जलेनानेन पुण्येन तृप्तिमायातु केशवः । तांबूलचंदनैर्गंधैरेभिः पुष्पैर्मनोहरैः
'या पवित्र पाण्याने केशव तृप्त होवो, आणि या सुवासिक तांबूल, चंदन आणि मोहक फुलांनीही.'
आत्मस्वरूपेण तृप्तस्तृप्तिमायातु केशवः । शयने याति धर्मात्मा तदा कृष्णं प्रचिंतयेत्
'स्वतःच्या खऱ्या रूपात तृप्त झालेला केशव तृप्ती पावो.' जेव्हा तो निजतो, तेव्हा तो धर्मात्मा कृष्णाचे चिंतन करतो.
योगनिद्रान्वितं कृष्णं तमहं शरणं गतः । भोजनाच्छादनेष्वेवमासने शयने द्विजः
'योगनिद्रेत असलेल्या त्या कृष्णाच्या मी शरण गेलो आहे.' अशा प्रकारे, जेवताना, वस्त्र घालताना, बसताना, झोपताना तो द्विज नेहमी त्याचा स्मरण करतो.
चिंतयेद्वासुदेवं तं तस्मै सर्वं प्रकल्पयेत् । तारुण्यं प्राप्य धर्मात्मा कामभोगान्विहाय वै
तो वासुदेवाचे चिंतन करतो आणि सर्व काही त्याला अर्पण करतो; तारुण्यात पोहोचल्यावर धर्मात्मा सर्व विषयसुखांचा त्याग करतो.
स युक्तः केशवध्याने वैडूर्यपर्वतोत्तमे । यत्र सिद्धेश्वरं लिंगं वैष्णवं पापनाशनम्
तो केशवाच्या ध्यानात मग्न राहतो, वैडूर्य पर्वतावर, जिथे सिद्धेश्वराचे लिंग, पापांचा नाश करणारे, वैष्णव प्रतीक म्हणून आहे.
रुद्रमोंकारसंज्ञं च ध्यात्वा चैव महेश्वरम् । ब्रह्मणा वर्द्धितं देवं नर्मदादक्षिणे तटे
रुद्र, ज्याला ओंकार म्हणतात, आणि महेश्वर, जो ब्रह्म्याने वाढवला आहे, यांचे ध्यान करतो, नर्मदेच्या दक्षिण काठी.
सिद्धेश्वरं समाश्रित्य तपोभावं व्यचिंतयत्
सिद्धेश्वराच्या आश्रयाने, त्याने तपश्चर्येचे स्वरूप चिंतन केले.
व्यास उवाच- प्रश्नमेकं महाभाग करिष्ये सांप्रतं वद । त्वयैव पूर्वमुक्तं हि सुव्रतं च प्रतीश्वरम्
व्यास म्हणाले: 'महाभागा, मी तुला एक प्रश्न विचारणार आहे, सांग. तूच पूर्वी सुव्रत आणि सर्वांच्या ईश्वराचा उल्लेख केला होतास.'
पूर्वाभ्यासेन संध्यायन्नारायणमनामयम् । कस्यां ज्ञात्यां समुत्पन्नः सुव्रतः पूर्वजन्मनि
पूर्वस्मरणामुळे, संध्याकाळी निरंतर निर्मळ नारायणाचे ध्यान करणारा सुव्रत, पूर्वजन्मी कोणत्या कुळात जन्मला होता?
तन्मे त्वं सांप्रतं ब्रूहि कथमाराधितो हरिः । अनेनापि स देवेश कोयं पुण्यसमाविलः
'हे मला आता सांग, त्याने हरिची कशी उपासना केली? हा पुण्यवान कोण आहे, देवेन्द्रा, ज्याने असे पुण्य मिळवले?'
ब्रह्मोवाच- वैदिशे नगरे पुण्ये सर्वऋद्धिसमाकुले । तत्र राजा महातेजा ऋतध्वजसुतो बली
ब्रह्मा म्हणाले — वैदिशा या पवित्र नगरात, सर्व प्रकारच्या समृद्धीने भरलेल्या, ऋतध्वजाचा तेजस्वी आणि बलवान मुलगा राजा होता.
तस्यात्मजो महाप्राज्ञो रुक्मभूषणविश्रुतः । संध्यावली तस्य भार्या धर्मपत्नी यशस्विनी
त्याचा मुलगा अतिशय बुद्धिमान होता, सोन्याच्या दागिन्यांसाठी प्रसिद्ध होता; संध्यावली ही त्याची धर्मपत्नी, कीर्तीमान आणि सद्गुणी होती.
तस्यां पुत्रं समुत्पाद्य स आत्मसदृशं ततः । तस्य धर्मांगदं नाम चकार नृपनंदनः
त्या संध्यावलीपासून त्याला स्वतःसारखा एक मुलगा झाला; त्या राजपुत्राचे नाव धर्मांगद ठेवले.
सर्वलक्षणसंपन्नः पितृभक्तिपरायणः । रुक्मांगदस्य तनयो योयं भगवतां वरः
सर्व शुभ गुणांनी युक्त, वडिलांवर अत्यंत प्रेम करणारा, भगवंतांचा श्रेष्ठ भक्त धर्मांगद हा रुक्मांगदाचा मुलगा होता.
पितुः सौख्याय येनापि मोहिन्यै तु शिरो ददे । वैष्णवेन च धर्मेण पितृभक्त्या तु तस्य हि
वडिलांच्या सुखासाठी त्याने मोहिनीला आपले डोकेही दिले; त्याच्या वैष्णव धर्मामुळे आणि पितृभक्तीमुळे,
सुप्रसन्नो हृषीकेशः सकायो वैष्णवं पदम् । नीतस्तु सर्वधर्मज्ञो वैष्णवः सात्वतां वरः
हृषीकेश अतिशय प्रसन्न झाला आणि सर्व धर्म जाणणाऱ्या, सात्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्या वैष्णवाला वैष्णव लोकात नेले.
धर्मांगदो महाप्राज्ञः प्रज्ञाज्ञानविशारदः । तत्रस्थो वै महाप्राज्ञो धर्मोसौ धर्मभूषणः
धर्मांगद हा अत्यंत बुद्धिमान, विवेक आणि ज्ञानात पारंगत, तेथेच राहिला — तो मोठा ज्ञानी आणि धर्माचे भूषण होता.
दिव्यान्मनोनुगान्भोगान्मोदमानः प्रभुंजति । पूर्णे युगसहस्रांते धर्मो वै धर्मभूषणः
तो दिव्य आणि मनासारखे सुख उपभोगत आनंदात राहिला; हजार युगांची पूर्णता झाल्यावर, तो धर्माचा भूषण असलेला,
तस्मात्पदात्परिभ्रष्टो विष्णोश्चैव प्रसादतः । सुव्रतो नाम मेधावी सुमनानंदवर्द्धनः
त्या स्थानावरून खाली पडला, पण विष्णूच्या कृपेने, तो सुव्रत नावाने, बुद्धिमान आणि सुमनाचा आनंद वाढवणारा म्हणून जन्माला आला.
सोमशर्मस्य तनयः श्रेष्ठो भगवतां वरः । तपश्चचार मेधावी विष्णुध्यानपरोभवत्
तो सोमशर्माचा श्रेष्ठ पुत्र, भगवंतांचा उत्तम भक्त, तपश्चर्या करू लागला आणि विष्णूच्या ध्यानात मग्न राहिला.
कामक्रोधादिकान्दोषान्परित्यज्य द्विजोत्तमः । संयम्यचैन्द्रियं वर्गं तपस्तेपे निरंतरम्
काम, क्रोध इत्यादी दोष सोडून, त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने आपल्या इंद्रियांवर संयम ठेवला आणि अखंड तप केला.
वैडूर्यपर्वतश्रेष्ठे सिद्धेश्वरस्य सन्निधौ । एकीकृत्य मनश्चायं संयोज्य विष्णुना सह
वैडूर्य पर्वताच्या श्रेष्ठ शिखरावर, सिद्धेश्वराच्या सान्निध्यात, त्याने आपले मन एकाग्र केले आणि ते विष्णूशी जोडले.
एवं वर्षशतं स्थित्वा ध्यानेनास्य महात्मनः । सुप्रसन्नो जगन्नाथः शंखचक्रगदाधरः
अशा प्रकारे, त्या महात्म्याच्या ध्यानात शंभर वर्षे रमून, शंख, चक्र, गदा धारण करणारा जगन्नाथ प्रसन्न झाला.
तस्मै वरं ददावन्यं सलक्ष्म्या सह केशवः । भोभोः सुव्रत धर्मात्मन्बुध्यस्व विबुधांवर
त्याला केशवाने लक्ष्मीसमवेत दुसरा वर दिला — 'हे सुव्रत, धर्मात्मा आणि श्रेष्ठ ज्ञानी, जागा हो.'
वरं वरय भद्रं ते कृष्णोऽहं ते समागतः । एवमाकर्ण्य मेधावी विष्णोर्वाक्यमनुत्तमम्
'वर माग, तुझे कल्याण होवो; मी कृष्ण तुझ्याकडे आलो आहे.' अशी विष्णूची श्रेष्ठ वचने ऐकून, त्या बुद्धिमानाने
हर्षेण महताविष्टो दृष्ट्वा देवं जनार्दनम् । बद्धांजलिपुटो भूत्वा प्रणाममकरोत्तदा
जनार्दन देवाला पाहून, मोठ्या आनंदाने भरून, हात जोडून त्याने नमस्कार केला.
सुव्रत उवाच- संसारसागरमतीव महासुदुःखजालोर्मिभिर्विविधमोहचयैस्तरंगैः । संपूर्णमस्ति निजदोषगुणैस्तु प्राप्तस्तस्मात्समुद्धर जनार्दनमाशुदीनम्
सुव्रत म्हणाला — 'हा संसाराचा सागर फार मोठा आणि दुःखाच्या लाटा, मोहाच्या तरंगांनी भरलेला आहे; माझ्या दोषांनी आणि गुणांनी तो पूर्ण भरला आहे. म्हणून, हे जनार्दना, या दीनाला लवकर वर काढ.'
कर्मांबुदे महति गर्जतिवर्षतीव विद्युल्लतोल्लसतिपातकसंचयैर्मे । मोहांधकारपटलैर्मम नास्ति दृष्टिर्दीनस्य तस्य मधुसूदन देहि हस्तम्
'कर्माच्या या मोठ्या समुद्रात, पापांच्या विजेसारख्या चमकांनी, मोठ्या गडगडाटासारखा वर्षाव होत आहे; मोहाच्या अंधाराने माझी दृष्टीच नाही. हे मधुसूदना, या दीनाला आपला हात दे.'
संसारकाननघनं बहुदुःखवृक्षैः संसेव्यमानमपि मोहमयैश्च सिंहैः । संदीप्तमस्ति करुणाबहुवह्नितेजः संतप्यमानमनिशं परिपाहि कृष्ण
हे कृष्णा, संसाराच्या घनदाट जंगलात, दुःखाच्या असंख्य झाडांनी वेढलेला, मोहाच्या सिंहांनी भरलेला आणि दुःखाच्या ज्वाळांनी जळणारा मी, दिवस-रात्र यात होरपळतो आहे. कृपया माझे रक्षण कर.
संसारवृक्षमतिजीर्णमपीह उच्चं मायासुकंदकरुणा बहुदुःखशाखम् । जायादिसंगच्छदनं फलितं मुरारे तत्राधिरूढपतितं भगवन्हि रक्ष
हे मुरारि, संसाराच्या जुन्या, उंच झाडावर, ज्याच्या फांद्या दुःखाच्या, गाठी इच्छा आणि मायेच्या, आणि फळे म्हणजे पत्नी-पुत्रांच्या बंधनांची, मी चढून पुन्हा खाली पडलो आहे. भगवंत, माझे रक्षण कर.