तथा पुण्यात्मकानां च पुण्यमेव प्रसंचरेत् । महातीर्थप्रसंगेन पापाः शुध्यंति नान्यथा
ज्यांच्या मनात नेहमीच पुण्य असतं, त्यांचं पुण्यच वाढत जातं. मोठ्या पवित्र नद्यांच्या संगतीनं पापं धुतली जातात; दुसऱ्या कुठल्याही मार्गानं नाही.
पुण्यां गतिं प्रयान्त्येते निर्द्धूताशेष कल्मषाः । ऋषय ऊचुः- तत्कथं यांति ते पापाः परां सिद्धिं द्विजोत्तम
सर्व पापं झटकून टाकून हे लोक पुण्यवान मार्गाला जातात. ऋषी म्हणाले — पण, श्रेष्ठ ब्राह्मण, पापी लोकांना ती सर्वोच्च सिद्धी कशी मिळते?
तन्नो विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते
हे सगळं आम्हाला सविस्तर सांग, कारण ऐकण्याची आमची श्रद्धा वाढली आहे.
सूत उवाच- लुब्धकाश्च महापापाः संजाता दासधीवराः । रेवा च यमुना गंगास्तासामंभसि संस्थिताः
सूत म्हणाले — अगदी शिकारी, मोठे पापी, दास किंवा मासेमारी करणारेही, जेव्हा ते रेव्हा, यमुना किंवा गंगा या नद्यांच्या पाण्यात उभे राहतात —
ज्ञानतोऽज्ञानतः स्नात्वा संक्रीडंति च वै जले । महानद्याः प्रसंगेन ते यांति परमां गतिम्
माहिती असून किंवा नसून, स्नान केलं किंवा पाण्यात खेळले, या मोठ्या नद्यांच्या संगतीनं ते सगळेच श्रेष्ठ अवस्थेला पोहोचतात.
दासत्वं पापसंघातं परित्यज्य व्रजंति ते । पुण्यतोयप्रसंगाच्च ह्याप्लुताः सर्व एव ते
दास्यपणा आणि पापांचा भार सोडून ते पुढे जातात; पवित्र पाण्याच्या संगतीमुळे ते सर्वजण शुद्ध होतात.
महानद्याः प्रसंगाच्च अन्यासां नैव सत्तमाः । महापुण्यजनस्यापि पापं नश्यति पापिनाम्
फक्त मोठ्या नद्यांच्या संगतीमुळेच हे घडतं, इतर कुठल्याही गोष्टीमुळे नाही, हे श्रेष्ठांनो. मोठ्या पुण्यवानांच्या पुण्यामुळे अगदी मोठ्या पाप्याचंही पाप नष्ट होतं.
प्रसंगाद्दर्शनात्स्पर्शान्नात्र कार्या विचारणा । अत्रार्थे श्रूयते विप्रा इतिहासोऽघनाशनः
संगती, दर्शन किंवा स्पर्श — यात शंका ठेवू नका. या संदर्भात, ब्राह्मणांनो, एक पाप नष्ट करणारी कथा सांगितली जाते.
तं वो अद्य प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । कश्चिदस्ति मृगव्याधः सुलोभाख्यो महावने
ती कथा मी आज तुम्हाला सांगतो, जी खूप पुण्य देणारी आहे. एका मोठ्या जंगलात सुलोभ नावाचा एक शिकारी होता.
श्वभिर्वागुरिजालैश्च धनुर्बाणैस्तथैव च । मृगान्घातयते नित्यं पिशितास्वादलंपटः
तो नेहमी कुत्र्यांसह, सापळे, जाळी, धनुष्य आणि बाण घेऊन हरणं मारायचा; मांस खाण्यात त्याला खूप आनंद वाटायचा.
एकदा तु सुदुष्टात्मा बाणपाणिर्धनुर्धरः । श्वभिः परिवृतो दुर्गं वनं विंध्यस्य वै गतः
एकदा तो दुष्ट मनाचा, हातात बाण आणि धनुष्य घेऊन, कुत्र्यांच्या घोळक्यासह, विंध्याच्या कठीण जंगलात गेला.
मृगान्रुरून्वराहांश्च भीतान्सूदितवान्बहून् । रेवातीरं समासाद्य कश्चिच्छफरघातकः
त्याने घाबरलेली हरणं, कृष्णमृग आणि रानडुक्कर अशी अनेक प्राणी मारली; रेव्हा नदीच्या काठी एक मासे मारणारा माणूस होता.
शफरान्सूदयित्वा स निर्जगाम बहिर्जलात् । मृगव्याधस्य लोभस्य भयत्रस्ता ततो मृगी
त्याने मासे मारून पाण्याबाहेर आला; तेव्हा शिकाऱ्याच्या लोभामुळे घाबरलेली एक हरिणी तिथून पळून गेली.
जीवत्राणपरा सार्ता भीता चलितचेतना । त्वरमाणा पलायंती रेवातीरं समाश्रिता
आपला जीव वाचवण्यासाठी धडपडणारी, घाबरून भांबावलेली ती हरिणी घाईघाईने पळाली आणि रेव्हा नदीच्या काठी आश्रय घेतला.
श्वभिश्च चालिता सा तु बाणघातक्षतातुरा । श्वसनस्यापि वेगेन सुलभो मृगघातकः
कुत्र्यांनी तिचा पाठलाग केला, बाण लागून ती जखमी झाली होती; तेव्हा वाऱ्यासारखा वेगाने सुलोभ शिकारी तिच्या मागे धावला.
पृष्ठ एव समायाति पुरतो याति सा मृगी । दृष्टवांस्तां शफरहा बाणपाणिः समुद्यतः
शिकारी मागून येत होता, हरिणी पुढे पळत होती; तेव्हा मासे मारणाऱ्याने, हातात बाण घेऊन, तिला पाहिलं.
धनुरानम्य वेगेन अनुरुध्य च तां मृगीम् । तावल्लुब्धक लोभाख्यः श्वभिः सार्द्धं समागतः
धनुष्य ताणून, वेगाने त्या हरिणीचा पाठलाग केला; तेवढ्यात लोभाख्य नावाचा शिकारी आपल्या कुत्र्यांसह तिथे आला.
न हंतव्या मदीयेयं मृगयां मे समागता । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य मीनहा मांसलंपटः
'ही हरिणी माझी आहे, तिला मारू नकोस; ती माझ्या शिकारीत आली आहे.' हे शब्द ऐकून, मासे मारणारा आणि मांस खाण्यात आसक्त असलेला —
बाणं मुमोच दुष्टात्मा तामुद्दिश्य महाबलः । निहता मृगलुब्धेन बाणेन निशितेन च
त्या दुष्ट मनाच्या, बलवान माणसाने तिच्यावर बाण सोडला; ती हरिणी शिकाऱ्याच्या तीक्ष्ण बाणाने घायाळ होऊन जागीच मरण पावली.
प्रमृता सा मृगी तत्र बाणाभ्यां पापचेतसोः । श्वभिर्दंतैः समाक्रांता त्वरमाणा पपात सा
त्या दोघांच्या पापी मनाने सोडलेल्या दोन बाणांनी ती हरिणी तिथेच मरण पावली; कुत्र्यांनी दातांनी तिला पकडले आणि ती पटकन खाली कोसळली.
शिखराच्च ह्रदे पुण्ये रेवायाः पापनाशने । श्वानश्च त्वरमाणास्ते पतिता विमले ह्रदे
ती शिखरावरून रेवा या पवित्र आणि पाप नष्ट करणाऱ्या तळ्यात पडली; आणि ते कुत्रेही धावत जाऊन त्या निर्मळ तळ्यात पडले.
मृगव्याधो वदत्येव धीवरं क्रोधमूर्च्छितः । मदीयेयं मृगी दुष्ट कस्माद्बाणैर्हता त्वया
शिकारी रागाने भरून, मासेमाऱ्याला म्हणाला, 'ही माझी हरिणी आहे, दुष्ट माणसा! तू तिला बाणांनी का मारलीस?'
तमुवाच पुनः सोऽपि मीनहा मृगघातकम् । मदीयेयं न संदेहो अवलिप्त प्रभाषसे
मग मासेमाऱ्याने त्या शिकाऱ्याला पुन्हा उत्तर दिले, 'ही हरिणी माझीच आहे, यात शंका नाही; तू गर्वाने बोलतोस.'
युध्यमानौ ततस्तौ तु द्वावेतौ तु परस्परम् । क्रोधलोभान्महाभागौ पतितौ विमले जले
मग ते दोघेही, मोठ्या अहंकाराने, राग आणि लोभामुळे एकमेकांशी लढू लागले आणि दोघेही त्या निर्मळ पाण्यात पडले.
तस्मिन्काले महापर्व वर्तते गतिदायकम् । अमावास्या समायोगं महापुण्यफलप्रदम्
त्या वेळी, मुक्ती देणारे एक मोठे सण आले होते—अमावस्येचा संगम, जो फार पुण्य देतो.
वेलायां पतिताः सर्वे पर्वणस्तस्य सत्तम । जपध्यानविहीनास्ते भावसत्यविवर्जिताः
त्या पवित्र सणाच्या वेळी, हे श्रेष्ठ प्राणी, ते सर्वजण पाण्यात पडले; त्यांना ना जप, ना ध्यान, ना खरी श्रद्धा होती.
तीर्थस्नानप्रसंगेन मृगी श्वा च स लुब्धकः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते गताः परमां गतिम्
त्या तीर्थस्नानाच्या योगामुळे, हरिणी, कुत्रे आणि शिकारी—हे तिघेही सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, उच्च अवस्था मिळवली.
तीर्थानां च प्रभावेण सतां संगाद्द्विजोत्तमाः । नाशयेत्पापिनां पापं दहेदग्निरिवेंधनम्
तीर्थांची शक्ती आणि सत्पुरुषांच्या संगामुळे, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, पाप्यांचे पाप अग्नी जसा इंधन जाळतो तसा नष्ट होते.
सूत उवाच- तेषामेवं हि संसर्गादृषीणां च महात्मनाम् । संभाषाद्दर्शनान्नष्टं स्पर्शाच्चैव नृपस्य च
सूतेने सांगितले—अशा प्रकारे, त्या महान ऋषींच्या संग, बोलणे, दर्शन आणि स्पर्श यामुळे राजाचे पाप नष्ट झाले.
वेनस्य कल्मषं नष्टं सतां संगात्पुरा किल । अत्युग्रपुण्यसंसर्गात्पापं नश्यति पापिनाम्
पूर्वी, सत्पुरुषांच्या संगामुळे वेनाचे पाप नष्ट झाले होते; फार मोठ्या पुण्यवानांच्या संगामुळे पाप्यांचे पाप नाहीसे होते.