संनिधौ ब्राह्मणानां च राजवेश्मगतोथवा । रणभूमिं समाश्रित्य पूर्वं यत्र मृतो भवेत्
ब्राह्मणांच्या उपस्थितीत, राजवाड्यात किंवा रणभूमीत जिथे पूर्वी मृत्यू झाला आहे तिथे आश्रय घेतला,
मृत्युस्थानानि पुण्यानि केवलं धर्मकारणम् । गोग्रहं तु सुसंप्राप्य तथा चामरकंटकम्
मृत्यूची ठिकाणं पुण्यदायी असतात, फक्त धर्मासाठी; गोशाळा किंवा अमरकंटक मिळवून,
शुद्धधर्मकरो नित्यं धर्मतो धर्मवत्सलः । एवं स्थानं समाप्नोति यदा मृत्युं समाश्रितः
जो नेहमी शुद्ध धर्माचं पालन करतो, धर्मावर प्रेम करतो, तो मरणाच्या वेळी असं पुण्यस्थान प्राप्त करतो.
मातरं पश्यते पुण्यं पितरं च नरोत्तमः । भ्रातरं श्रेयसा युक्तमन्यं स्वजनबांधवम्
तो पुण्यवान पुरुष आपल्या आई-वडिलांना, श्रेष्ठ भावाला आणि इतर नातेवाईकांना पाहतो.
बंदीजनैस्तथा पुण्यैः स्तूयमानं पुनःपुनः । पापिष्ठं नैव पश्येत मातृपित्रादिकं पुनः
पुण्यवान सेवकांनी वारंवार स्तुती केली जाते, तो कधीच पापी किंवा आई-वडिलांना पुन्हा पाहत नाही.
गीतं गायंति गंधर्वाः स्तुवंतिस्तावकाः स्तवैः । मंत्रपाठैस्तथा विप्रा माता स्नेहेन पूजयेत्
गंधर्व गाणी गातात, भक्तजन स्तोत्रांनी स्तुती करतात, ब्राह्मण मंत्रपठण करतात आणि आई प्रेमाने पूजा करते.
पितास्वजनवर्गाश्च धर्मात्मानं महामतिम् । एवं दूताः समाख्याताः पुण्यस्थानानि ते विभो
वडील आणि आप्तेष्टही त्या धर्मात्म्याचं सन्मान करतात; अशा प्रकारे दूतांचं वर्णन झालं आणि ही पुण्यस्थाने सांगितली.
प्रत्यक्षान्पश्यते दूतान्हास्यस्नेहसमाविलान् । न च स्वप्नेन मोहेन क्लेदयुक्तेन नैव सः
तो दूतांना प्रत्यक्ष पाहतो, जे हास्य आणि प्रेमाने भरलेले असतात; त्याला स्वप्न, मोह किंवा दुःख कधीच होत नाही.
धर्मराजो महाप्राज्ञो भवंतं तु समाह्वयेत् । एह्येहि त्वं महाभाग यत्र धर्मः स तिष्ठति
धर्मराज, जो अत्यंत बुद्धिमान आहे, त्याला बोलावतो — 'ये, ये, हे भाग्यवान, जिथे धर्म आहे तिथे ये.'
तस्य मोहो न च भ्रांतिर्न ग्लानिः स्मृतिविभ्रमः । जायते नात्र संदेहः प्रसन्नात्मा स तिष्ठति
त्याला ना भ्रम, ना गोंधळ, ना थकवा, ना विस्मरण होतं; इथे काहीच शंका राहत नाही आणि तो प्रसन्न मनाने राहतो.
ज्ञानविज्ञानसंपन्नः स्मरन्देवं जनार्दनम् । तैः सार्द्धं तु प्रयात्येवं संतुष्टो हृष्टमानसः
ज्ञान आणि विवेकाने युक्त, जनार्दनाचं स्मरण करत, तो त्यांच्यासोबत आनंदी आणि समाधानी मनाने पुढे जातो.
एकत्वं जायते तत्र त्यजतः स्वंकलेवरम् । दशमद्वारमाश्रित्य आत्मा तस्य स गच्छति
आपलं शरीर सोडताना तिथे एकत्व मिळतं; दहाव्या दरवाज्यातून त्याचा आत्मा निघून जातो.
शिबिका तस्य आयाति हंसयानं मनोहरम् । विमानमेव चायाति हयो वा गज उत्तमः
त्याच्यासाठी सुंदर पालखी येते, हंसवाहन येतं; विमान, घोडा किंवा उत्तम हत्ती येतो.
छत्रेण ध्रियमाणेन चामरैर्व्यजनैस्तथा । वीज्यमानः स पुण्यात्मा पुण्यैरेवं समंततः
छत्र धरलेलं असतं, चामरांनी वाऱ्यावर फडफडवलं जातं, तो पुण्यात्मा सर्वत्र पुण्यवानांच्या सन्मानाने न्हालेला असतो.
गीयमानस्तु धर्मात्मा स्तूयमानस्तु पंडितैः । बंदिभिश्चारणैर्दिव्यैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
धर्मात्म्याचं गाणं गायलं जातं, पंडित त्याची स्तुती करतात, दिव्य बंड आणि वेदपारंगत ब्राह्मण त्याचं गौरव करतात.
साधुभिः स्तूयमानस्तु सर्वसौख्यसमन्वितः । यथादानप्रभावेण फलमाप्नोति तत्र सः
सज्जनांनी स्तुती केली जाते, सर्व सुखांनी युक्त असतो, दानाच्या सामर्थ्यानुसार तिथे त्याला फळ मिळतं.
आरामवाटिकामध्ये स प्रयाति सुखेन वै । अप्सरोभिः समाकीर्णो दिव्याभिर्मंगलैर्युतः
तो सुखाने बागा आणि वनांत जातो, त्याच्याभोवती दिव्य अप्सरा मंगल अलंकारांनी सजलेल्या असतात.
देवैः संस्तूयमानस्तु धर्मराजं प्रपश्यति । देवाश्च धर्मसंयुक्ता जग्मुः संमुखमेव तम्
देवतांच्या स्तुतीने तो धर्मराजाला पाहतो; आणि देवता धर्मासोबत त्याच्याकडे थेट येतात.
एह्येहि वै महाभाग भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । एवं स पश्यते धर्मं सौम्यरूपं महामतिम्
ये, ये, भाग्यवान, आपल्या इच्छेनुसार सर्व सुखांचा उपभोग घे. अशा प्रकारे तो सौम्य रूपाचा, मोठ्या बुद्धीचा धर्म पाहतो.
स्वस्य पुण्यप्रभावेण भुंक्ते च स्वर्गमेव सः । भोगक्षयात्सधर्मात्मा पुनर्जन्म प्रयाति वै
आपल्या पुण्याच्या प्रभावाने तो स्वर्गाचा आनंद घेतो; पण सुख संपल्यावर, धर्मात्मा पुन्हा जन्म घेतो.
निजधर्मप्रसादात्स कुलं पुण्यं प्रयाति वै । ब्राह्मणस्य सुपुण्यस्य क्षत्रियस्य तथैव च
स्वतःच्या धर्माच्या कृपेने तो पुण्यवान कुळात जन्म घेतो; तो ब्राह्मण असो वा मोठ्या पुण्याचा क्षत्रिय असो.
धनाढ्यस्य सुपुण्यस्य वैश्यस्यैव महामते । धर्मेण मोदते तत्र पुनः पुण्यं करोति सः
किंवा धनाढ्य आणि पुण्यवान वैश्य असो, तो तेथे धर्मात आनंद घेतो आणि पुन्हा पुण्य कर्म करतो.
सोमशर्मोवाच- पापिनां मरणं भद्रे कीदृशैर्लक्षणैर्युतम् । तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि यदि जानासि भामिनि
सोमशर्मन म्हणाला: भद्रे, पाप्यांच्या मृत्यूला कोणती लक्षणे असतात? ती मला विस्ताराने सांग, जर तुला माहीत असेल तर.
सुमनोवाच- श्रूयतामभिधास्यामि तस्मात्सिद्धाच्छ्रुतं मया । पापिनां मरणे कांत यादृशं लिंगमेव च
सुमना म्हणाली: ऐक, मी सिद्ध लोकांकडून जे ऐकले ते सांगते; पाप्यांच्या मृत्यूबद्दल आणि त्याच्या चिन्हांबद्दल.
महापातकिनां चैव स्थानं चेष्टां वदाम्यहम् । विण्मूत्रामेध्यसंयुक्तां भूमिं पापसमन्विताम्
मी तुला मोठ्या पाप्यांचे ठिकाण आणि त्यांच्या कृती सांगते: जिथे विष्ठा, मूत्र आणि घाण भरलेली असते, अशा पापयुक्त भूमीवर.
सतां प्राप्य सुदुष्टात्मा प्राणान्दुःखेन मुंचति । चांडालभूमिं संप्राप्य मरणं याति दुःस्थितः
सज्जनांच्या ठिकाणी पोहोचून, दुष्ट आत्मा मोठ्या वेदनेने प्राण सोडतो; चांडाळांच्या भूमीत जाऊन, तो दुःखात मरतो.
गर्दभाचरितां भूमिं वेश्यागेहं समाश्रितः । कल्पपालगृहं गत्वा निधनायोपगच्छति
तो गाढवे वावरणाऱ्या जागी किंवा वेश्येच्या घरी राहतो; किंवा झाडूवाल्याच्या घरी जाऊन, मृत्यूकडे जातो.
अस्थिचर्मनखैः पूर्णमाश्रितं पापकिल्बिषैः । तां प्राप्य च स दुष्टात्मा मृत्युं याति सुनिश्चितम्
हाडे, कातडी आणि नखे यांनी भरलेल्या, पापाने मळलेल्या जागी तो राहतो; तिथे पोहोचल्यावर, दुष्ट आत्मा नक्कीच मरतो.
अन्यां पापसमाचारां प्राप्य मृत्युं स गच्छति । अथ चेष्टां प्रवक्ष्यामि दूतानां तु तमिच्छताम्
किंवा दुसऱ्या पापी वागणुकीच्या ठिकाणी पोहोचून, तो मृत्यूला जातो; आता मी त्याला हवे असलेल्या दूतांच्या कृती सांगते.
भैरवान्दारुणान्घोरानतिकृष्णान्महोदरान् । पिंगाक्षान्पीतनीलांश्च अतिश्वेतान्महोदरान्
ते भयंकर, भीषण, काळसर, मोठ्या पोटाचे, पिंगट डोळ्यांचे, पिवळ्या आणि निळ्या रंगाचे, फारच फिकट आणि मोठ्या पोटाचे असतात.