धर्मं प्रति स धर्मात्मा चुक्रोध मुनिपुंगवः । क्रुद्धे सति महाभाग तस्मिन्मुनिवरे तदा
त्या धर्मात्म्याने, श्रेष्ठ ऋषीने, धर्मावर राग केला; जेव्हा तो महान, श्रेष्ठ ऋषी रागावला.
अथ धर्मः समायातः स्वरूपेण च वै तदा । ब्रह्मचर्यादिभिर्युक्तस्तपोभिश्च स बुद्धिमान्
मग धर्म आपल्या मूळ रूपात तेथे आला; ब्रह्मचर्य आणि इतर गुणांनी युक्त, तपाने परिपूर्ण आणि बुद्धिमान.
सत्यं ब्राह्मणरूपेण ब्रह्मचर्यं तथैव च । तपस्तु द्विजवर्योस्ति दमः प्राज्ञो द्विजोत्तमः
सत्य ब्राह्मणाच्या रूपात आहे, तसेच ब्रह्मचर्यही. श्रेष्ठ द्विजांमध्ये तप आहे आणि ज्ञानी माणसाची ओळख म्हणजे संयम, हे द्विजश्रेष्ठा.
नियमस्तु महाप्राज्ञो दानमेव तथैव च । अग्निहोत्रिस्वरूपेण ह्यात्रेयं हि समागताः
महाज्ञानी माणसाच्या रूपात नियम आहे, आणि दानसुद्धा. अग्निहोत्र करणाऱ्याच्या रूपात हे सर्व येथे एकत्र आले आहेत, अत्रिकुळातील श्रेष्ठा.
क्षमा शांतिस्तथा लज्जा चाहिंसा च ह्यकल्पना । एताः सर्वाः समायाताः स्त्रीरूपास्तु द्विजोत्तम
क्षमाशांती, लज्जा, अहिंसा आणि कपटाचा अभाव — या सगळ्या गुणांनी स्त्रीरूप घेतले आहे, हे द्विजश्रेष्ठा.
बुद्धिः प्रज्ञा दया श्रद्धा मेधा सत्कृति शांतयः । पंचयज्ञास्तथा पुण्याः सांगा वेदास्तु ते तदा
बुद्धी, प्रज्ञा, दया, श्रद्धा, मेधा, चांगले वर्तन, शांती, पाच यज्ञ आणि पुण्य वेद सर्व अंगांसह येथे उपस्थित आहेत.
स्वस्वरूपधराश्चैव ते सर्वे सिद्धिमागताः । अग्न्याधानादयः पुण्या अश्वमेधादयस्तथा
स्वतःच्या रूपात हे सर्व सिद्धीला पोहोचले आहेत; अग्निस्थापनेसारख्या पुण्यकर्मांनी आणि अश्वमेधासारख्या मोठ्या यज्ञांनीही.
रूपलावण्यसंयुक्ताः सर्वाभरणभूषिताः । दिव्यमाल्यांबरधरा दिव्यगंधानुलेपनाः
रूप आणि सौंदर्याने युक्त, सर्व प्रकारच्या दागिन्यांनी सजलेले, दिव्य हार व वस्त्रे परिधान केलेले, दिव्य सुगंधांनी अंगाला लेप लावलेले.
किरीटकुंडलोपेता दिव्याभरणभूषिताः । दीप्तिमंतः सुरूपास्ते तेजोज्वालाभिरावृताः
मुकुट व कुंडले घातलेले, दिव्य दागिन्यांनी सजलेले, तेजस्वी आणि सुंदर, आणि प्रखर तेजाने वेढलेले.
एवं धर्मः समायातः परिवारसमन्वितः । यत्र तिष्ठति दुर्वासाः क्रोधनः कालवत्तथा
अशा प्रकारे धर्म आपल्या परिवारासह येथे आला आहे, जिथे दुर्वास ऋषी, रागी आणि काळासारखे कठोर, वास करतात.
धर्म उवाच- कस्मात्कोपः कृतो विप्र भवांस्तपस्समन्वितः । क्रोधो हि नाशयेच्छ्रेयस्तप एव न संशयः
धर्म म्हणाला — हे तपस्वी, तुम्ही रागावला का? राग आणि तप दोन्हीही पुण्य नष्ट करतात, यात शंका नाही.
सर्वनाशकरस्तस्मात्क्रोधं तत्र विवर्जयेत् । स्वस्थो भव द्विजश्रेष्ठ उत्कृष्टं तपसः फलम्
राग सर्वनाश करणारा आहे म्हणून तो सोडावा; शांत रहा, हे द्विजश्रेष्ठा, कारण तपस्येचे श्रेष्ठ फळ मिळते.
दुर्वासा उवाच- भवान्को हि समायात एतैर्द्विजवरैः सह । सप्त नार्यः प्रतिष्ठंति सुरूपाः समलंकृताः
दुर्वास म्हणाले — तुम्ही कोण, जे या श्रेष्ठ द्विजांसह येथे आलात? सात सुंदर आणि अलंकारिक स्त्रिया येथे उभ्या आहेत.
कथयस्व ममाग्रे त्वं विस्तरेण महामते । धर्म उवाच- अयं ब्राह्मणरूपेण सर्वतेजः समन्वितः
माझ्यासमोर सविस्तर सांग, हे महाज्ञानी. धर्म म्हणाला — हा ब्राह्मणाच्या रूपात सर्व तेजाने युक्त आहे.
दंडहस्तः सुप्रसन्नः कमंडलुधरस्तथा । तवाग्रे ब्रह्मचर्योयं सोयं पश्य समागतः
हातात दंड, शांत चेहरा, आणि कमंडलू घेतलेला, तुझ्यासमोर ब्रह्मचर्य उभा आहे, पाहा तो येथे आला आहे.
अन्यं पश्यस्व वै त्वं च दीप्तिमंतं द्विजोत्तम । कपिलं पिंगलाक्षं च सत्यमेनं द्विजोत्तम
आणखी एक पाहा, हे द्विजश्रेष्ठा, तेजस्वी, कपिल वर्णाचा, पिंगट डोळ्यांचा — हा सत्य आहे, हे द्विजश्रेष्ठा.
तादृशं पश्य धर्मात्मन्वैश्वदेवसमप्रभम् । यत्तपो हि त्वया विप्र सर्वदेवसमाश्रितम्
असा धर्मात्मा पाहा, वैश्वदेव यज्ञासारखा तेजस्वी; हे विप्र, तुझ्या तपावर सर्व देवांचा आश्रय आहे.
एतं पश्य महाभाग तव पार्श्वसमागतम् । प्रसन्नवाग्दीप्तियुक्तः सर्वजीवदयापरः
हे भाग्यवान, तुझ्या जवळ आलेला हा पाहा; प्रसन्न वाणी आणि तेज युक्त, सर्व जीवांवर दया करणारा.
दम एव तथायं ते यः पोषयति सर्वदा । जटिलः कर्कशः पिंगो ह्यतितीव्रो महाप्रभुः
हा संयम आहे, जो तुला नेहमी पोसतो; जटा असलेला, कठीण, पिंगट, अतिशय तीव्र आणि मोठ्या सामर्थ्याचा.
नाशको हि स पापानां खड्गहस्तो द्विजोत्तम । अभिशांतो महापुण्यो नित्यक्रियासमन्वितः
तो पापांचा नाश करणारा आहे, हातात तलवार असलेला, हे द्विजश्रेष्ठा; अत्यंत शांत, मोठ्या पुण्याचा आणि नेहमी शुभ कर्मात मग्न.
नियमस्तु समायातस्तव पार्श्वे द्विजोत्तम । अनिर्मुक्तो महादीप्तः शुद्धस्फटिकसन्निभः
नियम तुझ्या जवळ आला आहे, द्विजश्रेष्ठा. तो अखंड, तेजस्वी आणि स्वच्छ स्फटिकासारखा आहे.
पयःकमंडलुकरो दंतकाष्ठधरो द्विजः । शौच एष समायातो भवतः सन्निधाविह
पाण्याचा कमंडलू आणि दंतकाष्ठ हातात असलेला हा ब्राह्मण म्हणजे शौच, तो तुझ्या सान्निध्यात येथे आला आहे.
अतिसाध्वी महाभागा सत्यभूषणभूषिता । सर्वभूषणशोभांगी शुश्रूषेयं समागता
ही अतिशय सती, मोठ्या भाग्याची, सत्यरूपी अलंकारांनी सजलेली आहे. सर्व अलंकारांची शोभा लाभलेली ही शुश्रूषा येथे आली आहे.
अतिधीरा प्रसन्नांगी गौरी प्रहसितानना । पद्महस्ता इयं धात्री पद्मनेत्रा सुपद्मिनी
ही अतिशय धीर, प्रसन्न देहाची, गोरी, हसतमुख आहे. कमळहस्त, कमळासारख्या डोळ्यांची ही धात्री, अत्यंत सुंदर आहे.
दिव्यैराभरणैर्युक्ता क्षमा प्राप्ता द्विजोत्तम । अतिशांता सुप्रतिष्ठा बहुमंगलसंयुता
दैवी दागिन्यांनी सजलेली क्षमा येथे आली आहे, द्विजश्रेष्ठा. ती अत्यंत शांत, दृढ आणि अनेक शुभ गुणांनी युक्त आहे.
दिव्यरत्नकृता शोभा दिव्याभरणभूषिता । तव शांतिर्महाप्राज्ञ ज्ञानरूपा समागता
दैवी रत्नांनी उजळलेली, दैवी अलंकारांनी सजलेली तुझी शांती, महाप्राज्ञा, ज्ञानरूपाने येथे आली आहे.
परोपकारकरणा बहुसत्यसमाकुला । मितभाषा सदैवासौ अकल्पा ते समागता
परोपकार करणारी, सत्याने भरलेली, नेहमी मोजके बोलणारी ही अकल्पा तुझ्याकडे आली आहे.
प्रसन्ना सा क्षमायुक्ता सर्वाभरणभूषिता । पद्मासना सुरूपा सा श्यामवर्णा यशस्विनी
ती प्रसन्न, क्षमायुक्त, सर्व अलंकारांनी सजलेली आहे. कमळावर बसलेली, सुंदर, श्यामवर्णाची आणि कीर्तीवान आहे.
अहिंसेयं महाभागा भवंतं तु समागता । तप्तकांचनवर्णांगी रक्तांबरविलासिनी
ही अहिंसा, मोठ्या भाग्याची, तुझ्याकडे आली आहे. तिचे अंग तांबड्या सोन्यासारखे आहे आणि ती लाल वस्त्र घालून आनंदित आहे.
सुप्रसन्ना सुमंत्रा च यत्र तत्र न पश्यति । ज्ञानभावसमाक्रांता पुण्यहस्ता तपस्विनी
ती अत्यंत प्रसन्न, उत्तम मंत्र जाणणारी, कुठेही न पाहणारी, ज्ञानभावाने भरलेली, शुभहस्त आणि तपस्विनी आहे.