एवं क्षमा समाख्याता शौचमेवं वदाम्यहम् । सबाह्याभ्यंतरे यो वै शुद्धो रागविवर्जितः
अशा प्रकारे क्षमावृत्तीचे वर्णन झाले; आता मी शुद्धतेबद्दल सांगतो—जो बाहेरून आणि आतून शुद्ध असतो, आणि ज्याच्यात आसक्ती नाही—
स्नानाचमनकैरेव व्यवहारेण वर्तते । शौचमेवं समाख्यातमहिंसां तु वदाम्यहम्
जो स्नान, आचमन आणि योग्य वर्तन करतो, त्याचीच खरी शुद्धता आहे; अशा प्रकारे शुद्धतेचे वर्णन झाले, आता मी अहिंसेबद्दल सांगतो.
तृणमपि विना कार्यञ्छेत्तव्यं न विजानता । अहिंसानिरतो भूयाद्यथात्मनि तथापरे
जो समजत नाही, त्याने अगदी गवताचं पातं सुद्धा न तोडावं; आपल्यावर जशी दया असते, तशीच इतरांवरही करावी, आणि नेहमी अहिंसेला धरून राहावं.
शांतिमेव प्रक्ष्यामि शांत्या सुखं समश्नुते । शांतिरेव प्रकर्तव्या क्लेशान्नैव परित्यजेत्
मी फक्त शांततेचं सांगतो; कारण शांततेमुळेच खरं सुख मिळतं. शांतता नेहमी ठेवावी, कितीही त्रास झाला तरी तिला सोडू नये.
भूतवैरं विसृज्यैव मन एवं प्रकारयेत् । एवं शांतिः समाख्याता अस्तेयं तु वदाम्यहम्
सर्व जीवांशी वैरभाव सोडून, मन शांत ठेवावं. अशीच शांतता सांगितली आहे; आता मी चोरी न करण्याबद्दल सांगतो.
परस्वं नैव हर्तव्यं परजाया तथैव च । मनोभिर्वचनैः कायैर्मन एवं प्रकारयेत्
दुसऱ्याचं धन किंवा दुसऱ्याची पत्नी कधीही घ्यायची नाही. मन, वाणी आणि शरीराने हे ठरवावं.
दममेव प्रवक्ष्यामि तवाग्रे द्विजसत्तम । दमनादिंद्रियाणां वै मनसोपि विकारिणः
आता मी तुझ्यासमोर दम्याचं (इंद्रियसंयम) सांगतो, द्विजश्रेष्ठा. इंद्रियांचं आणि चंचल मनाचं नियंत्रण म्हणजेच दम्य.
औद्धत्यं नाशयेत्तेषां स चैतन्यो वशी तदा । शुश्रूषां तु प्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रेषु यादृशी
त्यांच्यातील गर्व दूर करावा; तेव्हा चैतन्यही वश होतं. आता मी धर्मशास्त्रात सांगितलेली सेवा कशी करावी ते सांगतो.
पूर्वाचार्यैर्यथा प्रोक्ता तामेवं प्रवदाम्यहम् । वाचा देहेन मनसा गुरुकार्यं प्रसाधयेत्
पूर्वीच्या आचार्यांनी जसं सांगितलं, तसंच मीही सांगतो: वाणी, शरीर आणि मनाने गुरूची सेवा करावी.
जायतेऽनुग्रहो यत्र शुश्रूषा सा निगद्यते । सांगो धर्मः समाख्यातस्तवाग्रे द्विजसत्तम
जिथे कृपा मिळते, तिथेच सेवा मानली जाते. अशा प्रकारे संपूर्ण धर्म तुझ्यासमोर सांगितला, द्विजश्रेष्ठा.
अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि श्रोतुमिच्छसि यत्पते । ईदृशे चापि धर्मे तु वर्तते यो नरः सदा
आणि आता मी तुला आणखी सांगतो, प्रभो, जे तुला ऐकायचं आहे; जो नेहमी अशा धर्मात वागतो—
संसारे तस्य संभूतिः पुनरेव न जायते । स्वर्गं गच्छति धर्मेण सत्यंसत्यं वदाम्यहम्
त्याला या जन्ममरणाच्या फेऱ्यात पुन्हा जन्म मिळत नाही; धर्मामुळे तो स्वर्गाला जातो—हे मी खरं, खरं सांगतो.
एवं ज्ञात्वा महाप्राज्ञ धर्ममेव व्रजस्व हि । सर्वं हि प्राप्यते कांत यदसाध्यं महीतले
हे असं समजून, महाबुद्धिमान, तू नक्कीच धर्माचं पालन करावं; कारण, प्रिये, पृथ्वीवर जे अशक्य आहे तेही धर्मामुळे मिळतं.
धर्मप्रसादतस्तस्मात्कुरु वाक्यं ममैव हि । भार्यायास्तुवचः श्रुत्वा सोमशर्मा सुबुद्धिमान्
म्हणून धर्माच्या कृपेने, माझं वचन पाळावं. आपल्या पत्नीचं बोलणं ऐकून, सोमशर्मा, जो अत्यंत बुद्धिमान होता—
पुनः प्रोवाच तां भार्यां सुमनां धर्मवादिनीम्
त्याने पुन्हा आपल्या धर्मवती, सुमना या पत्नीला विचारलं.
सोमशर्मोवाच- एवंविधं महापुण्यं धर्मव्याख्यानमुत्तमम् । कथं जानासि भद्रे त्वं कस्माच्चैव त्वया श्रुतम्
सोमशर्मा म्हणाला— असं हे अत्यंत पुण्य आणि श्रेष्ठ धर्माचं वर्णन तू कसं जाणतेस, सुभगे? आणि हे तुला कुणाकडून ऐकायला मिळालं?
सुमनोवाच-। भार्गवाणां कुले जातः पिता मम महामते । च्यवनो नाम विख्यातः सर्वज्ञानविशारदः
सुमना म्हणाली— भृगूंच्या कुळात माझा वडील जन्मला, हे महाबुद्धिमान; त्यांचं नाव च्यवन, ते सर्व विद्या जाणणारे आणि प्रसिद्ध आहेत.
तस्याहं प्रिय कन्या वै प्राणादपि च वल्लभा । यत्रयत्र व्रजत्येष तीर्थारामेषु सुव्रत
मी त्यांची लाडकी मुलगी आहे, प्राणाहूनही प्रिय. हे सुव्रत, ते जिथे जिथे जातात, तीर्थक्षेत्रात किंवा वनात—
सभासु च मुनीनां तु देवतायतनेषु च । तेन सार्द्धं व्रजाम्येका क्रीडमाना सदैव हि
मुनींच्या सभेत किंवा देवांच्या मंदिरी, मी नेहमी त्यांच्यासोबत एकटीच खेळत जात असे.
कौशिकान्वयसंभूतो वेदशर्मा महामतिः । पितुर्मम सखा दैवादटमानः समागतः
कौशिक वंशात जन्मलेला, वेदशर्मा हा महाबुद्धिमान, माझ्या वडिलांचा मित्र, नशिबाने भटकता भटकता आमच्याकडे आला.
दुःखेन महताविष्टश्चिंतयानो मुहुर्मुहुः । समागतं महात्मानं तमुवाच पिता मम
मोठ्या दुःखाने ग्रासलेला, वारंवार विचार करत, माझ्या वडिलांनी आलेल्या त्या थोर पुरुषाला असे सांगितले.
भवंतं दुःखसंतप्तमिति जानामि सुव्रत । कस्माद्दुःखी भवाञ्जातस्तस्मात्त्वं कारणं वद
हे सद्गुणी, मी जाणतो की तुम्ही दुःखाने व्याकुळ आहात; तुम्ही दुःखी का झाला आहात, ते कारण मला सांगा.
एतद्वाक्यं ततः श्रुत्वा च्यवनस्य महात्मनः । तमुवाच महात्मानं पितरं मम सुव्रतः
महात्मा च्यवन यांच्या या शब्दांनी ऐकून, त्या सद्गुणीने माझ्या थोर वडिलांना असे उत्तर दिले.
वेदशर्मा महाप्राज्ञ सर्वदुःखस्य कारणम् । मम भार्या महासाध्वी पातिव्रत्यपरायणा
महाज्ञानी वेदशर्मा म्हणाले, 'माझ्या सर्व दुःखाचे कारण असे आहे की माझी पत्नी, अत्यंत सती आणि पतीव्रता—'
अपुत्रा सा हि संजाता मम वंशो न विद्यते । एतत्ते कारणं प्रोक्तं प्रश्नितोस्मि यतस्त्वया
'—ती अपुत्र आहे, त्यामुळे माझा वंश चालत नाही; हेच कारण आहे, जसे तुम्ही विचारले म्हणून सांगितले.'
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः कश्चित्सिद्धः समागतः । मम पित्रा तथा तेन ह्युत्थाय वेदशर्मणा
तेवढ्यात एक सिद्ध पुरुष तेथे आले आणि माझे वडील त्यांच्या सोबत उठून वेदशर्माला भेटले.
द्वाभ्यामपि च सिद्धोसौ पूजितो भक्तिपूर्वकैः । उपहारैस्स भोज्यान्नैर्वचनैर्मधुराक्षरैः
त्या सिद्ध पुरुषाची दोघांनीही भक्तीभावाने पूजा केली, त्यांना उत्तम अन्न, भेटवस्तू आणि गोड शब्दांनी सन्मान दिला.
द्वाभ्यामन्तर्गतं पृष्टं पूर्वोक्तं च यथा त्वया । उभौ तौ प्राह धर्मात्मा ससखं पितरं मम
दोघांनी विचारले तसे, जसे तुम्ही पूर्वी विचारले होते, त्या धर्मात्म्याने माझ्या वडिलांना आणि त्यांच्या मित्राला उत्तर दिले.
धर्मस्य कारणं सर्वं मयोक्तं ते तथा किल । धर्मेण प्राप्यते पुत्रो धनं धान्यं तथा स्त्रियः
'धर्माचे सर्व कारण मी तुम्हाला सांगितले आहे; धर्मानेच पुत्र, धन, धान्य आणि स्त्रिया मिळतात.'
ततस्तेन कृतं धर्मं संपूर्णं वेदशर्मणा । तस्माद्धर्मात्सुसंजातं महत्सौख्यं सपुत्रकम्
मग वेदशर्म्यांनी पूर्णपणे धर्माचे पालन केले आणि त्या धर्मामुळे त्यांना मोठे सुख आणि पुत्र प्राप्त झाला.