इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तमंगं प्रति स द्विज । कस्यचित्पुण्यवीर्यस्य पुण्यां कन्यां विवाहय
असं सांगून देवांचा देव त्या ब्राह्मणाला म्हणाला – पुण्यवान पुरुषाच्या पुण्यवती कन्येशी विवाह कर.
तस्यामुत्पादय सुतं शुभं पुण्यावह प्रियम् । स भविष्यति धर्मात्मा मत्प्रसादान्महामते
तिच्या पोटी शुभ, पुण्य देणारा आणि तुला प्रिय असा पुत्र उत्पन्न कर. माझ्या कृपेने तो धर्मात्मा होईल.
सर्वज्ञः सर्ववेत्ता च यादृशो वांछितस्त्वया । एवं वरं ततो दत्वा अंतर्धानं गतो हरिः
तो सर्वज्ञ, सर्वकाही जाणणारा, जसा तुला हवा आहे तसा असेल. असा वर देऊन हरि अदृश्य झाला.
ऋषय ऊचुः- शप्ता गंधर्वपुत्रेण सुशंखेन महात्मना । तस्य शापात्कथं जाता किं किं कर्म कृतं तया
ऋषी म्हणाले – महान आत्मा सुशंख या गंधर्वपुत्राने तिला शाप दिला, त्या शापामुळे ती कशी झाली आणि तिने कोणती कृत्ये केली?
सा लेभे कीदृशं पुत्रं तस्य शापाद्द्विजोत्तम । सुनीथायाश्च चरितं त्वं नो विस्तरतो वद
त्या शापामुळे तिला कसा पुत्र मिळाला, हे श्रेष्ठ द्विजा, आणि सुनीथेची कथा विस्ताराने सांग.
सूत उवाच- सुशंखेनापि तेनैव सा शप्ता तनुमध्यमा । पितुः स्थानं गता सा तु सुनीथा दुःखपीडिता
सूतम्हणाले – त्या सुशंखानेच तिला शाप दिला, ती कणखर बांध्याची सुनीथा दुःखाने त्रस्त होऊन वडिलांच्या घरी गेली.
पितरं चात्मनश्चैव चरितं च प्रकाशितम् । श्रुतवान्सोपि धर्मात्मा मृत्युः सत्यवतां वर
तिने वडिलांचे आणि स्वतःचे कृत्य उघड केले; आणि धर्मात्मा, सत्यप्रिय मृत्यूने ते ऐकले.
तामुवाच सुनीथां तु सुतां शप्तां महात्मना । भवत्या दुष्कृतं पापं धर्म तेजः प्रणाशनम्
मृत्यूने आपल्या शापित कन्येला, सुनीथेला सांगितले – तुझ्यामुळे पापाचे कर्म घडले, ज्यामुळे तुझा धर्म आणि तेज नष्ट झाले.
कस्मात्कृतं महाभागे सुशांतस्य हि ताडनम् । विरुद्धं सर्वलोकस्य भवत्या परिकल्पितम्
हे भाग्यवती, तू हे का केले? शांत स्वभावाच्या सुशांताचे अपमान करणे, हे साऱ्या लोकांच्या विरोधात आहे.
कामक्रोधविहीनं तं सुशांतं धर्मवत्सलम् । तपोमार्गे विलीनं च परब्रह्मणि संस्थितम्
तो सुशांत, काम आणि क्रोध यांच्यापासून मुक्त, धर्मावर प्रेम करणारा, तपाच्या मार्गात लीन आणि परब्रह्मात स्थित होता.
तमेवघातयेद्यो वै तस्य पापं शृणुष्व हि । पापात्मा जायते पुत्रः किल्बिषं लभते बहु
जो कोणी त्या माणसाला परत मारतो, त्याला काय पाप मिळतं ते ऐक. त्याच्या पोटी पापी मुलगा जन्माला येतो आणि त्याला खूप पाप लागतं.
ताडंतं ताडयेद्यो वै क्रोशंतं क्रोशयेत्पुनः । तस्य पापं स वै भुंक्ते ताडितस्य न संशयः
जो कोणी मारणाऱ्याला मारतो किंवा ओरडणाऱ्यावर ओरडतो, तो त्या मार खाल्लेल्याचं पाप स्वतः भोगतो—यात शंका नाही.
स वै शांतः स जितात्मा ताडयंतं न ताडयेत् । निर्दोषं प्रति येनापि ताडनं च कृतं सुते
जो कोणी आपल्यावर अन्यायाने मार झाला तरी परत मारत नाही, तो खरा शांत आणि संयमी असतो.
पश्चान्मोहेन पापेन निर्दोषेऽपि च ताडयेत् । निर्दोषं प्रति येनापि हृद्रोगः क्रियते वृथा
मोह किंवा पापामुळे जर कोणी निष्पापावर नंतर मार केला, तर तो निष्पापाच्या मनाला उगाचच दुःख देतो.
निर्दोषं ताडयेत्पश्चान्मोहात्पापेन केनचित् । स पापी पापमाप्नोति निर्दोषस्य शरीरजम्
मोहाने किंवा कुठल्यातरी पापामुळे जर कोणी निष्पापाला मारलं, तर तो पापी निष्पापाच्या शरीरातून होणारं पाप स्वतःवर घेतो.
निर्दोषो घातयेत्तं वै ताडंतं पापचेतसम् । पुनरुत्थाय वेगेन साहसात्पापचेतनम्
जर निष्पाप माणूस जोरात उठून त्या वाईट मनाच्या माणसाला ठार मारतो, तर त्या धाडसामुळे वाईट मनाचा नाश होतो.
पापकर्तुश्च यत्पापं निर्दोषं प्रति गच्छति । ताडनं नैव तस्माद्वै कार्यं दोषवतोऽपि च
वाईट करणाऱ्याने निष्पापावर केलेलं पाप त्याच्यावरच परत येतं; म्हणून दोषी असला तरी कोणालाही मारू नये.
दुष्कृतं च महत्पुत्रि त्वयैव परिपालितम् । शप्ता तेनापि याद्यैव तस्मात्पुण्यं समाचर
मुली, तू एक मोठं पाप जपलं आहेस, म्हणून तुला शाप मिळाला आहे; आता चांगल्या गोष्टी कर.
सतां संगं समासाद्य सदैव परिवर्तय । योगध्यानेन ज्ञानेन परिवर्तय नंदिनि
सदैव सत्पुरुषांचा संग कर आणि स्वतःला चांगल्याकडे वळव. योग, ध्यान आणि ज्ञानाने स्वतःला बदल, नंदिनी.
सतां संगो महापुण्यो बहुश्रेयो विधायकः । बाले पश्य सुदृष्टांतं सतां संगस्य यद्गुणम्
सज्जनांचा संग फार पुण्यदायक आणि मोठं कल्याण करणारा असतो. बाळ, सत्पुरुषांच्या संगामुळे मिळणाऱ्या गुणांचं उत्तम उदाहरण पाहा.
अपां संस्पर्शनात्पानात्स्नानात्तत्र महाधियः । मुनयः सिद्धिमायांति बाह्याभ्यंतरक्षालिताः
पाण्याचा स्पर्श, पिणं किंवा स्नान यामुळे मोठे ऋषी बाहेरून आणि आतून शुद्ध होऊन सिद्धी प्राप्त करतात.
शुचिष्मंतो भवंत्येते लोकाः सर्वे चराचराः । आपः शांताः सुशीताश्च मृदुगात्राः प्रियंकराः
सर्व जग—चर आणि अचर—शुद्ध होतं; पाणी शांत, थंड, मऊ आणि मनाला आनंद देणारं असतं.
निर्मला रसवत्यश्च पुण्यवीर्या मलापहाः । तथा संतस्त्वया ज्ञेया निषेव्याश्च प्रयत्नतः
पाणी निर्मळ, स्वादिष्ट, पुण्यशक्तीने युक्त आणि दोष दूर करणारं असतं; तसंच, सत्पुरुषांना ओळखावं आणि मनापासून सेवा करावी.
यथा वह्निप्रसंगाच्च मलं त्यजति कांचनम् । तथा सतां हि संसर्गात्पापं त्यजति मानवः
जसं सोनं आगीत टाकल्यावर त्याचा मैल निघून जातो, तसं सत्पुरुषांच्या संगाने माणूस पाप सोडतो.
सत्यवह्निः प्रदीप्तश्च प्रज्वलेत्पुण्यतेजसा । सत्येन दीप्ततेजास्तु ज्ञानेनापि सुनिर्मलः
सत्याचा अग्नी तेजाने प्रज्वलित होतो; सत्यामुळे त्याचं तेज वाढतं आणि ज्ञानामुळे तो अग्नी शुद्ध होतो.
अत्युष्णो ध्यानभावेन अस्पृश्यः पापजैर्नरैः । सत्यवह्नेः प्रसंगाच्च पापं सर्वं विनश्यति
ध्यानाच्या उष्णतेमुळे तो पापी लोकांना स्पर्शही होत नाही; सत्याच्या अग्नीच्या संगाने सर्व पाप नष्ट होतं.
तस्मात्सत्यस्य संसर्गः कर्तव्यः सर्वथा त्वया । पापभारं परित्यज्य पुण्यमेवं समाश्रय
म्हणून सर्व प्रकारे सत्याचा संग करावा; पापाचा भार टाकून फक्त पुण्याचा आश्रय घ्यावा.
सूत उवाच- एवं पित्रा सुनीथा सा दुःखिता प्रतिबोधिता । नमस्कृत्य पितुः पादौ गता सा निर्जनं वनम्
सूतम्हणाला—असं वडिलांनी समजावल्यावर दुःखी सुनीथा वडिलांच्या पायांना वंदन करून एकटीच वनात गेली.
कामं क्रोधं परित्यज्य बाल्यभावं तपस्विनी । मोहद्रोहौ च मायां च त्यक्त्वा एकांतमास्थिता
काम, राग, बालिशपणा, मोह, द्वेष आणि माया हे सर्व सोडून त्या तपस्विनीने एकांत गाठला.
तस्याः सख्यः समाजग्मुः क्रीडार्थं लीलयान्विताः । तां ददृशुर्विशालाक्ष्यः सुनीथां दुःखभागिनीम्
तिच्या मैत्रिणी खेळण्यासाठी आनंदात एकत्र आल्या; त्या मोठ्या डोळ्यांच्या सख्यांनी दुःखाने ग्रासलेली सुनिथा पाहिली.