तेन संगप्रसंगेन ममैष मतिनिश्चयः । यथा कांत तव प्रोक्तं मयैव च परं शुभम्
त्या संगतीमुळे आणि त्याच्या परिणामाने, जसे तू सांगितलेस आणि मीही सांगितले, तसेच हे माझे ठाम मत आहे की हेच श्रेष्ठ कल्याण आहे.
तस्माच्छ्रुतं महासिद्धात्सर्वसंदेहनाशनम् । विप्रधर्मं समाश्रित्य अनुवर्त्तस्व सर्वदा
म्हणून, त्या महात्म्याने सांगितलेले सर्व शंका दूर करणारे ज्ञान ऐकून, ब्राह्मणांचा धर्म नेहमी पाळावा.
सोमशर्मोवाच- धर्मेण कीदृशो मृत्युर्जन्म चैव वदस्व मे । उभयोर्लक्षणं कांते तत्सर्वं हि वदस्व मे
सोमशर्मा म्हणाले—'धर्मामुळे मृत्यू आणि जन्म कसे येतात, हे मला सांग. दोन्हींची लक्षणे, हे प्रिये, मला पूर्णपणे सांग.'
सुमनोवाच- सत्य शौच क्षमा शांति तीर्थपुण्यादिकैस्तथा । धर्मश्च पालितो येन तस्य मृत्युं वदाम्यहम्
सुमना म्हणाली—'सत्य, शुद्धता, क्षमा, शांतता आणि तीर्थयात्रेचे पुण्य, तसेच धर्माचे पालन—यामुळे मी त्याच्या मृत्यूबद्दल सांगते.'
रोगो न जायते तस्य न च पीडा कलेवरे । न श्रमो वै न च ग्लानिर्न च स्वेदो भ्रमस्तथा
त्याला आजार येत नाही, शरीरात वेदना होत नाहीत; ना थकवा, ना अशक्तपणा, ना घाम, ना गोंधळ.
दिव्यरूपधरा भूत्वा गंधर्वा ब्राह्मणास्तथा । वेदपाठसमायुक्ता गीतज्ञानविशारदाः
तो दिव्य रूप धारण करतो, आणि गंधर्व, ब्राह्मण, वेदपठणात निपुण आणि गाण्याच्या ज्ञानात पारंगत असे येतात.
तस्य पार्श्वं समायांति स्तुतिं कुर्वंति चातुलाम् । स्वस्थो हि आसने युक्तो देवपूजारतः किल
ते त्याच्या जवळ येतात, भरपूर स्तुती करतात, तो आरामात बसलेला असतो आणि देवपूजेत मग्न असतो.
तीर्थं च लभते प्राज्ञः स्नानार्थं धर्मतत्परः । अग्न्यागारे च गोस्थाने देवतायतनेषु च
जो ज्ञानी धर्मनिष्ठ असतो, त्याला स्नानासाठी तीर्थ मिळते, अग्निकुंडात, गोशाळेत किंवा देवळातही.
आरामे च तडागे च यत्राश्वत्थो वटस्तथा । ब्रह्मवृक्षं समाश्रित्य श्रीवृक्षं च तथा पुनः
उद्यानात किंवा तळ्याजवळ, जिथे अश्वत्थ किंवा वडाचं झाड आहे, तिथे पवित्र वृक्षाच्या छायेत, तसेच श्रीवृक्षाजवळ आश्रय घेतला की,
अश्वस्थानं समाश्रित्य गजस्थानगतो नरः । अशोकं चूतवृक्षं च समाश्रित्य यदास्थितः
अश्वत्थाच्या ठिकाणी किंवा हत्तीच्या जागी जाऊन, मनुष्य जर अशोक किंवा आंब्याच्या झाडाजवळ उभा राहिला,
संनिधौ ब्राह्मणानां च राजवेश्मगतोथवा । रणभूमिं समाश्रित्य पूर्वं यत्र मृतो भवेत्
ब्राह्मणांच्या उपस्थितीत, राजवाड्यात किंवा रणभूमीत जिथे पूर्वी मृत्यू झाला आहे तिथे आश्रय घेतला,
मृत्युस्थानानि पुण्यानि केवलं धर्मकारणम् । गोग्रहं तु सुसंप्राप्य तथा चामरकंटकम्
मृत्यूची ठिकाणं पुण्यदायी असतात, फक्त धर्मासाठी; गोशाळा किंवा अमरकंटक मिळवून,
शुद्धधर्मकरो नित्यं धर्मतो धर्मवत्सलः । एवं स्थानं समाप्नोति यदा मृत्युं समाश्रितः
जो नेहमी शुद्ध धर्माचं पालन करतो, धर्मावर प्रेम करतो, तो मरणाच्या वेळी असं पुण्यस्थान प्राप्त करतो.
मातरं पश्यते पुण्यं पितरं च नरोत्तमः । भ्रातरं श्रेयसा युक्तमन्यं स्वजनबांधवम्
तो पुण्यवान पुरुष आपल्या आई-वडिलांना, श्रेष्ठ भावाला आणि इतर नातेवाईकांना पाहतो.
बंदीजनैस्तथा पुण्यैः स्तूयमानं पुनःपुनः । पापिष्ठं नैव पश्येत मातृपित्रादिकं पुनः
पुण्यवान सेवकांनी वारंवार स्तुती केली जाते, तो कधीच पापी किंवा आई-वडिलांना पुन्हा पाहत नाही.
गीतं गायंति गंधर्वाः स्तुवंतिस्तावकाः स्तवैः । मंत्रपाठैस्तथा विप्रा माता स्नेहेन पूजयेत्
गंधर्व गाणी गातात, भक्तजन स्तोत्रांनी स्तुती करतात, ब्राह्मण मंत्रपठण करतात आणि आई प्रेमाने पूजा करते.
पितास्वजनवर्गाश्च धर्मात्मानं महामतिम् । एवं दूताः समाख्याताः पुण्यस्थानानि ते विभो
वडील आणि आप्तेष्टही त्या धर्मात्म्याचं सन्मान करतात; अशा प्रकारे दूतांचं वर्णन झालं आणि ही पुण्यस्थाने सांगितली.
प्रत्यक्षान्पश्यते दूतान्हास्यस्नेहसमाविलान् । न च स्वप्नेन मोहेन क्लेदयुक्तेन नैव सः
तो दूतांना प्रत्यक्ष पाहतो, जे हास्य आणि प्रेमाने भरलेले असतात; त्याला स्वप्न, मोह किंवा दुःख कधीच होत नाही.
धर्मराजो महाप्राज्ञो भवंतं तु समाह्वयेत् । एह्येहि त्वं महाभाग यत्र धर्मः स तिष्ठति
धर्मराज, जो अत्यंत बुद्धिमान आहे, त्याला बोलावतो — 'ये, ये, हे भाग्यवान, जिथे धर्म आहे तिथे ये.'
तस्य मोहो न च भ्रांतिर्न ग्लानिः स्मृतिविभ्रमः । जायते नात्र संदेहः प्रसन्नात्मा स तिष्ठति
त्याला ना भ्रम, ना गोंधळ, ना थकवा, ना विस्मरण होतं; इथे काहीच शंका राहत नाही आणि तो प्रसन्न मनाने राहतो.
ज्ञानविज्ञानसंपन्नः स्मरन्देवं जनार्दनम् । तैः सार्द्धं तु प्रयात्येवं संतुष्टो हृष्टमानसः
ज्ञान आणि विवेकाने युक्त, जनार्दनाचं स्मरण करत, तो त्यांच्यासोबत आनंदी आणि समाधानी मनाने पुढे जातो.
एकत्वं जायते तत्र त्यजतः स्वंकलेवरम् । दशमद्वारमाश्रित्य आत्मा तस्य स गच्छति
आपलं शरीर सोडताना तिथे एकत्व मिळतं; दहाव्या दरवाज्यातून त्याचा आत्मा निघून जातो.
शिबिका तस्य आयाति हंसयानं मनोहरम् । विमानमेव चायाति हयो वा गज उत्तमः
त्याच्यासाठी सुंदर पालखी येते, हंसवाहन येतं; विमान, घोडा किंवा उत्तम हत्ती येतो.
छत्रेण ध्रियमाणेन चामरैर्व्यजनैस्तथा । वीज्यमानः स पुण्यात्मा पुण्यैरेवं समंततः
छत्र धरलेलं असतं, चामरांनी वाऱ्यावर फडफडवलं जातं, तो पुण्यात्मा सर्वत्र पुण्यवानांच्या सन्मानाने न्हालेला असतो.
गीयमानस्तु धर्मात्मा स्तूयमानस्तु पंडितैः । बंदिभिश्चारणैर्दिव्यैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
धर्मात्म्याचं गाणं गायलं जातं, पंडित त्याची स्तुती करतात, दिव्य बंड आणि वेदपारंगत ब्राह्मण त्याचं गौरव करतात.
साधुभिः स्तूयमानस्तु सर्वसौख्यसमन्वितः । यथादानप्रभावेण फलमाप्नोति तत्र सः
सज्जनांनी स्तुती केली जाते, सर्व सुखांनी युक्त असतो, दानाच्या सामर्थ्यानुसार तिथे त्याला फळ मिळतं.
आरामवाटिकामध्ये स प्रयाति सुखेन वै । अप्सरोभिः समाकीर्णो दिव्याभिर्मंगलैर्युतः
तो सुखाने बागा आणि वनांत जातो, त्याच्याभोवती दिव्य अप्सरा मंगल अलंकारांनी सजलेल्या असतात.
देवैः संस्तूयमानस्तु धर्मराजं प्रपश्यति । देवाश्च धर्मसंयुक्ता जग्मुः संमुखमेव तम्
देवतांच्या स्तुतीने तो धर्मराजाला पाहतो; आणि देवता धर्मासोबत त्याच्याकडे थेट येतात.
एह्येहि वै महाभाग भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । एवं स पश्यते धर्मं सौम्यरूपं महामतिम्
ये, ये, भाग्यवान, आपल्या इच्छेनुसार सर्व सुखांचा उपभोग घे. अशा प्रकारे तो सौम्य रूपाचा, मोठ्या बुद्धीचा धर्म पाहतो.
स्वस्य पुण्यप्रभावेण भुंक्ते च स्वर्गमेव सः । भोगक्षयात्सधर्मात्मा पुनर्जन्म प्रयाति वै
आपल्या पुण्याच्या प्रभावाने तो स्वर्गाचा आनंद घेतो; पण सुख संपल्यावर, धर्मात्मा पुन्हा जन्म घेतो.