हर्षेण महताविष्टस्तमुवाच जनार्दनम् । दासोहं तव देवेश शंखचक्रगदाधर
महान आनंदाने भरून, त्याने जनार्दनाला म्हटले, 'मी तुझा दास आहे, देवेश, शंख, चक्र, गदा धारण करणाऱ्या प्रभो.'
वरं मे दातुकामोसि देहि त्वं वंशजं सुतम् । दिवि शक्रो यथाऽभाति सर्वतेजः समन्वितः
तू मला वर द्यायचा इच्छितोस, तर माझ्या वंशात एक तेजस्वी पुत्र दे, जो स्वर्गात इंद्रासारखा उजळून राहील.
तादृशं देहि मे पुत्रं सर्वलोकस्य रक्षकम् । सर्वदेवप्रियं देव ब्रह्मण्यं धर्मपंडितम्
माझ्या मुलाला असा जन्म दे की तो साऱ्या लोकांचे रक्षण करणारा, सर्व देवांना प्रिय, ब्रह्मणिष्ठ आणि धर्मज्ञ असावा.
दातारं ज्ञानसंपन्नं धर्मतेजः समन्वितम् । त्रैलोक्यरक्षकं कृष्ण सत्यधर्मानुपालकम्
तो उदार, ज्ञानाने परिपूर्ण, धर्माचा तेज असलेला, तीनही लोकांचे रक्षण करणारा, सत्यधर्माचे पालन करणारा असावा.
यज्वनामुत्तमं चैकं शूरं त्रैलोक्यभूषणम् । ब्रह्मण्यं वेदविद्वांसं सत्यसंधं जितेंद्रियम्
तो यज्ञ करणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ, पराक्रमी, तीनही लोकांचा भूषण, ब्रह्मनिष्ठ, वेदज्ञ, सत्यप्रतिज्ञ आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला असावा.
अजितं सर्वजेतारं विष्णुं तेजःसमप्रभम् । वैष्णवं पुण्यकर्तारं पुण्यजं पुण्यलक्षणम्
तो अजिंक्य, सर्वांना जिंकणारा, विष्णूच्या तेजासारखा तेजस्वी, विष्णूभक्त, पुण्य करणारा, पुण्यामुळे जन्मलेला आणि पुण्यचिन्ह असलेला असावा.
शांतं तु तपसोपेतं सर्वशास्त्रविशारदम् । वेदज्ञं योगिनां श्रेष्ठं भवतो गुणसंनिभम्
तो शांत, तपश्चर्येने युक्त, सर्व शास्त्रांचा जाणकार, वेदज्ञ, योग्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि तुझ्या गुणांसारखा असावा.
ईदृशं देहि मे पुत्रं दातुकामो यदा वरम् । श्रीवासुदेव उवाच- एभिर्गुणैः समोपेतस्तव पुत्रो भविष्यति
असा पुत्र मला दे, जेव्हा तू वर द्यायला तयार असशील. श्रीवासुदेव म्हणाले – या सर्व गुणांनी युक्त असा तुझा पुत्र होईल.
अत्रिवंशस्य वै धर्ता विश्वस्यास्य महामते । तेजसा यशसा पुण्यैः पितरं चोद्धरिष्यति
तो अत्रिवंशाचा आधार होईल, आणि आपल्या तेज, कीर्ती व पुण्याने वडिलांना उन्नती देईल.
उद्धरिष्यति यः सत्यैः पितरं च पितामहम् । भवान्यास्यति मे स्थानं तद्विष्णोः परमं पदम्
तो खऱ्या अर्थाने वडिलांना आणि आजोबांना उन्नत करील, आणि माझ्या निवासस्थानी, म्हणजेच विष्णूच्या परम स्थानाला पोहोचेल.
इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तमंगं प्रति स द्विज । कस्यचित्पुण्यवीर्यस्य पुण्यां कन्यां विवाहय
असं सांगून देवांचा देव त्या ब्राह्मणाला म्हणाला – पुण्यवान पुरुषाच्या पुण्यवती कन्येशी विवाह कर.
तस्यामुत्पादय सुतं शुभं पुण्यावह प्रियम् । स भविष्यति धर्मात्मा मत्प्रसादान्महामते
तिच्या पोटी शुभ, पुण्य देणारा आणि तुला प्रिय असा पुत्र उत्पन्न कर. माझ्या कृपेने तो धर्मात्मा होईल.
सर्वज्ञः सर्ववेत्ता च यादृशो वांछितस्त्वया । एवं वरं ततो दत्वा अंतर्धानं गतो हरिः
तो सर्वज्ञ, सर्वकाही जाणणारा, जसा तुला हवा आहे तसा असेल. असा वर देऊन हरि अदृश्य झाला.
ऋषय ऊचुः- शप्ता गंधर्वपुत्रेण सुशंखेन महात्मना । तस्य शापात्कथं जाता किं किं कर्म कृतं तया
ऋषी म्हणाले – महान आत्मा सुशंख या गंधर्वपुत्राने तिला शाप दिला, त्या शापामुळे ती कशी झाली आणि तिने कोणती कृत्ये केली?
सा लेभे कीदृशं पुत्रं तस्य शापाद्द्विजोत्तम । सुनीथायाश्च चरितं त्वं नो विस्तरतो वद
त्या शापामुळे तिला कसा पुत्र मिळाला, हे श्रेष्ठ द्विजा, आणि सुनीथेची कथा विस्ताराने सांग.
सूत उवाच- सुशंखेनापि तेनैव सा शप्ता तनुमध्यमा । पितुः स्थानं गता सा तु सुनीथा दुःखपीडिता
सूतम्हणाले – त्या सुशंखानेच तिला शाप दिला, ती कणखर बांध्याची सुनीथा दुःखाने त्रस्त होऊन वडिलांच्या घरी गेली.
पितरं चात्मनश्चैव चरितं च प्रकाशितम् । श्रुतवान्सोपि धर्मात्मा मृत्युः सत्यवतां वर
तिने वडिलांचे आणि स्वतःचे कृत्य उघड केले; आणि धर्मात्मा, सत्यप्रिय मृत्यूने ते ऐकले.
तामुवाच सुनीथां तु सुतां शप्तां महात्मना । भवत्या दुष्कृतं पापं धर्म तेजः प्रणाशनम्
मृत्यूने आपल्या शापित कन्येला, सुनीथेला सांगितले – तुझ्यामुळे पापाचे कर्म घडले, ज्यामुळे तुझा धर्म आणि तेज नष्ट झाले.
कस्मात्कृतं महाभागे सुशांतस्य हि ताडनम् । विरुद्धं सर्वलोकस्य भवत्या परिकल्पितम्
हे भाग्यवती, तू हे का केले? शांत स्वभावाच्या सुशांताचे अपमान करणे, हे साऱ्या लोकांच्या विरोधात आहे.
कामक्रोधविहीनं तं सुशांतं धर्मवत्सलम् । तपोमार्गे विलीनं च परब्रह्मणि संस्थितम्
तो सुशांत, काम आणि क्रोध यांच्यापासून मुक्त, धर्मावर प्रेम करणारा, तपाच्या मार्गात लीन आणि परब्रह्मात स्थित होता.
तमेवघातयेद्यो वै तस्य पापं शृणुष्व हि । पापात्मा जायते पुत्रः किल्बिषं लभते बहु
जो कोणी त्या माणसाला परत मारतो, त्याला काय पाप मिळतं ते ऐक. त्याच्या पोटी पापी मुलगा जन्माला येतो आणि त्याला खूप पाप लागतं.
ताडंतं ताडयेद्यो वै क्रोशंतं क्रोशयेत्पुनः । तस्य पापं स वै भुंक्ते ताडितस्य न संशयः
जो कोणी मारणाऱ्याला मारतो किंवा ओरडणाऱ्यावर ओरडतो, तो त्या मार खाल्लेल्याचं पाप स्वतः भोगतो—यात शंका नाही.
स वै शांतः स जितात्मा ताडयंतं न ताडयेत् । निर्दोषं प्रति येनापि ताडनं च कृतं सुते
जो कोणी आपल्यावर अन्यायाने मार झाला तरी परत मारत नाही, तो खरा शांत आणि संयमी असतो.
पश्चान्मोहेन पापेन निर्दोषेऽपि च ताडयेत् । निर्दोषं प्रति येनापि हृद्रोगः क्रियते वृथा
मोह किंवा पापामुळे जर कोणी निष्पापावर नंतर मार केला, तर तो निष्पापाच्या मनाला उगाचच दुःख देतो.
निर्दोषं ताडयेत्पश्चान्मोहात्पापेन केनचित् । स पापी पापमाप्नोति निर्दोषस्य शरीरजम्
मोहाने किंवा कुठल्यातरी पापामुळे जर कोणी निष्पापाला मारलं, तर तो पापी निष्पापाच्या शरीरातून होणारं पाप स्वतःवर घेतो.
निर्दोषो घातयेत्तं वै ताडंतं पापचेतसम् । पुनरुत्थाय वेगेन साहसात्पापचेतनम्
जर निष्पाप माणूस जोरात उठून त्या वाईट मनाच्या माणसाला ठार मारतो, तर त्या धाडसामुळे वाईट मनाचा नाश होतो.
पापकर्तुश्च यत्पापं निर्दोषं प्रति गच्छति । ताडनं नैव तस्माद्वै कार्यं दोषवतोऽपि च
वाईट करणाऱ्याने निष्पापावर केलेलं पाप त्याच्यावरच परत येतं; म्हणून दोषी असला तरी कोणालाही मारू नये.
दुष्कृतं च महत्पुत्रि त्वयैव परिपालितम् । शप्ता तेनापि याद्यैव तस्मात्पुण्यं समाचर
मुली, तू एक मोठं पाप जपलं आहेस, म्हणून तुला शाप मिळाला आहे; आता चांगल्या गोष्टी कर.
सतां संगं समासाद्य सदैव परिवर्तय । योगध्यानेन ज्ञानेन परिवर्तय नंदिनि
सदैव सत्पुरुषांचा संग कर आणि स्वतःला चांगल्याकडे वळव. योग, ध्यान आणि ज्ञानाने स्वतःला बदल, नंदिनी.
सतां संगो महापुण्यो बहुश्रेयो विधायकः । बाले पश्य सुदृष्टांतं सतां संगस्य यद्गुणम्
सज्जनांचा संग फार पुण्यदायक आणि मोठं कल्याण करणारा असतो. बाळ, सत्पुरुषांच्या संगामुळे मिळणाऱ्या गुणांचं उत्तम उदाहरण पाहा.