हरिरुवाच- तपसानेन पुण्येन सत्येनानेन ते द्विज । स्तोत्रेण पावनेनापि तुष्टोस्मि व्रियतां वरः
हरि म्हणाले - या तुझ्या तपामुळे, पुण्यामुळे, सत्यामुळे आणि शुद्ध स्तोत्रामुळे मी तृप्त झालो आहे, द्विजा. माग, तुला काय वर हवे आहे ते.
वरं दद्मि महाभाग यत्ते मनसि वर्तते । यंयमिच्छसि कामं त्वं तंतं ते पूरयाम्यहम्
हे भाग्यवान, तुझ्या मनात जे काही इच्छा आहे, तो वर मी तुला देतो. तू जे काही मागशील ते मी पूर्ण करीन.
सोमशर्मोवाच- प्रथमं देहि मे कृष्ण वरमेकं सुवाञ्छितम् । सुप्रसन्नेन मनसा यद्यस्ति सुदया मम
सोमशर्मा म्हणाले - प्रथम, हे कृष्णा, मला एकच मनापासून हवे असलेला वर दे. माझ्यात खरी दया असेल आणि तुझे मन प्रसन्न असेल तर.
जन्मजन्मांतरं प्राप्य तव भक्तिं करोम्यहम् । दर्शयस्व परं स्थानमचलं मोक्षदायकम्
जन्मोन्मार्गाने मला तुझी भक्ती मिळू दे. तू मला ते सर्वोच्च, अचल आणि मुक्तिदायक स्थान दाखव.
स्ववंशतारकं पुत्रं दिव्यलक्षणसंयुतम् । विष्णुभक्तिपरं नित्यं मम वंशप्रधारकम्
माझ्या वंशाचा उद्धार करणारा, दिव्य गुण असलेला, नेहमी विष्णूभक्त असणारा आणि माझ्या वंशाचा प्रमुख असा पुत्र मला मिळू दे.
सर्वज्ञं सर्वदं दांतं तपस्तेजः समन्वितम् । देवब्राह्मणलोकानां पालकं पूजकं सदा
सर्वज्ञ, सर्वांना देणारा, संयमी, तप आणि तेज असलेला, देव आणि ब्राह्मणांच्या लोकांचा नेहमी रक्षण करणारा आणि पूजणारा असो.
देवमित्रं पुण्यभावं दातारं ज्ञानपंडितम् । देहि मे ईदृशं पुत्रं दारिद्रं हर केशव
देवतांचा मित्र, पुण्यशील, दानशूर, ज्ञानात पारंगत असा पुत्र मला दे, आणि माझे दारिद्र्य दूर कर, हे केशव.
भवत्वेवं न संदेहो वरमेनं वृणोम्यहम् । हरिरुवाच- एवमस्तु द्विजश्रेष्ठ भविष्यति न संशयः
असेच होवो, यात काही शंका नाही; मी हाच वर मागतो. हरि म्हणाले - तसेच होईल, द्विजश्रेष्ठा, यात शंका नाही.
मत्प्रसादात्सुपुत्रस्तु तव वंश प्रतारकः । भोक्ष्यसि त्वं वरान्भोगान्दिव्यांश्च मानुषानिह
माझ्या कृपेने तुझ्या वंशाचा विस्तार करणारा उत्तम पुत्र तुला मिळेल. तू येथे दिव्य आणि मानवी सुखांचा उपभोग घेशील.
समालोक्य परं सौख्यं पुत्रसंभवजं शुभम् । यावज्जीवसि विप्र त्वं तावद्दुःखं न पश्यसि
पुत्रामुळे मिळणारे श्रेष्ठ सुख तू अनुभवशील, हे विप्र. जोपर्यंत तू जगशील, तोपर्यंत तुला दुःख दिसणार नाही.
दाता भोक्ता गुणग्राही भविष्यसि न संशयः । सुतीर्थे मरणं चापि यास्यसि त्वं परां गतिम्
तू उदार दाता, आनंदाने उपभोग घेणारा आणि गुणांची कदर करणारा होशील, यात काहीच शंका नाही. आणि त्या पवित्र तीर्थस्थानी मृत्यू आल्यावर तुला सर्वोच्च अवस्था मिळेल.
एवं वरं हरिर्दत्त्वा सप्रियाय द्विजाय सः । अंतर्धानं गतो देवः स्वप्नवत्परिदृश्यते
हरिने त्या द्विजासह त्याच्या प्रियेला असा वर दिला आणि मग तो देव जणू काही स्वप्नासारखा दिसून अदृश्य झाला.
तदा सुमनया युक्तः सोमशर्मा द्विजोत्तमः । सुतीर्थे पावने तस्मिन्रेवातीरे सुपुण्यदे
त्यावेळी सोमशर्मा हा श्रेष्ठ ब्राह्मण अत्यंत आनंदित झाला आणि त्या पवित्र, शुद्ध नदीच्या काठी पुण्यकृत्ये करू लागला.
अमरकंटके विप्रो दानं पुण्यं करोति सः । गते बहुतरे काले तस्य वै सोमशर्मणः
अमरकंटक येथे त्या ब्राह्मणाने दानधर्म आणि पुण्यकर्मे केली; बरीच वर्षे गेल्यावर सोमशर्माचा काळ पुढे सरकला.
कपिलारेवयोः संगे स्नानं कृत्वा स निर्गतः । दृष्टवान्पुरतो विप्रः श्वेतमेकं हि कुंजरम्
कपिला आणि रेवा या दोन नद्यांच्या संगमावर स्नान करून तो बाहेर पडला; तेव्हा त्या ब्राह्मणाला समोर एक पांढरा हत्ती दिसला.
सुप्रभं सुंदरं दिव्यं सुमदं चारुलक्षणम् । नानाभरणशोभांगं बहुलक्ष्म्या समन्वितम्
तो हत्ती तेजस्वी, सुंदर, दिव्य आणि शुभ चिन्हांनी युक्त होता; त्याच्या अंगावर विविध दागिने होते आणि तो समृद्धीने भरलेला दिसत होता.
सिंदूरैः कुंकुमैस्तस्य कुंभस्थले विराजिते । कर्णनीलोत्पलयुतं पताकादंडसंयुतम्
त्याच्या कपाळावर सिंदूर आणि केशराचे सुंदर लेप होते; कानात निळ्या कमळांची कुंडले होती आणि ध्वजासह दांडे लावलेले होते.
नागोपरिस्थितो दिव्यः पुरुषो दृढसुप्रभः । दिव्यलक्षणसंपन्नः सर्वाभरणभूषितः
त्या हत्तीवर एक दिव्य पुरुष बसला होता, जो दृढ आणि तेजस्वी होता; त्याच्याकडे दिव्य चिन्हे होती आणि तो सर्व प्रकारच्या दागिन्यांनी सजलेला होता.
दिव्यमाल्यांबरधरो दिव्यगंधानुलेपनः । सुसौम्यं सोमवत्पूर्णच्छत्रचामरसंयुतम्
त्याने दिव्य हार व वस्त्रे परिधान केली होती, दिव्य सुवासिक उटण्या लावलेल्या होत्या; तो अत्यंत शांत, चंद्रासारखा पूर्ण आणि छत्र-चामरांनी युक्त होता.
नागारूढं प्रयांतं तं पुनः पश्यति सत्तमः । सिद्धचारणगंधर्वैः स्तूयमानं सुमंगलम्
तो सत्पुरुष पुन्हा त्या हत्तीवर बसून पुढे जाताना दिसला; सिद्ध, चारण आणि गंधर्व त्याचे स्तुती करत होते आणि तो अत्यंत मंगलमय होता.
सगजं सुंदरं दृष्ट्वा पुरुषं दिव्यलक्षणम् । व्यतर्कयत्सोमशर्मा विस्मयाविष्टमानसः
तो सुंदर हत्ती आणि दिव्य चिन्हांनी युक्त पुरुष पाहून, सोमशर्मा आश्चर्यचकित मनाने विचार करू लागला.
कोऽयं प्रयाति दिव्यांगः पंथानं प्राप्य सुव्रतः । एवं चिंतयतस्तस्य यावद्गृहं समाप्तवान्
हा दिव्य रूपाचा, सद्गुणी पुरुष कोण आहे, जो या मार्गाने जात आहे? असे विचार करत असतानाच तो आपल्या घरी पोहोचला.
प्रविशंतं गृहद्वारं देवरूपं मनोहरम् । हर्षेण महताविष्टः सोमशर्मा द्विजोत्तमः
तो घराच्या दारातून आत जात असताना, सोमशर्मा हा श्रेष्ठ ब्राह्मण, त्या मोहक, देवासारख्या रूपाला पाहून मोठ्या आनंदाने भरून गेला.
स्वगृहं प्रति धर्मात्मा त्वरमाणः प्रयाति च । गृहद्वारं गतो यावत्तावत्तं तु न पश्यति
तो धर्मात्मा आपल्या घराकडे घाईने निघाला; पण दारात पोहोचल्यावर त्याला तो पुरुष तिथे दिसला नाही.
पतितान्येव पुष्पाणि सौहृद्यानि महामतिः । दिव्यानि वासयुक्तानि प्रांगणे द्विजसत्तमः
फक्त काही सुंदर, सुगंधी आणि दिव्य फुले अंगणात पडलेली होती; त्या ब्राह्मणाच्या अंगणात त्या फुलांचा सुगंध दरवळत होता.
चंदनैः कुंकुमैः पुण्यैः सुगंधैस्तु विलेपितम् । स्वकीयं प्रांगणे दृष्ट्वा दूर्वाक्षतसमन्वितम्
त्याने आपल्या अंगणात चंदन, केशर आणि पवित्र, सुगंधी द्रव्यांनी लेपलेले, दुर्वा आणि अक्षतांनी सजवलेले दृश्य पाहिले.
स एवं विस्मयाविष्टश्चिंतयानः पुनः पुनः । ददर्श सुमनां प्राज्ञो दिव्यमंगलसंपदम्
तो असेच आश्चर्यचकित होऊन पुन्हा पुन्हा विचार करत राहिला; आणि त्या बुद्धिमान सोमशर्माने दिव्य, मंगलमय समृद्धी पाहिली.
सोमशर्मोवाच- केन दत्तानि दिव्यानि एतान्याभरणानि च । शृंगारंरूपसौभाग्यं वस्त्रालंकारभूषणम्
सोमशर्मा म्हणाला – ही दिव्य दागिने, हे अलंकार, सौंदर्य आणि वस्त्रांची सजावट कोणी दिली?
तन्मे त्वं कारणं भद्रे कथयस्वाविशंकिता । एवं संभाष्यतां भार्यां विरराम द्विजोत्तमः
हे सुभगे, या गोष्टीचं कारण तू मला निःसंकोचपणे सांग. असं आपल्या पत्नीला सांगून तो श्रेष्ठ ब्राह्मण गप्प बसला.
सुमनोवाच- शृणु कांत समायातः कश्चिद्देववरोत्तमः । श्वेतनागसमारूढो दिव्याभरणभूषितः
सुमना म्हणाली — ऐक प्रिय, एक श्रेष्ठ देवता आली होती, ती पांढऱ्या हत्तीवर बसलेली होती आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेली होती.