तेन गर्भेण सा देवी अधिकं शुशुभे तदा । संदीप्तपुत्रसंयुक्त तेजोज्वालासमन्विता
त्या गर्भामुळे ती देवी त्या काळात अधिक तेजस्वी दिसू लागली, जणू एखाद्या तेजस्वी पुत्राच्या प्रकाशाने उजळून निघाली.
सा हि जज्ञे च तपसा तनयं देवसन्निभम् । अंतरिक्षे ततो नेदुर्देवदुंदुभयस्तदा
तिने आपल्या तपामुळे देवासारखा पुत्र जन्माला घातला. तेव्हा आकाशात दिव्य नगारे वाजू लागले.
शंखान्दध्मुर्महादेवा गंधर्वा ललितं जगुः । अप्सरसस्तथा सर्वा ननृतुस्तास्तदा किल
महादेवांनी शंख फुंकले, गंधर्वांनी गोड गाणी गायली आणि सर्व अप्सरा त्या वेळी नृत्य करू लागल्या.
अथ ब्रह्मासुरैः सार्द्धं समायातो द्विजोत्तमः । चकार नाम तस्यैव सुव्रतेति समाहितः
मग ब्रह्मा आणि असुरांसह तेथे आले, हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, आणि त्यांनी मन लावून त्या मुलाचं नाव 'सुव्रत' असं ठेवलं.
नाम कृत्वा ततो देवा जग्मुः सर्वे महौजसः । गतेषु तेषु देवेषु सोमशर्मासु तस्य च
नाव ठेवून सर्व तेजस्वी देव निघून गेले. ते देव आणि सोमशर्मा तिथून गेले तेव्हा—
जातकर्मादिकं कर्म चकार द्विजसत्तमः । जाते पुत्रे महाभागे सुव्रते देवनिर्मिते
त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाने आपल्या पुत्रासाठी जातकर्म आणि इतर विधी केले. तो पुण्यशाली सुव्रत, देवांनी घडवलेला, जन्माला आला.
तस्य गेहे महालक्ष्मीर्धनधान्यसमाकुला । गजाश्वमहिषी गावः कांचनं रत्नमेव च
त्याच्या घरात मोठ्या लक्ष्मीने वास केला होता. धनधान्याने ते घर भरलेलं होतं. हत्ती, घोडे, म्हशी, गायी, सोनं आणि मौल्यवान रत्ने यांचा त्यात समावेश होता.
यथा कुबेरभवनं शुशुभे धनसंचयैः । तत्सोमशर्मणो गेहं तथैव परिराजते
जसं कुबेराचं घर संपत्तीच्या राशींनी उजळून निघालं होतं, तसंच सोमशर्माचं घरही तितकंच तेजस्वी दिसत होतं.
ध्यानपुण्यादिकं कर्म चका रद्विजसत्तमः । तीर्थयात्रां गतो विप्रो नानापुण्यसमाकुलः
तो श्रेष्ठ ब्राह्मण ध्यान, पुण्य अशी विविध सत्कर्मं करत असे. अनेक पुण्यांनी युक्त होऊन तो तीर्थयात्रेला गेला.
अन्यानि यानि पुण्यानि दानानि द्विजसत्तमः । चकार तत्र मेधावी ज्ञानपुण्य समन्वितः
त्या ठिकाणी त्या बुद्धिमान ब्राह्मणाने इतरही पुण्याची कामं आणि दानधर्म केले. त्याच्यात ज्ञानाचं पुण्यही होतं.
एवं साधयते धर्मं पालयेच्च पुनःपुनः । पुत्रस्य जातकर्मादि कर्माणि द्विजसत्तमः
असा धर्म आचरून, तो पुन्हा पुन्हा विधी पाळत असे. आपल्या मुलासाठी जन्मादि सर्व संस्कार त्याने केले.
विवाहं कारयामास हर्षेण महता किल । पुत्रस्य पुत्राः संजाताः सगुणा लक्षणान्विताः
मोठ्या आनंदाने त्याने आपल्या मुलाचं लग्न लावून दिलं. त्याच्या मुलाला गुणी आणि शुभ लक्षणांनी युक्त अशी मुलं झाली.
सत्यधर्मतपोपेता दानधर्मरताः सदा । स तेषां पुण्यकर्माणि सोमशर्मा चकार ह
ते नेहमी सत्य, धर्म आणि तप यांना धरून राहत. दानधर्मात रमणारे होते. सोमशर्माने त्यांच्यासाठी पुण्यकर्मं केली.
पौत्राणां तु महाभागस्तेषां सुखेन मोदते । सर्वं सौख्यं च संभुज्य जरारोगविवर्जितः
तो मोठ्या भाग्यवान आजोबा आपल्या नातवांसोबत सुख उपभोगत होता. त्याने सर्व सुखं अनुभवली, त्याला म्हातारपण किंवा आजारपण नव्हतं.
पंचविंशाब्दिको यद्वत्तद्वत्कायं तु तस्य हि । सूर्यतेजः प्रतीकाशः सोमशर्मा महामतिः
जसा पंचवीस वर्षांचा तरुण असतो, तसंच त्याचं शरीर होतं. महान बुध्दीचा सोमशर्मा सूर्याच्या तेजासारखा झळकत होता.
सा चापि शुशुभे देवी सुमना पुण्यमंगलैः । पुत्रपौत्रैर्महाभागा दानव्रतैश्च संयमैः
ती देवीही पुण्य आणि मंगलांनी आनंदी, मुलं व नातवांसह, दान, व्रत आणि संयम यांना धरून तेजस्वी दिसत होती.
अतिभाति विशालाक्षी पुण्यैः पतिव्रतादिभिः । तारुण्येन समायुक्ता यथा षोडशवार्षिकी
ती विशाल डोळ्यांची स्त्री आपल्या पुण्यांनी, पतिव्रतेपणाने आणि तारुण्याने उजळून निघाली होती, जणू सोळा वर्षांचीच आहे.
मोदमानौ महात्मानौ दंपती चारुमंगलौ । हर्षेण च समायुक्तौ पुण्यात्मानौ महोदयौ
ते दोघं महान आत्म्यांचे, सुंदर आणि मंगल जोडपं, एकमेकांच्या सहवासात आनंदी राहत. त्यांना पुण्य आणि मोठं भाग्य लाभलं होतं.
एवं तयोस्तु वृत्तांतं पुण्याचारसमन्वितम् । सुव्रतस्य प्रवक्ष्यामि व्रतचर्यां द्विजोत्तमाः
आता मी तुम्हाला त्यांच्या पुण्यशील वर्तनाची आणि सुव्रताच्या व्रताचरणाची कथा सांगतो, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो.
यथा तेन समाराध्य नारायणमनामयम्
त्याने कसा निष्कलंक नारायणाची भक्ती केली—
सूत उवाच- एकदा व्यास देवोऽसौ ब्रह्माणं जगतः पतिम् । सुव्रताख्यानकं सर्वं पप्रच्छातीव विस्मितः
सूतमुनी म्हणाले— एकदा व्यासमुनींनी, जगाचा अधिपती असलेल्या ब्रह्माजींना, सुव्रताची संपूर्ण कथा अत्यंत आश्चर्याने विचारली.
व्यास उवाच- लोकात्मँल्लोकविन्यास देवदेव महाप्रभो । सुव्रतस्याथ चरितं श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम्
व्यास म्हणाले— हे जगाचे आत्मा, विश्वाची रचना करणारे, देवाधिदेव महाप्रभो, मला आता सुव्रताची कथा ऐकायची आहे.
ब्रह्मोवाच- पाराशर्यमहाभाग श्रूयतां पुण्यमुत्तमम् । सुव्रतस्य सुविप्रस्य तपश्चर्यासमन्वितम्
ब्रह्माजी म्हणाले— हे पाराशरपुत्र, मोठ्या भाग्यवान, आता तू सुव्रत या श्रेष्ठ ब्राह्मणाच्या तपश्चर्येने युक्त अशी उत्तम पुण्यकथा ऐक.
सुव्रतो नाम मेधावी बाल्यादपि स चिंतयन् । गर्भे नारायणं देवं दृष्टवान्पुरुषोत्तमम्
सुव्रत नावाचा एक बुद्धिमान पुरुष होता. तो लहानपणापासूनच चिंतन करत असे. गर्भात असतानाच त्याने परमेश्वर नारायणाचं दर्शन घेतलं होतं.
स पूर्वकर्माभ्यासेन हरेर्ध्यानं गतस्तदा । शंखचक्रधरं देवं पद्मनाभं सुपुण्यदम्
पूर्वीच्या पुण्यकर्मांच्या प्रभावामुळे त्याने त्या वेळी हरिच्या ध्यानात मन लावले. त्याला शंख आणि चक्र धारण करणारा, कमळनाभ असलेला, मोठे पुण्य देणारा देव दिसला.
ध्यायते चिंतयेत्सो हि गीते ज्ञाने प्रपाठने । एवं देवं हरिं ध्यायन्सदैव द्विजसत्तमः
तो गाण्यात, ज्ञानात किंवा पठणात, कुठेही असो, नेहमी हरिचेच ध्यान करतो, विचार करतो. अशा रीतीने, द्विजश्रेष्ठा, तो नेहमी देव हरिचेच स्मरण करतो.
क्रीडत्येवं सदा डिंभैः सार्द्धं च बालकोत्तमः । बालकानां स्वकं नाम हरेश्चैव महात्मनः
तो उत्तम मुलगा नेहमी इतर मुलांबरोबर खेळतो आणि खेळताना स्वतःचे नाव तसेच हरि या महात्म्याचे नाव घेतो.
चकार स हि मेधावी पुण्यात्मा पुण्यवत्सलः । समाह्वयति वै मित्रं हरेर्नाम्ना महामतिः
तो बुद्धिमान, पुण्यवान आणि पुण्याला प्रेम करणारा मुलगा आपल्या मित्राला हरिच्या नावाने हाक मारतो.
भोभोः केशव एह्येहि एहि माधवचक्रधृक् । क्रीडस्व च मया सार्धं त्वमेव पुरुषोत्तम
"अरे केशवा, ये, ये! ये माधवा, चक्रधारी! माझ्याबरोबर खेळ, तूच पुरुषोत्तम आहेस!"
सममेवं प्रगंतव्यमावाभ्यां मधुसूदन । एवमेव समाह्वानं नामभिश्च हरेर्द्विजः
"आपण दोघे मिळून जाऊ या, मधुसूदना!" अशा प्रकारे तो द्विज आपल्या मित्राला हरिच्या नावांनी बोलावतो.