दक्षिणस्यां महात्मानं कर्दमस्य प्रजापतेः । पुत्रं शंखपदं नाम राजानं सोभ्यषिंचत
दक्षिण दिशेला प्रजापती कर्दमाचा महात्मा पुत्र शंखपाद याला ब्रह्मदेवांनी राजा केले.
पश्चिमायां तथा ब्रह्मा वरुणस्य प्रजापतेः । पुत्रं च पुष्करं नाम सोऽभ्यषिंचत्प्रजापतिः
पश्चिम दिशेला प्रजापती वरुणाचा पुत्र पुष्कर याला ब्रह्मदेवांनी राजा म्हणून नेमले.
उत्तरस्यां दिशि ब्रह्म नलकूबरमेव च । एवं चैवाभ्यषिंचच्च दिक्पालान्समहौजसः
उत्तर दिशेला ब्रह्मदेवांनी नलकूबर याचा अभिषेक केला; अशा प्रकारे सर्व बलाढ्य दिशांचे रक्षक नेमले.
यैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना । यथाप्रदेशमद्यापि धर्मेण प्रतिपाल्यते
ज्यांच्या द्वारे ही संपूर्ण पृथ्वी, सात द्वीपांसह आणि नगरांसह, आजही त्यांच्या त्यांच्या प्रदेशात धर्माने राखली जाते.
पृथुश्चैवं महाभागः सोभिषिक्तो नराधिपः । राजसूयादिभिः सर्वैरभिषिक्तो महामखैः
अशा प्रकारे महाभाग पृथू यांचा नराधिपती म्हणून अभिषेक झाला; राजसूयासारख्या सर्व मोठ्या यज्ञांनी त्यांना अभिषेक करण्यात आला.
विधिना वेददृष्टेन राजराज्ये महीपतिः । चाक्षुषे नाम्नि संपुण्ये अतीते च महौजसि
वेदात सांगितलेल्या विधीनुसार, चाक्षुष नावाच्या प्रसिद्ध मन्वंतरात, त्या बलाढ्य राजाचा राज्याभिषेक झाला.
मन्वंतरे महाभाग देवपुण्यहितैषिणि । ततो वैवस्वतायैव मनवे राज्यमादिशत्
त्या मन्वंतरात, जो देव आणि सत्पुरुषांच्या कल्याणासाठी होता, त्यानंतर ब्रह्मदेवांनी वैवस्वत मनुला राज्य दिले.
विस्तरं चापि व्याख्यास्ये पृथोश्चैव महात्मनः । यदि मामेव विप्रेन्द्र शुश्रूषसि अतंद्रितः
हे विप्रश्रेष्ठ, जर तू मन लावून ऐकशील तर मी आता त्या महात्मा पृथूचा जन्म विस्ताराने सांगतो.
एतदेवमधिष्ठानं महत्पुण्यं प्रकीर्तितम् । सर्वेष्वेव पुराणेषु एतद्धि निश्चितं सदा
हेच पवित्र अधिष्ठान सर्व पुराणांत प्रसिद्ध आहे; हे नेहमीच निश्चित मानले जाते.
पुण्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्गवासकरं शुभम् । धन्यं पवित्रमायुष्यं पुत्रदं वृद्धिदायकम्
हे पुण्यदायक आहे, कीर्ती आणि दीर्घायुष्य देणारे आहे, स्वर्गवास मिळवून देणारे, शुभ, धन्य, पवित्र, आयुष्य वाढवणारे, पुत्रप्राप्ती आणि वृद्धी देणारे आहे.
यः शृणोति नरो भक्त्या भावध्यानसमन्वितः । अश्वमेधफलं तस्य जायते नात्र संशयः
जो मनुष्य भक्तीने, मन लावून हे ऐकतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते—यात शंका नाही.
अष्टाविंशतितमोऽध्यायः ऋषय ऊचुः- विस्तरेण समाख्याहि जन्म तस्य महात्मनः । पृथोश्चैव महाभाग श्रोतुकामा वयं पुनः
अठ्ठाविसावे अध्याय. ऋषी म्हणाले—हे महाभाग, त्या महात्मा पृथूचा जन्म विस्ताराने पुन्हा सांग, आम्हाला तो ऐकायची इच्छा आहे.
राज्ञा तेन यथा दुग्धा इयं धात्री महात्मना । पुनर्देवैश्च पितृभिर्मुनिभस्तत्त्ववेदिभिः
त्या महात्मा राजाने ही पृथ्वी कशी दुहिली, आणि पुन्हा देव, पितर आणि तत्वज्ञानी ऋषींनी कशी दुहिली, हे सांग.
यथा दैत्यैश्च नागैश्च यथा यक्षैर्यथा द्रुमैः । शैलैश्चैव पिशाचैश्च गंधर्वैः पुण्यकर्मभिः
दैत्य, नाग, यक्ष, झाडे, पर्वत, पिशाच्च आणि पुण्यवान गंधर्व यांनीही पृथ्वी कशी दुहिली, हे सांग.
ब्राह्मणैश्च तथा सिद्धै राक्षसैर्भीमविक्रमैः । पूर्वमेव यथा दुग्धा अन्यैश्च सुमहात्मभिः
ब्राह्मण, सिद्ध आणि भयंकर बलवान राक्षस यांनी, तसेच इतर थोर व्यक्तींकडूनही, हे पूर्वीच कालवले गेले होते.
तेषामेव हि सर्वेषां विशेषं पात्रधारणम् । क्षीरस्यापि विधिं ब्रूहि विशेषं च महामते
त्यांच्यामध्ये खरी वेगळी गोष्ट म्हणजे पात्र हातात धरणे हेच आहे. हे दूध कसे घ्यावे आणि त्यातील विशेष काय, हे आम्हाला सांग, हे ज्ञानी.
वेनस्यापि नृपस्यैव पाणिरेव महात्मनः । ऋषिभिर्मथितः पूर्वं स कस्मादिह कारणात्
राजा वेन याच्या हाताला ऋषींनी पूर्वी कालवले होते; असे का घडले, याचे कारण काय होते?
क्रुद्धश्चैव महापुण्यैः सूतपुत्र वदस्व नः । विचित्रेयं कथा पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी
हे सूतपुत्रा, मोठ्या पुण्यवानांनीही रागावले असता सर्व पापांचा नाश करणारी ही अद्भुत आणि पुण्याची गोष्ट आम्हाला सांग.
श्रोतुकामा महाभाग तृप्तिर्नैव प्रजायते । सूत उवाच- वैन्यस्य हि पृथोश्चैव तस्य विस्तरमेव च
हे भाग्यवान, आम्हाला ऐकायची फार इच्छा आहे; समाधान काही होत नाही. सूत म्हणाला – मी वेन आणि पृथू यांची सविस्तर कथा सांगतो.
जन्मवीर्यं तथा क्षेत्रं पौरुषं द्विजसत्तमाः । प्रवक्ष्यामि यथा सर्वं चरित्रं तस्य धीमतः
त्याचा जन्म, शौर्य, वंश आणि पराक्रम, हे द्विजश्रेष्ठांनो, मी सर्व तपशीलासह सांगतो आणि त्या बुद्धिमानाचा संपूर्ण चरित्र सांगतो.
शुश्रूषध्वं महाभागा मामेवं द्विजसत्तमाः । अभक्ताय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च
हे महाभाग द्विजश्रेष्ठांनो, माझे बोलणे लक्षपूर्वक ऐका. जो भक्त नाही, ज्याच्यात श्रद्धा नाही किंवा कपटी आहे, त्याला हे सांगू नये.
सुमूर्खाय सुमोहाय कुशिष्याय तथैव च । श्रद्धाहीनाय कूटाय सर्वनाशाय मा द्विजाः
अती मूर्ख, फारच भ्रमित, वाईट शिष्य, श्रद्धाहीन, खोटारडे किंवा सर्वनाशाला प्रवृत्त अशा कोणालाही, हे ब्राह्मणहो, सांगू नये.
अन्यथा पठते यो हि निरयं च प्रयाति हि । भवंतो भावसंयुक्ताः सत्यधर्मपरायणाः
जो हे वेगळ्या प्रकारे वाचतो, तो नरकात जातोच. पण तुम्ही सर्व भावनेने युक्त, सत्य आणि धर्माला समर्पित आहात.
भवतामग्रतः सर्वं चरित्रं पापनाशनम् । संप्रवक्ष्याम्यशेषेण शृणुध्वं द्विजसत्तमाः
तुमच्या समोर मी ही सर्व पापांचा नाश करणारी कथा पूर्णपणे सांगतो; ऐका, हे द्विजश्रेष्ठांनो.
स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धन्यं वेदैश्च संमितम् । रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं प्रवक्ष्यामि द्विजोत्तमाः
ही कथा स्वर्ग, कीर्ती, दीर्घायुष्य आणि भाग्य देते, आणि वेदांशी सुसंगत आहे. ऋषींनी सांगितलेले हे गुपित मी तुम्हाला सांगतो, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
यश्चैनं कीर्तयेन्नित्यं पृथोर्वैन्यस्य विस्तरम् । ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्वा न स शोचेत्कृताकृतम्
जो कोणी वेनपुत्र पृथूची सविस्तर कथा रोज ब्राह्मणांना वंदन करून वाचतो, त्याला केलेल्या किंवा न केलेल्या कर्माचे दु:ख राहत नाही.
सप्तजन्मार्जितं पापं श्रुतमात्रेण नश्यति । ब्राह्मणो वेदविद्वांश्च क्षत्रियो विजयी भवेत्
सात जन्मांची पापे फक्त ऐकण्यानेच नष्ट होतात. ब्राह्मण वेदपारंगत होतो, क्षत्रिय विजयी होतो.
वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् । एवं फलं समाप्नोति पठनाच्छ्रवणादपि
वैश्याला संपत्ती मिळते आणि शूद्र सुखी होतो. वाचन किंवा ऐकण्याने असे फळ मिळते.
पृथोर्जन्मचरित्रं च पवित्रं पापनाशनम् । धर्मगोप्ता महाप्राज्ञो वेदशास्त्रार्थकोविदः
पृथूचा जन्म आणि चरित्र पवित्र असून पापांचा नाश करणारे आहे. तो धर्माचा रक्षक, अत्यंत बुद्धिमान आणि वेदशास्त्राचा अर्थ जाणणारा आहे.
अत्रिवंशसमुत्पन्नः पूर्वमत्रिसमः प्रभुः । स्रष्टा सर्वस्य धर्मस्य अंगो नाम प्रजापतिः
तो अत्रिवंशात जन्मलेला, पूर्वी अत्रिसमान प्रभू होता. सर्व धर्माचा निर्माता, अंग नावाचा प्रजापती होता.