शुश्रूषध्वं महाभागा मामेवं द्विजसत्तमाः । अभक्ताय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च
हे महाभाग द्विजश्रेष्ठांनो, माझे बोलणे लक्षपूर्वक ऐका. जो भक्त नाही, ज्याच्यात श्रद्धा नाही किंवा कपटी आहे, त्याला हे सांगू नये.
सुमूर्खाय सुमोहाय कुशिष्याय तथैव च । श्रद्धाहीनाय कूटाय सर्वनाशाय मा द्विजाः
अती मूर्ख, फारच भ्रमित, वाईट शिष्य, श्रद्धाहीन, खोटारडे किंवा सर्वनाशाला प्रवृत्त अशा कोणालाही, हे ब्राह्मणहो, सांगू नये.
अन्यथा पठते यो हि निरयं च प्रयाति हि । भवंतो भावसंयुक्ताः सत्यधर्मपरायणाः
जो हे वेगळ्या प्रकारे वाचतो, तो नरकात जातोच. पण तुम्ही सर्व भावनेने युक्त, सत्य आणि धर्माला समर्पित आहात.
भवतामग्रतः सर्वं चरित्रं पापनाशनम् । संप्रवक्ष्याम्यशेषेण शृणुध्वं द्विजसत्तमाः
तुमच्या समोर मी ही सर्व पापांचा नाश करणारी कथा पूर्णपणे सांगतो; ऐका, हे द्विजश्रेष्ठांनो.
स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदैश्च संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तमाः
ही कथा स्वर्ग, कीर्ती, दीर्घायुष्य आणि भाग्य देते, आणि वेदांशी सुसंगत आहे. ऋषींनी सांगितलेले हे गुपित मी तुम्हाला सांगतो, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
यश्चैनं कीर्तयेन्नित्यं पृथोर्वैन्यस्य विस्तरम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताकृतम्
जो कोणी वेनपुत्र पृथूची सविस्तर कथा रोज ब्राह्मणांना वंदन करून वाचतो, त्याला केलेल्या किंवा न केलेल्या कर्माचे दु:ख राहत नाही.
सप्तजन्मार्जितं पापं श्रुतमात्रेण नश्यति । ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत्
सात जन्मांची पापे फक्त ऐकण्यानेच नष्ट होतात. ब्राह्मण वेदपारंगत होतो, क्षत्रिय विजयी होतो.
वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् । एवं फलं समाप्नोति पठनाच्छ्रवणादपि
वैश्याला संपत्ती मिळते आणि शूद्र सुखी होतो. वाचन किंवा ऐकण्याने असे फळ मिळते.
पृथोर्जन्मचरित्रं च पवित्रं पापनाशनम् । धर्मगोप्ता महाप्राज्ञो वेदशास्त्रार्थकोविदः
पृथूचा जन्म आणि चरित्र पवित्र असून पापांचा नाश करणारे आहे. तो धर्माचा रक्षक, अत्यंत बुद्धिमान आणि वेदशास्त्राचा अर्थ जाणणारा आहे.
अत्रिवंशसमुत्पन्नः पूर्वमत्रिसमः प्रभुः । स्रष्टा सर्वस्य धर्मस्य अंगो नाम प्रजापतिः
तो अत्रिवंशात जन्मलेला, पूर्वी अत्रिसमान प्रभू होता. सर्व धर्माचा निर्माता, अंग नावाचा प्रजापती होता.
य आसीत्तस्य पुत्रो वै वेनो नाम प्रजापतिः । धर्ममेवं परित्यज्य सर्वदैव प्रवर्तते
त्याचा पुत्र वेन नावाचा प्रजापती होता. त्याने नेहमी धर्म सोडून वागत राहिला.
मृत्योः कन्या महाभागा सुनीथा नाम नामतः । तां तु अंगो महाभागः सुनीथामुपयेमिवान्
मृत्यूची कन्या, सुनीथा नावाची पुण्यवती, अंग या महाभागाने तिच्याशी विवाह केला.
तस्यामुत्पादयामास वेनं धर्मप्रणाशनम् । मातामहस्य दोषेण वेनः कालात्मजात्मजः
तिच्या पोटी वेण नावाचा, धर्माचा नाश करणारा मुलगा जन्माला आला. हा वेण आपल्या आजोबांच्या दोषामुळे असा झाला; तो काळात्मजाचा मुलगा होता.
निजधर्मं परित्यज्य अधर्मनिरतोभवत् । कामाल्लोभान्महामोहात्पापमेव समाचरत्
आपला कर्तव्य सोडून, तो अधर्मातच रमला. इच्छा, लोभ आणि मोठ्या भ्रमामुळे, तो नेहमी पापाचाच व्यवहार करू लागला.
वेदाचारमयं धर्मं परित्यज्य नराधिपः । अन्ववर्तत पापेन मदमत्सरमोहितः
वेदांमध्ये सांगितलेला धर्म सोडून, तो राजा अहंकार, मत्सर आणि मोह यामुळे पापाच्या मार्गावरच चालू लागला.
वेदाध्यायं विना लोके प्रावर्तंत तदा जनाः । निःस्वाध्यायवषट्काराः प्रजास्तस्मिन्प्रजापतौ
त्या काळात लोकांनी वेदपठण थांबवले; त्या राजाच्या काळात लोकांनी स्वाध्याय आणि 'वषट्' म्हणणेही सोडून दिले.
प्रवृत्तं न पपुः सोमं हुतं यज्ञेषु देवताः । इत्युवाच स दुष्टात्मा ब्राह्मणान्प्रति नित्यशः
त्या वेळी, यज्ञात सोमपान होत नव्हते, देवतांना यज्ञातील हवि मिळत नव्हती; असा दुष्ट मनाचा वेण ब्राह्मणांना नेहमी सांगत असे.
नाध्येतव्यं न होतव्यं न देयं दानमेव च । न यष्टव्यं न होतव्यमिति तस्य प्रजापतेः
"ना अभ्यास करावा, ना होम करावा, ना दान द्यावे; ना यज्ञ करावा, ना आहुती द्यावी," असे त्या प्रजापतीने सांगितले.
आसीत्प्रतिज्ञा क्रूरेयं विनाशे प्रत्युपस्थिते । अहमिज्यश्च यष्टा च यज्ञश्चेति पुनः पुनः
विनाश जवळ आला असताना, त्याने अशी क्रूर प्रतिज्ञा केली होती: "मीच पूज्य आहे, मीच यजमान आहे, आणि मीच यज्ञ आहे," असे तो पुन्हा पुन्हा म्हणत असे.
मयि यज्ञा विधातव्या मयि होतव्यमित्यपि । इत्यब्रवीत्सदा वेनो ह्यहं विष्णुः सनातनः
"माझ्यासाठीच यज्ञ व्हावा, माझ्यासाठीच आहुती द्यावी," असे वेण नेहमी म्हणत असे—"मीच सनातन विष्णू आहे."
अहं ब्रह्मा अहं रुद्रो मित्र इंद्रः सदागतिः । अहमेव प्रभोक्ता च हव्यं कव्यं न संशयः
"मीच ब्रह्मा, मीच रुद्र, मित्र, इंद्र आणि सर्वत्र फिरणारा आहे; मीच हवि आणि पितरांना दिलेले काव्य भोगणारा आहे, यात शंका नाही."
अथ ते मुनयः क्रुद्धा वेनं प्रति महाबलाः । ऊचुस्ते संगताः सर्वे राजानं पापचेतनम्
मग ते सर्व मोठे ऋषी, रागाने एकत्र जमले आणि त्या पापी मनाच्या वेण राजाला बोलू लागले.
ऋषय ऊचुः- राजा हि पृथिवीनाथः प्रजां पालयते सदा । धर्ममूर्तिः स राजेंद्र तस्माद्धर्मं हि रक्षयेत्
ऋषी म्हणाले— "राजा हा पृथ्वीचा स्वामी असून, तो नेहमी प्रजांचे रक्षण करतो. राजेंद्र, तो धर्माचा मूर्तिमंत स्वरूप आहे, म्हणून त्याने धर्माचे रक्षण करावे."
वयं दीक्षां प्रवेक्ष्यामो यज्ञे द्वादशवार्षिकीम् । अधर्मं कुरु मा यागे नैष धर्मः सतां गतिः
"आम्ही बारा वर्षांचा यज्ञव्रत स्वीकारणार आहोत; यज्ञात अधर्म करू नकोस—हा सत्पुरुषांचा मार्ग नाही."
कुरु धर्मं महाराज सत्यं पुण्यं समाचर । प्रजाहं पालयिष्यामि इति ते समयः कृतः
"महाराज, धर्माचे पालन करा, सत्य आणि पुण्य वागवा; प्रजांचे रक्षण मी करीन," असा त्यांचा ठराव झाला.
तांस्तथाब्रुवतः सर्वान्महर्षीनब्रवीत्तदा । वेनः प्रहस्य दुर्बुद्धिरिममर्थमनर्थकम्
सर्व महर्षी असे बोलत असताना, दुष्ट बुद्धीचा वेण हसत हसत त्यांना निरर्थक शब्द बोलू लागला.
वेन उवाच- स्रष्टा धर्मस्य कश्चान्यः श्रोतव्यं कस्य वा मया । श्रुतवीर्यतपः सत्ये मया वा कः समो भुवि
वेण म्हणाला— "धर्माचा निर्माता दुसरा कोण आहे? मी कुणाचे ऐकावे? विद्या, बल, तप किंवा सत्य यामध्ये पृथ्वीवर माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?"
प्रभवं सर्वभूतानां धर्माणां च विशेषतः । संमूढा न विदुर्नूनं भवंतो मां विचेतसः
"मीच सर्व प्राण्यांचा, विशेषतः धर्माचा मूळ आहे; तुम्ही नक्कीच भ्रमित आहात आणि मला ओळखत नाही, कारण तुमच्यात विवेक नाही."
इच्छन्दहेयं पृथिवीं प्लावयेयं जलैस्तथा । द्यां भुवं चैव रुंधेयं नात्र कार्या विचारणा
"माझ्या इच्छेने मी पृथ्वी जाळू शकतो, किंवा पाण्याने बुडवू शकतो; आकाश आणि पृथ्वी दोन्ही अडवू शकतो—इथे काही विचार करण्याची गरज नाही."
यदा न शक्यते मोहादवलेपाच्च पार्थिव । अपनेतुं तदा वेनं ततः क्रुद्धा महर्षयः
राजा वेण भ्रम आणि गर्वामुळे थांबवता येईना, तेव्हा मोठ्या संतापाने महर्षींनी कृती केली.