तमिंद्रं सा न जानाति आगतं दुष्टकारिणम् । धर्मपुत्रं विजानाति शुश्रूषंतं दिने दिने
ती इंद्राला, जो वाईट कृत्य करणारा होता, ओळखू शकली नाही; तिला रोज सेवा करणारा धर्मपुत्रच ओळखीचा वाटला.
अंगं संवाहयेद्देव्याः पादौ प्रक्षालयेत्ततः । पत्रं मूलं फलं तत्र वल्कलाजिनमेव च
तो राणीचे हातपाय दाबायचा, मग तिचे पाय धुवायचा; तिथे पानं, मुळं, फळं, तसेच झाडाची साल आणि मृगाचं कातडं आणून द्यायचा.
ददात्येवं स धर्मात्मा तस्यै दित्यै सदैव हि । भक्त्या संतोषिता तस्य संतुष्टा तमभाषत
तो धर्मात्मा नेहमी तिच्यासाठी हे सर्व आणायचा; त्याच्या भक्तीने तृप्त होऊन ती देवी त्याच्याशी समाधानाने बोलली.
पुत्रे जाते महापुण्ये इंद्रे च निहते सति । कुरु राज्यं महाभाग पुत्रेण मम दैवकम्
माझ्या पुत्राचा जन्म होईल, तो फार पुण्यवान असेल, आणि इंद्राचा नाश झाल्यावर, हे भाग्यवान, माझ्या मुलाच्या हातून तू राज्य कर.
एवमस्तु महाभागे ते प्रसादाद्भविष्यति । तस्याश्चैवांतरं प्रेप्सुरभवत्पाकशासनः
तसेच होवो, हे महाभाग्यवती; तुझ्या कृपेने तसेच घडेल. पण तिच्या मार्गात अडथळा आणायचा इंद्राचा हेतू झाला.
ऊने वर्षशते चास्या ददर्शांतरमच्युतः । अकृत्वा पादयोः शौचं दितिः शयनमाविशत्
शंभर वर्षे पूर्ण व्हायची बाकी असताना, अच्युताने एक संधी पाहिली; दितीने पाय न धुता आपल्या शय्येत प्रवेश केला.
शय्यांते सा शिरः कृत्वा मुक्तकेशातिविह्वला । निद्रामाहारयामास तस्याः कुक्षिं प्रविश्य ह
ती शय्येच्या पायाशी डोकं ठेवून, मोकळ्या केसांनी, फार अस्वस्थ होऊन झोपली; झोप तिच्यावर आली आणि तो तिच्या गर्भात शिरला.
वज्रपाणिस्ततो गर्भं सप्तधा तं न्यकृंतत । वज्रेण तीक्ष्णधारेण रुरोद उदरे स्थितः
मग वज्रधारी इंद्राने तीक्ष्ण वज्राने गर्भाला सात भागांत कापलं; गर्भ अजून पोटात असतानाच रडू लागला.
स गर्भस्तत्र विप्रेंद्रा इंद्रहस्तगतेन वै । रोदमानं महागर्भं तमुवाच पुनः पुनः
तो गर्भ, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, इंद्राच्या हातात असताना मोठ्याने रडत होता; इंद्र पुन्हा पुन्हा त्या मोठ्या गर्भाशी बोलला.
शतक्रतुर्महातेजा मा रोदीरित्यभाषत । सप्तधा कृतवाञ्छक्रस्तं गर्भं दितिजं पुनः
शतकृतू, तेजस्वी इंद्र म्हणाला, 'रडू नकोस.' आणि पुन्हा त्याने दितीच्या त्या गर्भाला सात भागांत विभागलं.
एकैकं सप्तधा च्छित्त्वा रुदमानं स देवराट् । एवं वै मरुतो जातास्ते तु देवा महौजसः
देवताधीश इंद्राने प्रत्येक भाग पुन्हा सात तुकड्यांत कापले, जरी ते रडत होते; अशा प्रकारे ते तेजस्वी मरुत जन्मले.
यथा इंद्रेण ते प्रोक्ता बभूवुर्नामभिस्ततः । अतिवीर्य महाकायास्तीव्र तेजः पराक्रमाः
इंद्राने ज्या नावांनी त्यांना हाक मारली, त्याच नावांनी ते प्रसिद्ध झाले; ते अत्यंत बलवान, मोठ्या देहाचे, तीव्र तेज आणि पराक्रम असलेले आहेत.
एकोना वै बभूवुस्ते पंचाशन्मरुतस्ततः । मरुतो नाम ते ख्याता इंद्रमेव समाश्रिताः
ते एक कमी पन्नास, म्हणजे एकुण एकोणपन्नास मरुत झाले; ते मरुत म्हणून प्रसिद्ध आहेत आणि नेहमी इंद्राच्या सेवेत असतात.
भूतानामेव सर्वेषां रोचयंति गणं महत् । निकायेषु निकायेषु हरिः प्रादात्प्रजापतिः
ते सर्व भूतांच्या मोठ्या समूहाला आनंद देतात; प्रत्येक गटात, हरि या सर्वांच्या स्वामीने त्यांना दिले.
क्रमशस्तानि राज्यानि पृथुपूर्वाणि तानि वै । स देवः पुरुषः कृष्णः सर्वव्यापी जगद्गुरुः
पृथु पासून सुरू होणारी ती प्राचीन राज्ये एकामागोमाग एक स्थापली गेली; तो देव, कृष्णवर्ण पुरुष, सर्वत्र व्यापलेला, जगाचा गुरु आहे.
तपोजिष्णुर्महातेजाः सर्व एकः प्रजापतिः । पर्जन्यः पावकः पुण्यः सर्वात्मा सर्व एव हि
तो एकच प्रजापती, तपश्चर्येत श्रेष्ठ, मोठ्या तेजाचा; तोच पर्जन्य, पावक, पवित्र, सर्वांचा आत्मा, खरंच सर्वस्व आहे.
तस्य सर्वमिदं पुण्यं जगत्स्थावरजंगमम् । भूतसर्गमिमं सम्यग्जानतो द्विजसत्तम
हे जग, स्थावर आणि जंगम, सर्व काही त्याचं आहे, तो पवित्र आहे; हे श्रेष्ठ द्विजा, सर्व भूतांची ही सृष्टी नीट जाणून घ्यावी.
नावृत्तिभयमस्तीह परलोकभयं कुतः । इमां सृष्टिं महापुण्यां सर्वपापहरां शुभाम्
इथे पुन्हा जन्माचा कोणताही भयं नाही, तर परलोकाचा भयं कशाला? ही सृष्टी फार पुण्यवान, सर्व पापे दूर करणारी आणि शुभ आहे.
यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । स हि धन्यश्च पुण्यश्च स हि सत्यसमन्वितः
जो मनुष्य भक्तीने हे ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो. असा मनुष्य खरोखरच भाग्यवान, पुण्यवान आणि सत्यशील असतो.
यः शृणोति इमां सृष्टिं स याति परमां गतिम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं स गच्छति
जो ही सृष्टीकथा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून शुद्ध होऊन, श्रेष्ठ स्थानाला पोहोचतो आणि विष्णुलोकात जातो.
सूत उवाच- स प्रभुः सर्वलोकेशो ह्यभिषिच्य ततो नृपम् । पृथुं वेनस्य तनयं सर्वराज्ये महाप्रभुम्
सूतमुनी म्हणाले: त्या सर्व लोकांचा स्वामी असलेल्या प्रभूंनी, वेनाचा पुत्र पृथु याला सर्व राज्यावर राजा म्हणून अभिषेक केला.
महाबाहुं महाकायं यथेंद्रं च सुरेश्वरम् । क्रमेणापि ततो ब्रह्मा राज्यानि च विचार्य वै
तो महाबाहू, विशाल देहाचा आणि देवराज इंद्रासारखा होता. त्यानंतर ब्रह्मदेवाने सर्व राज्यांची योग्यतेनुसार व्यवस्था पाहिली.
यद्यस्यापि भवेद्योग्यं दातुं तदुपचक्रमे । वृक्षाणां ब्राह्मणानां च ग्रहर्क्षाणां तथैव च
कोणाला कोणते राज्य द्यावे हे पाहून, ब्रह्मदेवाने झाडे, ब्राह्मण, ग्रह-नक्षत्र यांनाही राज्ये देण्यास सुरुवात केली.
सोमं राज्ये सोभ्यषिंचत्तपसां च महामतिः । धर्माणां धर्मयज्ञानां पुण्यानां पुण्यतेजसाम्
महामती ब्रह्मदेवाने सोमाला तपस्वी, धर्म, यज्ञ, पुण्यवान आणि तेजस्वी यांचा राजा म्हणून अभिषेक केला.
अपां मध्ये तथा देवं तीर्थानां हि तथैव च । वरुणं सोभिषिच्यैव रत्नानां च द्विजोत्तम
पाण्यांमध्ये आणि तीर्थांमध्ये देवता म्हणून वरुणाचा अभिषेक केला, आणि रत्नांमध्येही त्यालाच राजा केले, हे श्रेष्ठ द्विजा.
अन्येषां सर्वयक्षाणां राज्ये वैश्रवणं पुनः । विष्णुमेव महाप्राज्ञमादित्यानां पितामहः
सर्व यक्षांमध्ये पुन्हा वैश्रवणाला राजा केले. आदित्यांमध्ये, बुद्धिमान ब्रह्मदेवाने विष्णूला राजा केले.
राज्ये संस्थापयामास जनता हितहेतवे । सर्वेषामेव पुण्यानां दक्षमेव प्रजापतिम्
सर्व जनतेच्या कल्याणासाठी, सर्व पुण्यवानांमध्ये दक्ष प्रजापतीला राजा केले.
समर्थं सर्वधर्मज्ञं प्रजापतिगणेश्वरम् । प्रह्रादं सर्वधर्मज्ञं स हि राज्ये न्यरूपयत्
सर्व धर्म जाणणारा, समर्थ आणि प्रजापतींचा स्वामी असलेल्या दक्षाला प्रजापतींमध्ये राजा केले. तसेच, सर्व धर्म जाणणारा प्रह्लादालाही राजा केले.
दैत्यानां दानवानां च विष्णुतेजः समन्वितम् । यमं वैवस्वतं धर्मं पैत्र्ये राज्येभिषिच्य च
दैत्य आणि दानवांमध्ये, विष्णूच्या तेजाने युक्त असलेल्या यम वैवस्वताला पितृलोकाच्या राज्याचा अभिषेक केला.
यक्षराक्षसभूतानां पिशाचोरगसर्पिणाम् । योगिनीनां च सर्वासां वैतालानां महात्मनाम्
यक्ष, राक्षस, भूता, पिशाच, सर्प, योगिनी आणि सर्व महान वैताल यांच्यामध्ये—