ददौ तस्मै स धर्मात्मा वृत्राय द्विजसत्तम । अर्धं भुंक्ष्व महाप्राज्ञ ऐंद्रमेतन्महत्पदम्
त्या धर्मात्म्याने ते अर्घ्य वृत्राला दिले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो. 'हे महाबुद्धिमान, इंद्रपदाचा अर्धा भाग तू भोग.'
वर्तितव्यं सुखेनापि आवाभ्यां दैत्यसत्तम । एवं विश्वासयन्दैत्यं वृत्र मैत्रेण वै तदा
आपण दोघांनीही सुखाने राहावे, हे दैत्यांमध्ये श्रेष्ठ. अशा प्रकारे इंद्राने वृत्राला मैत्रीने विश्वास दिला.
गतेषु तेषु विप्रेषु स्वस्थानं द्विजसत्तम । छिद्रं पश्यति दुष्टात्मा वृत्रस्यापि सदैव हि
ब्राह्मण आपापल्या स्थानी गेल्यावर, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, दुष्ट मनाचा नेहमीच वृत्रामध्ये दोष शोधत असे.
सावधानत्वमिंद्रोपि दिवारात्रौ प्रचिंतयेत् । तस्यच्छिद्रं न पश्येत वृत्रस्यापि महात्मनः
इंद्रही दिवसरात्र सावध राहून विचार करत असे; पण महात्मा वृत्रामध्ये त्याला काहीही दोष सापडला नाही.
उपायं चिंतयामास तस्यैव वधहेतवे । रंभा संप्रेषिता तेन मोहयस्व महासुरम्
त्याने वृत्राचा नाश करण्यासाठी उपाय शोधला; त्याने रंभेला पाठवले: 'महासुराला मोहात टाक.'
येनकेनाप्युपायेन यथा हत्वा लभे सुखम् । तथा कुरुष्व कल्याणि संमोहाय सुरद्विषः
ज्याप्रकारे त्याचा वध करून मला सुख मिळेल, तसे कर, हे शुभेच्छू, देवद्वेष्ट्याला मोहात पाड.
वनं पुण्यं महादिव्यं पुण्यपादपसेवितम् । बहुवृक्षफलोपेतं मृगपक्षिसमाकुलम्
ते पवित्र आणि अत्यंत दिव्य असे वन होते, जिथे पुण्यवान वृक्षांनी वावरलेले होते, विविध फळांनी लगडलेली झाडे आणि हरिण व पक्ष्यांनी गजबजलेले होते.
विमानमंदिरैर्दिव्यैः सर्वत्र परिशोभितम् । दिव्यगंधर्वसंगीतं भ्रमराकुलितं सदा
त्या वनात सर्वत्र दिव्य महाल आणि राजवाड्यांनी शोभा आली होती, गंधर्वांच्या मधुर गाण्यांनी आणि मधमाशांच्या गुंजनाने ते कायम भरलेले होते.
कोकिलानां रुतैः पुण्यैः सर्वत्र मधुरायतैः । शिखिसारंगनादैश्च सर्वत्र सुसमाकुलम्
कोकिळांच्या शुभ, गोड आणि लांब स्वरांनी सर्वत्र गूंजत होते, तसेच मोर आणि बगळ्यांच्या आवाजांनी ते वन गजबजले होते.
दिव्यैस्तु चंदनैर्वृक्षैः सर्वत्र समलंकृतम् । वापीकुंडतडागैश्च जलपूर्णैर्मनोहरैः
त्या वनात सर्वत्र दिव्य चंदनाच्या झाडांनी सजावट केलेली होती, तसेच पाण्याने भरलेली सुंदर विहिरी, तलाव आणि सरोवरे होती.
कमलैः शतपत्रैश्च पुष्पितैः समलंकृतम् । देवगंधर्वसंसिद्धैश्चारणैश्चैव किन्नरैः
शंभर पाकळ्यांच्या फुललेल्या कमळांनी ते वन सजले होते, आणि देव, गंधर्व, सिद्ध, चारण आणि किन्नर यांच्या उपस्थितीने ते शोभून गेले होते.
मुनिभिः शुशुभे दिव्यैर्दिव्योद्यानवरेण च । अप्सरोगणसंकीर्णं नानाकौतुकमंगलैः
त्या वनात दिव्य ऋषी आणि उत्तम दिव्य बागा यांचा वावर होता, अप्सरांच्या समूहांनी ते भरले होते आणि विविध अद्भुत व मंगल गोष्टींनी ते नटले होते.
हेमप्रासादसंबाधं दंडच्छत्रैश्च चामरैः । कलशैश्च पताकाभिः सर्वत्रसमलंकृतम्
सोन्याच्या राजवाड्यांनी ते वन गर्द झाले होते, सर्वत्र दांडे, छत्र, चामरे, कलश आणि पताका यांनी सजले होते.
वेदध्वनिसमाकीर्णं गीतध्वनिसमाकुलम् । एवं नंदनमासाद्य सा रंभा चारुहासिनी
वेदपठणाच्या आणि गाण्याच्या स्वरांनी ते वन भरले होते; अशा प्रकारे रम्य हास्य असलेली रंभा नंदनवनात आली.
अप्सरोभिः समं तत्र क्रीडत्येवं विलासिनी । सूत उवाच- एकदा तु स वृत्रो वै कालाकृष्टो गतो वनम्
तेथे ती रमणीय रंभा अप्सरांसोबत खेळत होती; सूत म्हणतो—एकदा वज्रधारी वृत्र काळाच्या ओढीने त्या वनात गेला.
कतिभिर्दानवैः सार्द्धं मुदया परया युतः । अलक्ष्ये भ्रमते पार्श्वं तस्यैव च महात्मनः
काही दानवांसह आणि अत्यंत आनंदाने तो अदृश्यपणे त्या महात्म्याच्या जवळ भटकत होता.
देवराजोपि विप्रेंद्रश्छिद्रान्वेषी द्विषां किल । स हि वृत्रो महाप्राज्ञो विश्वस्तः सर्वकर्मसु
देवांचा राजा, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, शत्रूंच्या दोषांचा शोध घेत होता; कारण वृत्र हा अत्यंत बुद्धिमान आणि सर्व कर्मात पारंगत असल्याने त्याला पूर्ण आत्मविश्वास होता.
इंद्रं मित्रं परं जानन्भयं चक्रे न तस्य सः । भ्रममाणो वनं पश्येत्सर्वत्र परमं शुभम्
इंद्र हा आपला परम मित्र आहे असे जाणून त्याला त्याचा काहीही भयं वाटत नव्हते; तो वनात भटकताना सर्वत्र अत्यंत शुभ दृश्ये पाहू लागला.
सुरम्यं कौतुकवनं वनितागणसंकुलम् । चंदनस्यापि वृक्षस्य छायां शीतां सुपुण्यदाम्
ते वन अत्यंत रम्य आणि आश्चर्यकारक होते, स्त्रियांच्या समूहांनी गजबजलेले होते, आणि चंदनाच्या झाडाची थंड, पवित्र छाया तिथे पसरली होती.
समाश्रित्य विशालाक्षी रंभा तत्र प्रदीव्यति । सखीभिस्तु महाभागा दोलारूढा यशस्विनी
त्या छायेत विशाल डोळ्यांची रंभा आपल्या सख्यांसोबत झुल्यावर बसून आनंद घेत होती.
गायते सुस्वरं गीतं सर्वविश्वप्रमोहनम् । तत्र वृत्रः समायातः कामाकुलितमानसः
ती गोड स्वरात गाणे गात होती, जे संपूर्ण जगाला मोहून टाकणारे होते; तेथे वृत्र आला, त्याचे मन कामाने भरलेले होते.
दोलारूढां समालोक्य रंभां चारुसुलोचनाम्
त्या झुल्यावर बसलेली, सुंदर डोळ्यांची रंभा त्याने पाहिली.
सूत उवाच- इयं हि का गायति चारुलोचना विलासभावैः परिविश्वमेव । अतीव बाला शुशुभे मनोहरा संपूर्णभावैः परिमोहयेज्जनम्
सूत म्हणतो—ही कोण आहे, जी सुंदर डोळ्यांनी, खेळकर हावभावांनी गाणे गात आहे आणि सर्वांना मोहून टाकत आहे? ती अत्यंत तरुण, मनमोहक आणि पूर्ण सौंदर्याने सर्वांना भुलवणारी आहे.
दृष्ट्वा स रंभां कमलायताक्षीं पीनस्तनीं चर्चितकुंकुमांगीम् । पद्माननां कामगृहं ममैषा नो वा रतिश्चारुमनोहरेयम्
रंभेला कमळासारखे डोळे, भरदार उरोज, केशरी कुंकवाने सजलेले अंग, कमळासारखे मुख पाहून—ही माझी आहे की नाही, असा विचार त्याला झाला; ही सुंदर स्त्री खरोखर मनाला आनंद देणारी आहे.
संपूर्णभावां परिरूपयुक्तां कामांगशीलामतिशीलभावाम् । यास्याम्यहं वश्यमिहैव अस्या मनोभवेनाद्य इहैव प्रेषितः
आज तिच्या मनाच्या ओढीने, मी तिच्याकडे जाणार आहे. ती रूपाने सुंदर, सर्व गुणांनी परिपूर्ण, प्रेमकलेत निपुण आणि उत्तम स्वभावाची आहे. आजच, तिच्या इच्छेने मी इथे येत आहे.
इतीव दैत्यः सुविचिंतयान्वितः कामेन मुग्धो बहुकालनोदितः । समातुरस्तत्र जगाम सत्वरमुवाच तां दीनमनाः सुलोचनाम्
अशा प्रकारे, त्या दैत्याने खोल विचार केला. त्याच्या मनात अनेक दिवसांपासून जागा झालेली कामवासना होती. तो अस्वस्थ झाला आणि लगेचच त्या सुंदर डोळ्यांच्या कन्येकडे गेला, आणि दुःखी मनाने तिला म्हणाला.
कस्यासि वा सुंदरि केन प्रेषिता किं नाम ते पुण्यतमं वदस्व मे । तवैव रूपेण महातितेजसा मुग्धोस्मि बाले मम वश्यतां व्रज
सुंदरी, तू कोणाची आहेस? तुला इथे कोणी पाठवलं? तुझे पुण्यवान नाव काय आहे ते मला सांग. तुझ्या रूपाने आणि तेजाने मी मोहून गेलो आहे, बालिके, माझ्या अधीन हो.
एवमुक्ता विशालाक्षी वृत्रं कामाकुलं प्रति । अहं रंभा महाभाग क्रीडार्थं वनमुत्तमम्
त्या विशाल डोळ्यांच्या कन्येने, कामाने व्याकुळ झालेल्या वृत्राला उत्तर दिलं, "महाभाग, मी रंभा आहे. खेळण्यासाठी या सुंदर वनात आले आहे."
सखीसार्धं समायाता नंदनं वनमुत्तमम् । त्वं तु को वा किमर्थं हि मम पार्श्वं समागतः
"मी माझ्या सख्या सोबत या नंदनवनात आले आहे. पण तू कोण आहेस आणि कोणत्या कारणासाठी माझ्या जवळ आला आहेस?"
वृत्र उवाच- श्रूयतामभिधास्यामि योहं बाले समागतः । हुताशनात्समुत्पन्नः कश्यपस्य सुतः शुभे
वृत्र म्हणाला, "ऐक, बालिके, मी कोण आहे आणि इथे का आलो ते सांगतो. शुभे, मी अग्नीतून जन्मलेलो, कश्यपाचा मुलगा आहे."