्ध राक्षस, त्या स्नानाचे महत्त्व ऐक—तीन दिवसांत माझे पाप नष्ट झाले; सत्तावीस दिवसांत—
शेषैर्मे यदभूत्पुण्यं तेन देवत्वमागता । रममाणा तु कैलासे गिरिजायाः प्रिया सखी
त्या स्नानाने मिळालेल्या पुण्यामुळे मला देवत्व प्राप्त झाले; मी कैलासावर गिरिजेची प्रिय सखी म्हणून रमले.
जातिस्मरा तथा जाता प्रयागस्य प्रभावतः । स्मृत्वा प्रयागमाहात्म्यं माघे माघे व्रजाम्यहम्
प्रयागाच्या प्रभावामुळे मी जन्मस्मरण असलेली झाले; प्रयागाचे माहात्म्य आठवून, मी दर माघ महिन्यात तिथे जाते.
इति राक्षस यत्पृष्टं त्वया विस्मितचेतसा । तन्मया कथितं सर्वं चरितं प्रीतये तव
हे राक्षसा, तू ज्या आश्चर्याने विचारलेस, ते सर्व मी तुझ्या आनंदासाठी सांगितले.
मत्प्रीतये चरित्रं स्वं त्वं ब्रूहि मम राक्षस । कर्मणा केनजातोऽसि विरूपोऽतिभयंकरः
आता, माझ्या आनंदासाठी, तुझे चरित्र सांग, हे राक्षसा—कुठल्या कर्मामुळे तू असा विकृत आणि भयंकर जन्मास आला आहेस?
श्मश्रुलो दीर्घदंष्ट्रंश्च क्रव्यादो गिरिगह्वरे । राक्षस उवाच। इष्टं ददाति गृह्णाति गुह्यं वदति पृच्छति
लांब दाढी, मोठ्या सुळ्या असलेला, पर्वताच्या गुहांत राहणारा मांसाहारी—राक्षस म्हणाला: जो हवे ते देतो, घेतो, गुपित सांगतो, विचारतो—
प्रीत्या हि सज्जनो भद्रे तच्च सर्वं त्वयि स्थितम् । त्वया संभावितो नूनं मन्येऽहं वामलोचने
सज्जन लोक आनंदाने तुझ्यावर प्रेम करतात, आणि त्यांच्या सर्व चांगुलपणाचं केंद्र तूच आहेस. सुंदर डोळ्यांची सखी, मला खात्री आहे की, तू त्यांच्याकडून मान मिळवला आहेस.
भाविनी निष्कृतिः सद्यस्त्वयास्य क्रूरकर्मणः । अतो वक्ष्यामि ते भद्रे दुष्कृतं यत्स्वयंकृतम्
भाग्यवती, या क्रूर कर्माचं तुझ्यामुळे लगेचच उपाय होईल. म्हणून, सखी, मी तुला माझ्या हातून झालेलं पाप सांगतो.
निवेद्य सज्जने दुःखं ततः सर्वसुखी भवेत् । शृणु सुश्रोण्यहं काश्यां बह्वृचो वेदपारगः
आपलं दु:ख सज्जनांना सांगितल्यावर मन हलकं होतं आणि सुख मिळतं. सुंदर कंबरेच्या सखी, ऐक, मी काशी नगरीत ऋग्वेदाचा पारंगत ब्राह्मण होतो.
जातः पुरा द्विजः श्रेष्ठः कुले महति निर्मले । राज्ञां दुष्कृतिनां भीरु शूद्राणां च तथा विशाम्
पूर्वी मी एका मोठ्या, शुद्ध ब्राह्मण घराण्यात जन्मलो होतो. भीतीने थरथरणाऱ्या सखी, त्या काळात पापी राजे, शूद्र आणि सामान्य लोकांमध्येही होतो.
वाराणस्यां कृतो घोरो मया दुष्टप्रतिग्रहः । बहुधा बहुधा वारं निषिद्धः कुत्सितो बहु
वाराणसीमध्ये मी वाईट दान स्वीकारलं, हे फार मोठं पाप केलं. अनेकदा मला त्यासाठी टोकलं गेलं, तरी मी पुन्हा पुन्हा तेच वाईट दान घेतलं आणि लोकांनी मला निंदा केली.
चांडालस्यापि न त्यक्तो मया दुष्टप्रतिग्रहः । अन्यच्च पातकं तत्र ममाभून्मूढचेतसः । तन्नास्ति दुष्कृतं कर्म मया यत्र न यत्कृतम्
चांडाळाकडून मिळालेलं वाईट दानही मी सोडलं नाही. त्या ठिकाणी, माझ्या अज्ञानामुळे, मी आणखीही पाप केलं. असं एकही वाईट कर्म नाही, जे मी केलं नाही.
अन्यच्च श्रूयतां दोषः क्षेत्रस्य वरवर्णिनि । अविमुक्तेऽणुमात्रं यत्तदघं मेरुतां व्रजेत् । न धर्मस्तु मया कश्चित्संचितस्तत्र जन्मनि
सुंदर वर्णाच्या सखी, त्या पवित्र क्षेत्राबद्दल अजून एक दोष ऐक. अविमुक्त क्षेत्रात अगदी लहान पापही मेरू पर्वताएवढं भारी होतं. त्या जन्मात मी काहीही पुण्य साठवलं नाही.
ततो बहुतिथे काले मृतस्तत्रैव शोभने । अविमुक्तप्रभावेण न चाहं नरकं गतः
मग खूप काळानंतर मी तिथेच मरण पावलो, सुंदर सखी. पण अविमुक्त क्षेत्राच्या प्रभावामुळे मी नरकात गेलो नाही.