देवैश्चापि सगंधर्वैर्ऋषिभिश्च महात्मभिः । तैश्चापि संपरित्यक्तः पिता मे दुःखपीडितः
देव, गंधर्व आणि मोठे ऋषी—या सगळ्यांनीच माझ्या वडिलांना सोडून दिलं, त्यामुळे ते दुःखाने भरले.
ममान्ये चापि स्वीकारं न कुर्वंति हि सज्जनाः । एवं पापमयं कर्म मया चैव पुरा कृतम्
इतरही मला स्वीकारत नाहीत, सज्जन तर नाहीच नाही; म्हणूनच हे पापमय कर्म मी पूर्वी केलं.
संतप्ता दुःखशोकेन वनमेव समाश्रिता । तप एव चरिष्यामि करिष्ये कायशोषणम्
दुःख आणि शोकाने व्याकुळ होऊन मी जंगलात गेले; तिथे तप करीन आणि शरीर शोषून काढीन.
भवतीभिः सुपृष्टाहं कार्यकारणमेव हि । मम चिंतानुगं कर्म मया तद्वः प्रकाशितम्
तुम्ही मला कारण आणि परिणाम विचारले, म्हणून मी माझ्या मनातलं आणि माझ्या कर्मांचं खरं सांगितलं.
एवमुक्त्वा सुनीथा सा मृत्योः कन्या यशस्विनी । विरराम च दुःखार्ता किंचिन्नोवाच वै पुनः
असं म्हणून, मृत्यूची कन्या, यशस्विनी सुनीथा दुःखाने गप्प बसली आणि काहीच बोलली नाही.
सख्य ऊचुः- दुःखमेव महाभागे त्यज कायविनाशनम् । नास्ति कस्य कुले दोषो देवैः पापं समाश्रितम्
मित्रमैत्रिणींनी म्हणाल्या—हे भाग्यवती, दुःखातून शरीराचा नाश करू नकोस; कुणाच्या कुळात दोष नाही? पाप तर देवांनीच घेतलं आहे.
जिह्ममुक्तं पुरा तेन ब्रह्मणा हरसंनिधौ । देवैश्चापि स हि त्यक्तो ब्रह्माऽपूज्यतमोऽभवत्
पूर्वी ब्रह्मदेवाने शंकराच्या समोर कपटाने बोललं; त्यामुळे देवांनी त्याला टाकलं आणि ब्रह्मदेवाचा सन्मान कमी झाला.
ब्रह्महत्या प्रयुक्तोऽसौ देवराजोपि पश्य भोः । देवैः सार्धं महाभागस्त्रैलोक्यं परिभुंजति
देवांचा राजा इंद्रानेही ब्रह्महत्येचं पाप केलं—पण तरीही तो देवांसह तीनही लोकांचा उपभोग घेतो.
गौतमस्य प्रियां भार्यामहल्यां गतवान्पुरा । परदाराभिगामी स देवत्वे परिवर्त्तते
गौताम ऋषीची प्रिय पत्नी अहल्या हिच्याकडे तो गेला; परस्त्रीकडे गेल्यावरही तो देवपदावर आहे.
ब्रह्महत्योपमं कर्म दारुणं कृतवान्हरः । ब्रह्मणस्तु कपालेन चाद्यापि परिवर्तते
शंकरानेही ब्रह्महत्येसारखं भयंकर कर्म केलं; अजूनही तो ब्रह्मदेवाच्या कवटीसह फिरतो.
देवानमंतितं देवमृषयो वेदपारगाः । आदित्यः कुष्ठसंयुक्तस्त्रैलोक्यं च प्रकाशयेत्
देव, ऋषी आणि वेदपारंगत लोक ज्याला देव मानतात, तोच आदित्य कुष्ठरोगाने ग्रस्त असूनही तीनही लोकांना प्रकाश देतो.
लोकानमंतितं देवं देवाद्याः सचराचराः । कृष्णो भुंक्ते महाशापं भार्गवेण कृतं पुरा
सर्व देव, चल-अचल सृष्टी कृष्णाला लोकांचा देव मानतात; त्याने पूर्वी भृगुच्या शापाचा मोठा भार पेलला आहे.
गुरुभार्यांगतश्चंद्रः क्षयी तेन प्रजायते । भविष्यति महातेजा राजराजः प्रतापवान्
चंद्राने गुरुपत्नीला स्पर्श केला म्हणून तो क्षीण होतो; तरीही तो तेजस्वी आणि बलवान राजांचा राजा होईल.
पांडुपुत्रो महाप्राज्ञो धर्मात्मा स युधिष्ठिरः । गुरोश्चैव वधार्थाय अनृतं स वदिष्यति
पांडूचा बुद्धिमान आणि धर्मात्मा पुत्र युधिष्ठिर गुरूच्या मृत्यूसाठी असत्य बोलेल.
एतेष्वेव महत्पापं वर्तते च महत्सु च । वैगुण्यं कस्य वै नास्ति कस्य नास्ति च लांछनम्
या सर्वांत आणि मोठ्या लोकांतही मोठं पाप असतंच; कोणाचा दोष नाही, कोणावर डाग नाही असं कुणी आहे का?
भवती स्वल्पदोषेण विलिप्तासि वरानने । उपकारं करिष्यामस्तवैव वरवर्णिनि
हे सुंदर मुखवाली, तुझ्यात थोडासा दोष आहे; पण आम्ही तुला मदत करू, हे उजळ वर्ण असलेल्या स्त्री.
तवांगे ये गुणाः संति सत्यस्त्रीणां यथा शुभे । अन्यत्रापि न पश्यामस्तान्गुणांश्चारुलोचने
हे शुभे, तुझ्या अंगात ज्या गुण आहेत, ते स्त्रियांमध्ये असावेत असेच आहेत; हे सुंदर डोळ्यांची, असे गुण आम्हाला दुसरीकडे कुठेच दिसत नाहीत.
रूपमेव गुणः स्त्रीणां प्रथमं भूषणं शुभे । शीलमेव द्वितीयं च तृतीयं सत्यमेव च
स्त्रियांचं सौंदर्य हेच त्यांचं पहिलं अलंकार आणि गुण असतो, हे शुभे; दुसरं म्हणजे चांगुलपणा आणि तिसरं म्हणजे सत्य.
आर्जवत्वं चतुर्थं च पंचमं धर्ममेव हि । मधुरत्वं ततः प्रोक्तं षष्ठमेव वरानने
चौथं म्हणजे प्रामाणिकपणा, पाचवं म्हणजे धर्म, आणि त्यानंतर सहावं म्हणजे गोडवा, हे सुंदर मुखवाली.
शुद्धत्वं सप्तमं बाले अंतर्बाह्येषु योषितम् । अष्टमं हि पितुर्भावः शुश्रूषा नवमं किल
सातवं म्हणजे बाहेर आणि आतून स्वच्छता, हे तरुणी; आठवं म्हणजे वडिलांप्रती आदर, आणि नववं म्हणजे सेवा.
सहिष्णुर्दशमं प्रोक्तं रतिश्चैकादशं तथा । पातिव्रत्यं ततः प्रोक्तं द्वादशं वरवर्णिनि
दहावं म्हणजे सहनशीलता, अकरावं म्हणजे आनंद, आणि बारावं म्हणजे पतीव्रता धर्म, हे उजळ वर्ण असलेल्या स्त्री.
तैस्त्वं संभूषिता बाले मा बिभेषि वरानने । येनोपायेन ते भर्ता भविष्यति सुधर्मधृक्
हे तरुणी, हे सुंदर मुखवाली, तू या सर्व गुणांनी सजलेली आहेस; म्हणून घाबरू नकोस, जे काही होईल त्यातून तुझा पती खराखुरा धर्म पाळणारा होईल.
तमुपायं प्रपश्यामस्तवार्थं वयमेव हि । तामूचुस्ता वराः सख्यो मा त्वं वै साहसं कुरु
तुझ्यासाठी कोणता उपाय योग्य आहे ते आम्हीच पाहू; त्या उत्तम मैत्रिणींनी सांगितलं—तू काहीही घाई करू नकोस.
सूत उवाच- एवमुक्ता सुनीथा सा पुनरूचे सखीस्तु ताः । कथयध्वं ममोपायं येन भर्ता भविष्यति
सूतर म्हणतो—असं ऐकून, सुनिथा पुन्हा आपल्या मैत्रिणींना म्हणाली—माझ्यासाठी असा उपाय सांगा, ज्यामुळे मला पती मिळेल.
तामूचुस्ता वरा नार्यो रंभाद्याश्चारुलोचनाः । रूपमाधुर्यसंयुक्ता भवती भूतिवर्द्धनी
त्या उत्तम स्त्रिया, म्हणजे रंभा आणि इतर सुंदर डोळ्यांच्या स्त्रिया म्हणाल्या—तू सौंदर्य आणि गोडवा असलेली आहेस, आणि समृद्धी वाढवणारी आहेस.
ब्रह्मशापेन संभीता वयमत्र समागताः । तां प्रोचुश्च विशालाक्षीं मृत्योः कन्यां सुलोचनाम्
ब्रह्मदेवाच्या शापामुळे घाबरून आम्ही इथे एकत्र आलो आहोत; त्यांनी मोठ्या डोळ्यांच्या, मृत्यूच्या कन्या सुलोचना हिला असं सांगितलं.
विद्यामेकां प्रदास्यामः पुरुषाणां प्रमोहिनीम् । सर्वमायाविदां भद्रे सर्वभद्रप्रदायिनीम्
हे शुभे, आम्ही तुला अशी विद्या देऊ जी पुरुषांना मोहात टाकते, सर्व मायांचा ज्ञान देणारी आणि सर्व शुभ देणारी आहे.
विद्याबलं ततो दद्युस्तस्यैताः सुखदायकम् । यं यं मोहयितुं भद्रे इच्छस्येवं सुरादिकम्
मग त्यांनी तिला त्या विद्येचं सामर्थ्य दिलं, जी सुख देणारी आहे; हे शुभे, तुला ज्या कोणाला मोहात पाडायचं असेल—देव असो किंवा दुसरा कुणी.
तं तं सद्यो मोहय वा इत्युक्ता सा तथाऽकरोत् । विद्यायां हि सुसिद्धायां सा सुनीथा सुनंदिता
ज्याला हवं त्याला लगेच मोहात टाक, असं त्यांनी सांगितलं; तिने तसंच केलं आणि त्या विद्येत सुनिथा पारंगत झाली.
भ्रमत्येवं सखीभिस्तु पुरुषान्सा विपश्यति । अटमानागता पुण्यं नंदनं वनमुत्तमम्
अशा रीतीने मैत्रिणींसोबत भटकताना तिने पुरुषांना पाहिलं; भटकता भटकता ती पुण्यवान, उत्तम नंदनवनात पोहोचली.