अत्युच्चान्विकरालांश्च शुष्कमांसवसोपमान् । रौद्रदंष्ट्रान्करालांश्च सिंहास्यान्सर्पहस्तकान्
ते फार उंच, विकराळ, सुकलेल्या मांसासारखे दिसणारे, रौद्र दातांचे, भयंकर तोंडाचे, सिंहासारखे तोंड आणि सापासारखे हात असलेले असतात.
सतान्दृष्ट्वा प्रकंपेत खिद्यते च मुहुर्मुहुः । शिवासंनादवद्घोरान्महारावान्महामते
त्यांना पाहून तो थरथरतो आणि पुन्हा पुन्हा घाबरतो; ते भयंकर, मोठ्या आवाजात डरकाळ्या फोडतात, हे महाबुद्धीमान.
मुंचंति दूतकाः सर्वे कर्णमूले तु तस्य हि । गले पाशैः प्रबद्ध्वा ते कटिं बद्ध्वा तथोदरे
सर्व दूत त्याला कानाच्या मुळाशी पकडतात; गळ्यात, कमरेत आणि पोटावर दोऱ्यांनी बांधतात.
समाधृष्य निपात्यंते हाहेति वदते मुहुः । म्रियमाणस्य या चेष्टा तामेवं प्रवदाम्यहम्
त्याला पकडून ते खाली फेकतात आणि 'हाय हाय' असे वारंवार ओरडतात; अशा मरणाऱ्याच्या हालचाली मी आता सांगते.
परद्रव्यापहरणं परभार्याविडंबनम् । ऋणं परस्य सर्वस्वं गृहीतं यत्तु पापिभिः
दुसऱ्याचं धन चोरून घेणं, दुसऱ्याच्या बायकोशी संबंध ठेवणं, आणि पापी लोकांनी दुसऱ्याचं सगळं संपत्ती कर्ज म्हणून घेणं —
पुनर्नैव प्रदत्तं हि लोभास्वादविमोहतः । अन्यदेवं महापापं कुप्रतिग्रहमेव च
— आणि लोभ, चव किंवा भ्रमामुळे ते परत न देणं; अशा वाईट कृत्यांमध्ये चुकीने दिलेली भेट स्वीकारणं देखील मोठं पाप आहे.
कंठमायांति ते सर्वे म्रियमाणस्य तस्य च । यानिकानि च पापानि पूर्वमेव कृतानि च
मरणाच्या वेळेस, या सगळ्या पापांचं ओझं त्या माणसाच्या गळ्याशी येतं, आणि पूर्वी केलेली इतर पापं देखील त्याच्यासोबत येतात.
आयांति कंठमूलं ते महापापस्य नान्यथा । दुःखमुत्पादयंत्येते कफबंधेन दारुणम्
ही सगळी मोठी पापं गळ्याच्या मुळाशी पोहोचतात, आणि कफ अडवून ती माणसाला भयंकर वेदना देतात.
पीडाभिर्दारुणाभिस्तु कंठो घुरघुरायते । रोदते कंपतेऽत्यर्थं मातरं पितरं पुनः
तीव्र वेदनांनी त्याचा गळा घुरघुरायला लागतो; तो रडतो, जोरात थरथरतो आणि पुन्हा पुन्हा आई-वडिलांना हाक मारतो.
स्मरते भ्रातरं तत्र भार्यां पुत्रान्पुनःपुनः । पुनर्विस्मरणं याति महापापेन मोहितः
तो तिथे आपला भाऊ, बायको आणि मुलांना वारंवार आठवतो; पण मोठ्या पापामुळे त्याचं मन गोंधळून तो पुन्हा विसरतो.
तस्य प्राणान गच्छंति बहुपीडासमाकुलाः । पतते कंपते चैव मूर्च्छते च पुनःपुनः
त्याचे प्राण खूप यातना सहन करत निघून जातात; तो पडतो, थरथरतो आणि पुन्हा पुन्हा शुद्ध हरपतो.
एवं पीडासमायुक्तो दुःखं भुंक्तेति मोहितः । तस्य प्राणाः सुदुःखेन महाकष्टैः प्रचालिताः
अशा प्रकारे, दुःखांनी त्रस्त होऊन तो माणूस मोहात राहतो; त्याचे प्राण मोठ्या कष्टांनी आणि वेदनांनी हलवले जातात.
अपानमार्गमाश्रित्य शृणु कांत प्रयांति ते । एवं प्राणी महामुग्धो लोभमोहसमन्वितः
अपान मार्गाने प्राण जातात, हे ऐक प्रियेला, कसा तो लोभ आणि मोहाने भरलेला जीव निघून जातो —
नीयते यमदूतैस्तु तस्य दुःखं वदाम्यहम्
— यमाच्या दूतांनी त्याला घेऊन जातात; त्याच्या दुःखाची मी तुला सांगतो.
सुमनोवाच- अंगारसंचये मार्गे घृष्यमाणो हि नीयते । दह्यमानः स दुष्टात्मा चेष्टमानः पुनः पुनः
सुमना म्हणाली — अंगारांनी भरलेल्या वाटेवर ओढत नेतात, तो दुष्ट आत्मा पुन्हा पुन्हा तडफडत जळत जातो.
यत्रातपो महातीव्रो द्वादशादित्यतापितः । नीयते तेन मार्गेण संतप्तः सूर्यरश्मिभिः
जिथे प्रचंड ताप आहे, बारा सूर्यांच्या ज्वाळांनी भाजला जातो, त्या मार्गाने त्याला सूर्यकिरणांनी होरपळत नेतात.
पर्वतेष्वेव दुर्गेषु छायाहीनेषु दुर्मतिः । नीयते तेन मार्गेण क्षुधातृष्णाप्रपीडितः
कठीण आणि सावली नसलेल्या पर्वतांवर, तो वाईट मनाचा माणूस उपासमारीने आणि तहानेने त्रस्त होत त्या वाटेने नेला जातो.
स दूतैर्हन्यमानस्तु गदाखड्गैः परश्वधैः । कशाभिस्ताड्यमानस्तु निंद्यमानस्तु दूतकैः
तेथे दूत त्याला गदा, तलवार आणि कुऱ्हाडांनी मारतात, चाबकांनी फटके देतात आणि त्याची निंदा करतात.
ततः शीतमये मार्गे वायुना सेव्यते पुनः । तेन शीतेन दुःखी स भूत्वा याति न संशयः
नंतर, थंडगार वाटेवर वाऱ्याने पुन्हा छळ होतो; त्या थंडीतून तो नक्कीच दुःखी होतो.
आकृष्यमाणो दूतैस्तु नानादुर्गेषु नीयते । एवं पापी स दुष्टात्मा देवब्राह्मणनिंदकः
दूत त्याला ओढत विविध कठीण जागांमधून नेतात; अशा प्रकारे, देव आणि ब्राह्मणांची निंदा करणारा तो पापी माणूस तडफडतो.
सर्वपापसमाचारो नीयते यमकिंकरैः । यमं पश्यति दुष्टात्मा कृष्णांजनचयोपमम्
सर्व प्रकारच्या पापांत गुंतलेला तो दुष्ट आत्मा यमाच्या सेवकांनी ओढला जातो; काळ्या अंजनाच्या ढिगासारखा काळा यम त्याला दिसतो.
तमुग्रं दारुणं भीमं भीमदूतैः समावृतम् । सर्वव्याधिसमाकीर्णं चित्रगुप्तसमन्वितम्
तो भयंकर, भीषण आणि अंगावर काटा आणणारा यम, भयावह दूतांनी वेढलेला, सर्व रोगांनी भरलेला आणि चित्रगुप्तासह दिसतो.
आरूढं महिषं देवं धर्मराजं द्विजोत्तम । दंष्ट्राकरालमत्युग्रं तस्यास्यं कालसंनिभम्
तो श्रेष्ठ ब्राह्मण, त्या पापी माणसाला काळासारखा भयंकर चेहरा असलेला, मोठ्या सुळ्यांसह उग्र, महिषावर बसलेला धर्मराज देव दिसतो.
पीतवासं गदाहस्तं रक्तगंधानुलेपनम् । रक्तमाल्यकृताभूषं गदाहस्तं भयंकरम्
त्याच्या अंगावर पिवळे वस्त्र आहे, हातात गदा आहे, अंगाला लाल चंदनाचा लेप आहे, लाल फुलांच्या माळांनी तो सजलेला आहे, आणि तो हातात गदा घेऊन भीतीदायक दिसतो.
एवंविधं महाकायं यमं पश्यति दुर्मतिः । तं दृष्ट्वा समनुप्राप्तं सर्वधर्मबहिष्कृतम्
अशा प्रकारे मोठ्या देहाचा यम त्या दुष्ट माणसाला दिसतो; सर्व धर्मापासून दूर झालेला तो, यम जवळ येताना पाहतो.
यमः पश्यति तं दुष्टं पापिष्ठं धर्मकंटकम् । शासयेत्तु महादुःखैः पीडाभिर्दारुमुद्गलैः
यम त्या दुष्ट, फार पापी, धर्माचा शत्रू असलेल्या माणसाला पाहतो आणि त्याला मोठ्या यातना, वेदना आणि क्रूर काठ्यांनी शिक्षा देतो.
यावद्युगसहस्रांतं तावत्कालं प्रपच्यते । नानाविधे च नरके पच्यते च पुनः पुनः
तो हजारो युगांपर्यंत विविध नरकांत पुन्हा पुन्हा वेदना भोगतो, आणि त्या काळात सतत यातना सहन करतो.
नारकीं याति वै योनिं कृमिकोटिषु पापकृत् । अमेध्ये पच्यते नित्यं हाहाभूतो विचेतनः
पाप करणारा माणूस कोट्यवधी किड्यांच्या नरकातील जन्म घेतो; तो नेहमी घाणीत भाजला जातो, वेदनेने ओरडतो आणि शुद्धी हरवतो.
मरणं च स पापात्मा एवं याति सुनिश्चितम् । एवं पापस्य संयोगं भुंक्ते चैव सु दुर्मतिः
तो पापी जीव नक्कीच अशा प्रकारे मृत्यूला सामोरा जातो; अशा रीतीने दुष्ट माणूस आपल्या पापाचे फळ भोगतो.
पुनर्जन्म प्रवक्ष्यामि यासु योनिषु याति च । शुनां योनिशतं प्राप्य भुंक्ते वै पातकं पुनः
आता मी तुला सांगतो, तो कोणत्या जन्मांत जातो; शंभर वेळा कुत्र्याचा जन्म घेऊन तो पुन्हा पाप भोगतो.