कमलैः शतपत्रैश्च पुष्पितैः समलंकृतम् । देवगंधर्वसंसिद्धैश्चारणैश्चैव किन्नरैः
शंभर पाकळ्यांच्या फुललेल्या कमळांनी ते वन सजले होते, आणि देव, गंधर्व, सिद्ध, चारण आणि किन्नर यांच्या उपस्थितीने ते शोभून गेले होते.
मुनिभिः शुशुभे दिव्यैर्दिव्योद्यानवरेण च । अप्सरोगणसंकीर्णं नानाकौतुकमंगलैः
त्या वनात दिव्य ऋषी आणि उत्तम दिव्य बागा यांचा वावर होता, अप्सरांच्या समूहांनी ते भरले होते आणि विविध अद्भुत व मंगल गोष्टींनी ते नटले होते.
हेमप्रासादसंबाधं दंडच्छत्रैश्च चामरैः । कलशैश्च पताकाभिः सर्वत्रसमलंकृतम्
सोन्याच्या राजवाड्यांनी ते वन गर्द झाले होते, सर्वत्र दांडे, छत्र, चामरे, कलश आणि पताका यांनी सजले होते.
वेदध्वनिसमाकीर्णं गीतध्वनिसमाकुलम् । एवं नंदनमासाद्य सा रंभा चारुहासिनी
वेदपठणाच्या आणि गाण्याच्या स्वरांनी ते वन भरले होते; अशा प्रकारे रम्य हास्य असलेली रंभा नंदनवनात आली.
अप्सरोभिः समं तत्र क्रीडत्येवं विलासिनी । सूत उवाच- एकदा तु स वृत्रो वै कालाकृष्टो गतो वनम्
तेथे ती रमणीय रंभा अप्सरांसोबत खेळत होती; सूत म्हणतो—एकदा वज्रधारी वृत्र काळाच्या ओढीने त्या वनात गेला.
कतिभिर्दानवैः सार्द्धं मुदया परया युतः । अलक्ष्ये भ्रमते पार्श्वं तस्यैव च महात्मनः
काही दानवांसह आणि अत्यंत आनंदाने तो अदृश्यपणे त्या महात्म्याच्या जवळ भटकत होता.
देवराजोपि विप्रेंद्रश्छिद्रान्वेषी द्विषां किल । स हि वृत्रो महाप्राज्ञो विश्वस्तः सर्वकर्मसु
देवांचा राजा, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, शत्रूंच्या दोषांचा शोध घेत होता; कारण वृत्र हा अत्यंत बुद्धिमान आणि सर्व कर्मात पारंगत असल्याने त्याला पूर्ण आत्मविश्वास होता.
इंद्रं मित्रं परं जानन्भयं चक्रे न तस्य सः । भ्रममाणो वनं पश्येत्सर्वत्र परमं शुभम्
इंद्र हा आपला परम मित्र आहे असे जाणून त्याला त्याचा काहीही भयं वाटत नव्हते; तो वनात भटकताना सर्वत्र अत्यंत शुभ दृश्ये पाहू लागला.
सुरम्यं कौतुकवनं वनितागणसंकुलम् । चंदनस्यापि वृक्षस्य छायां शीतां सुपुण्यदाम्
ते वन अत्यंत रम्य आणि आश्चर्यकारक होते, स्त्रियांच्या समूहांनी गजबजलेले होते, आणि चंदनाच्या झाडाची थंड, पवित्र छाया तिथे पसरली होती.
समाश्रित्य विशालाक्षी रंभा तत्र प्रदीव्यति । सखीभिस्तु महाभागा दोलारूढा यशस्विनी
त्या छायेत विशाल डोळ्यांची रंभा आपल्या सख्यांसोबत झुल्यावर बसून आनंद घेत होती.
गायते सुस्वरं गीतं सर्वविश्वप्रमोहनम् । तत्र वृत्रः समायातः कामाकुलितमानसः
ती गोड स्वरात गाणे गात होती, जे संपूर्ण जगाला मोहून टाकणारे होते; तेथे वृत्र आला, त्याचे मन कामाने भरलेले होते.
दोलारूढां समालोक्य रंभां चारुसुलोचनाम्
त्या झुल्यावर बसलेली, सुंदर डोळ्यांची रंभा त्याने पाहिली.
सूत उवाच- इयं हि का गायति चारुलोचना विलासभावैः परिविश्वमेव । अतीव बाला शुशुभे मनोहरा संपूर्णभावैः परिमोहयेज्जनम्
सूत म्हणतो—ही कोण आहे, जी सुंदर डोळ्यांनी, खेळकर हावभावांनी गाणे गात आहे आणि सर्वांना मोहून टाकत आहे? ती अत्यंत तरुण, मनमोहक आणि पूर्ण सौंदर्याने सर्वांना भुलवणारी आहे.
दृष्ट्वा स रंभां कमलायताक्षीं पीनस्तनीं चर्चितकुंकुमांगीम् । पद्माननां कामगृहं ममैषा नो वा रतिश्चारुमनोहरेयम्
रंभेला कमळासारखे डोळे, भरदार उरोज, केशरी कुंकवाने सजलेले अंग, कमळासारखे मुख पाहून—ही माझी आहे की नाही, असा विचार त्याला झाला; ही सुंदर स्त्री खरोखर मनाला आनंद देणारी आहे.
संपूर्णभावां परिरूपयुक्तां कामांगशीलामतिशीलभावाम् । यास्याम्यहं वश्यमिहैव अस्या मनोभवेनाद्य इहैव प्रेषितः
आज तिच्या मनाच्या ओढीने, मी तिच्याकडे जाणार आहे. ती रूपाने सुंदर, सर्व गुणांनी परिपूर्ण, प्रेमकलेत निपुण आणि उत्तम स्वभावाची आहे. आजच, तिच्या इच्छेने मी इथे येत आहे.
इतीव दैत्यः सुविचिंतयान्वितः कामेन मुग्धो बहुकालनोदितः । समातुरस्तत्र जगाम सत्वरमुवाच तां दीनमनाः सुलोचनाम्
अशा प्रकारे, त्या दैत्याने खोल विचार केला. त्याच्या मनात अनेक दिवसांपासून जागा झालेली कामवासना होती. तो अस्वस्थ झाला आणि लगेचच त्या सुंदर डोळ्यांच्या कन्येकडे गेला, आणि दुःखी मनाने तिला म्हणाला.
कस्यासि वा सुंदरि केन प्रेषिता किं नाम ते पुण्यतमं वदस्व मे । तवैव रूपेण महातितेजसा मुग्धोस्मि बाले मम वश्यतां व्रज
सुंदरी, तू कोणाची आहेस? तुला इथे कोणी पाठवलं? तुझे पुण्यवान नाव काय आहे ते मला सांग. तुझ्या रूपाने आणि तेजाने मी मोहून गेलो आहे, बालिके, माझ्या अधीन हो.
एवमुक्ता विशालाक्षी वृत्रं कामाकुलं प्रति । अहं रंभा महाभाग क्रीडार्थं वनमुत्तमम्
त्या विशाल डोळ्यांच्या कन्येने, कामाने व्याकुळ झालेल्या वृत्राला उत्तर दिलं, "महाभाग, मी रंभा आहे. खेळण्यासाठी या सुंदर वनात आले आहे."
सखीसार्धं समायाता नंदनं वनमुत्तमम् । त्वं तु को वा किमर्थं हि मम पार्श्वं समागतः
"मी माझ्या सख्या सोबत या नंदनवनात आले आहे. पण तू कोण आहेस आणि कोणत्या कारणासाठी माझ्या जवळ आला आहेस?"
वृत्र उवाच- श्रूयतामभिधास्यामि योहं बाले समागतः । हुताशनात्समुत्पन्नः कश्यपस्य सुतः शुभे
वृत्र म्हणाला, "ऐक, बालिके, मी कोण आहे आणि इथे का आलो ते सांगतो. शुभे, मी अग्नीतून जन्मलेलो, कश्यपाचा मुलगा आहे."
सखाहं देवदेवस्य इंद्र स्यापि वरानने । ऐंद्रं पदं वरारोहे अर्धं मे भुक्तिमागतम्
"देवताधिपती इंद्राचा मी मित्र आहे, सुंदर मुखवाली. इंद्राच्या पदाचा अर्धा भाग मी उपभोगला आहे, सुंदर नितंबवाली."
अहं वृत्रः कथं देवि मामेवं न तु विंदसि । त्रैलोक्यं वशमायातं यस्यैव वरवर्णिनि
"मी वृत्र आहे. देवी, तुला माझी ओळख कशी नाही? सुंदर वर्णवाली, तीनही लोक माझ्या अधीन झाले आहेत."
अहं शरणमायातः कामाद्रक्ष वरानने । भजस्व मां विशालाक्षि कामेनाकुलितं प्रिये
"वरमुखी, मी तुझ्याकडे आश्रय मागायला आलो आहे, कारण माझ्या मनात कामाची ज्वाळा आहे. विशाल डोळ्यांनो, प्रिये, मी कामाने व्याकुळ झालो आहे, मला स्वीकार."
रंभोवाच- वशगा हं तवैवाद्य भविष्यामि न संशयः । यं यं वदाम्यहं वीर तं तं कार्यं त्वयैव हि
रंभा म्हणाली, "आज मी नक्कीच तुझ्या अधीन राहीन, यात शंका नाही. वीर, मी जे सांगीन ते तू करावं लागेल."
एवमस्तु महाभागे तं तं सर्वं करोम्यहम् । एवं संबंधकं कृत्वा तया सह महाबलः
"ठीक आहे, महाभागे, मी तुझं सर्व काही करीन." अशा प्रकारे त्यांच्यात ठराव झाला आणि तो बलवान तिच्यासोबत राहिला.
तस्मिन्वने महापुण्ये रेमे दानवसत्तमः । तस्या गीतेन नृत्येन हास्येन ललितेन च
त्या पवित्र वनात, श्रेष्ठ दानव तिच्या गाण्याने, नृत्याने, हास्याने आणि कोमल लीलांनी आनंदी झाला.
अतिमुग्धो महादैत्यः स तस्याः सुरतेन च । तमुवाच महाभागं वृत्रं दानवसत्तमम्
तो महान दैत्य तिच्या आणि त्यांच्या संगतीने पूर्णपणे मोहित झाला. तेव्हा पुण्यवती रंभेने त्या श्रेष्ठ दानव वृत्राला म्हणाले.
सुरापानं कुरुष्वेह पिबस्व मधुमाधवीम् । तामुवाच विशालाक्षीं रंभां शशिनिभाननाम्
"इथे मद्यपान कर, मधासारखी गोड सुरा प्यायची," असं ती चंद्रासारख्या मुखवाली, विशाल डोळ्यांच्या रंभेला म्हणाली.
पुत्रोहं ब्राह्मणस्यापि वेदवेदांगपारगः । सुरापानं कथं भद्रे करिष्यमि विनिंदितम्
"मी ब्राह्मणाचा पुत्र आहे आणि वेद व त्यांच्या शाखांमध्ये पारंगत आहे. भद्रे, मी निषिद्ध असं मद्यपान कसं करू शकतो?"
तया तु रंभया देव्या प्रीत्या दत्ता सुरा हठात् । तस्या दाक्षिण्यभावेन सुरापानं कृतं तदा
पण देवी रंभेने प्रेमाने त्याला जबरदस्तीने मद्य दिलं. तिच्या सौजन्यामुळे त्याने ते मद्य प्यायलं.