विजयं देवतानां तु दानवानां महत्क्षयम् । कृतं हि देवदेवेन स्थापितं भुवनत्रयम्
देवतांचा विजय आणि दानवांचा मोठा नाश देवताधीशाने केला, आणि त्याने तीनही लोकांची स्थापना केली.
ऋषय ऊचुः- इन्द्रत्वं कस्य संजातं देवानां शब्दधारकम् । केन दत्तं त्वमाचक्ष्व विस्तराद्द्विजसत्तम
ऋषी म्हणाले— देवांमध्ये इंद्रपद कोणाला मिळाले? आणि ते कोणी दिले? हे सर्व विस्ताराने सांग, श्रेष्ठ द्विजा.
सूत उवाच- विस्तरेण प्रवक्ष्यामि इन्द्रत्वे येन सत्तमः । प्राप्त एष महाभागो यथा पुण्यतमेन च
सूता म्हणाले— मी विस्ताराने सांगतो की त्या महाभाग्यवंताला इंद्रपद कसे मिळाले आणि कोणत्या पुण्यामुळे ते मिळाले.
हतेषु तेषु दैत्येषु समस्तेषुमहाहवे । अतिनष्टेषु पापेषु गोविंदेन महात्मना
त्या महायुद्धात सर्व दैत्य मारले गेले, आणि ते पापी पूर्णपणे नष्ट झाले, गोविंद या महात्म्याने.
ततो देवाः सगंधर्वा नागा विद्याधरास्तथा । संप्रोचुर्माधवं सर्वे बद्धप्रांजलयस्ततः
मग सर्व देव, गंधर्व, नाग आणि विद्याधर यांनी हात जोडून माधवाला विनंती केली.
भगवन्देवदेवेश हृषीकेश नमोस्तु ते । विज्ञापयामहे त्वां वै तत्सर्वमवधार्यताम्
भगवंत, देवांचा देव, हृषीकेश, तुला नमस्कार. आम्ही तुझ्या चरणी ही विनंती करतो—कृपया हे सर्व ऐक.
शास्ता गोप्ता च पुण्यात्मा अस्माकं कुरु केशव । राजानं पुण्यधर्माणं त्वमिंद्रं लोकशासनम्
केशवा, तू आमच्यासाठी शिक्षक आणि रक्षक आहेस, पुण्यवान आत्मा आहेस. कृपया पुण्यशील आणि धर्मनिष्ठ राजाला, या लोकांचा इंद्र, म्हणजेच जगाचा शासक कर.
त्रैलोक्यस्य प्रजा देव यमाश्रित्य सुखं लभेत् । वासुदेव उवाच- मम लोके महाभागा वैष्णवेन समन्वितः
देवा, या त्रैलोक्यातील प्रजेला कोणामुळे सुख मिळते? वासुदेव म्हणाले—माझ्या लोकांत, हे भाग्यवानांनो, वैष्णव तेजाने युक्त असा—
तेजसा ब्राह्मणश्रेष्ठश्चिरकालं निवासितः । तस्य कालः प्रपूर्णश्च मम लोके महात्मनः
एक श्रेष्ठ ब्राह्मण, तेजस्वी, खूप काळ माझ्या लोकांत राहिला आहे; त्याचा वेळ आता पूर्ण झाला आहे, हे महात्मांनो.
वसतस्तस्य विप्रस्य मद्भक्तस्य सुरोत्तमाः । तेजसा वैष्णवेनैव भवतां पालको हि सः
तो ब्राह्मण, माझा भक्त, ज्या काळात तिथे राहतो, त्या काळात त्याच्या वैष्णव तेजामुळे तोच तुमचा रक्षक असेल, हे श्रेष्ठ देवांनो.
भविष्यति स धर्मात्मा स च धर्मानुरंजकः । पालको धारकश्चैव स च ब्राह्मणसत्तमः
तो धर्मात्मा असेल, धर्माला प्रिय असेल, रक्षण करणारा आणि आधार देणारा, आणि तोच श्रेष्ठ ब्राह्मण असेल.
भविष्यति स धर्मात्मा भवतां त्राणकारणात् । अदित्यास्तनयश्चैव सुव्रताख्यो महामनाः
तो धर्मासाठीच धर्मात्मा राहील, तुमच्या रक्षणासाठी; तो अदितीचा पुत्र, सुव्रत नावाने प्रसिद्ध आणि महान मनाचा असेल.
महाबलो महावीर्यः स व इंद्रो भविष्यति । सूत उवाच- एवं वरान्स देवेशो दत्वा देवेभ्य उत्तमम्
तो अत्यंत बलवान आणि पराक्रमी असेल; तोच पुढे इंद्र होईल. सूत म्हणतो—अशा प्रकारे देवाधिदेवाने देवांना उत्तम वर दिला.
देवा विजयिनः सर्वे विष्णुना सह सत्तमाः । कश्यपं पितरं दृष्टुं मातरं च ततो गताः
सर्व देव, विष्णूसह विजयी होऊन, मग आपल्या वडील कश्यप आणि आईला भेटायला गेले.
प्रणेमुस्ते महात्मान उभावेतौ सुखासनौ । ऊचुः प्रांजलयः सर्वे हर्षेण महतान्विताः
त्यांनी त्या दोन्ही महात्म्यांना, जे सुखाने बसले होते, वंदन केले. सर्वांनी हात जोडून, मोठ्या आनंदाने बोलू लागले.
युवयोश्च प्रसादेन देवत्वं हि गता वयम् । हर्षेण महताविष्टो देवान्वाक्यमुवाच सः
तुमच्या कृपेने आम्ही देवपदाला पोहोचलो आहोत; मोठ्या आनंदाने त्यांनी देवांशी बोलले.
कश्यप उवाच- यूयं वै सत्यधर्मेण वर्तमानाः सदैव हि । आवयोश्च प्रसादेन तपसश्च प्रभावतः
कश्यप म्हणाले—तुम्ही नेहमीच सत्य आणि धर्माने वागत असता; आमच्या कृपेने आणि तपश्चर्येच्या प्रभावाने—
प्राप्तवंतो भवंतस्तु देवत्वं चाक्षयं पदम् । वरमेव ददाम्येषां बहुप्रीतिसमन्विताः
तुम्ही देवपद आणि अक्षय स्थान मिळवले आहे; मी मोठ्या प्रेमाने तुम्हाला वर देतो.
अमरा निर्जराश्चैव अक्षयाश्च भविष्यथ । सर्वकामसमृद्धार्थाः सर्वसिद्धिसमन्विताः
तुम्ही अमर, कधीही नाश न होणारे आणि अक्षय व्हाल; सर्व इच्छा पूर्ण होतील आणि सर्व सिद्धी प्राप्त होतील.
देवा नागाश्च गंधर्वा मत्प्रसादान्महासुराः । विष्णुरुवाच- वरं वरय भद्रं ते देवमातर्यशस्विनि
देव, नाग, गंधर्व आणि महाशूर, माझ्या कृपेने— विष्णू म्हणाले—देवमाते, हे यशस्विनी, तू वर माग.
मनसा चेप्सितं सर्वं तत्ते दद्मि सुनिश्चितम् । अदितिरुवाच- पूर्वं पुत्रवती भूता प्रसादात्तव माधव
मनात ज्या गोष्टीची इच्छा आहे, ते सर्व मी तुला नक्की देईन. अदिती म्हणाली—पूर्वी तुझ्या कृपेने, माधवा, मी पुत्रवती झाले.
अमरा निर्जराः सर्वे अक्षयाः पुण्यवत्सलाः । अमी पुत्रा मया लब्धाः श्रूयतां मधुसूदन
हे पुत्र, जे अमर, कधीही नाश न होणारे आणि पुण्याला प्रिय आहेत, मला मिळाले; ऐक, मधुसूदना.
सुतरां त्वं च गोविंद सर्वकामसमृद्धिदः । मम गर्भे वसंश्चैव भवांश्च मम नंदनः
गोविंदा, सर्व इच्छा पूर्ण करणारा तूच आहेस. माझ्या गर्भात वास कर आणि माझा पुत्र हो.
त्वया पुत्रेण नित्यं च यथा नंदामि केशव । एवं महोदयं नाथ पूरयस्व मनोरथम्
केशवा, तू माझा पुत्र झालास तर मी नेहमी आनंदी राहीन. हे नाथा, माझी ही मोठी इच्छा पूर्ण कर.
वासुदेव उवाच- भवत्या देवकार्यार्थं गंतव्यं मानुषीं तनुम् । तदाहं तव गर्भे वै वासं यास्यामि निश्चितम्
वासुदेव म्हणाले—देवी, तुझ्या कार्यासाठी आणि देवांचे कार्य साध्य करण्यासाठी मी मानव रूप घेईन. त्या वेळी मी नक्कीच तुझ्या गर्भात येईन.
युगे द्वादशके प्राप्ते भूभारहरणाय वै । जमदग्निसुतो देवि रामो नाम द्विजोत्तमः
देवी, बारावा युग येईल तेव्हा, पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी जमदग्नीचा पुत्र, श्रेष्ठ ब्राह्मण राम, प्रकट होईल.
प्रतापतेजसायुक्तः सर्वक्षत्रवधाय च । तव पुत्रो भविष्यामि सर्वशस्त्रभृतां वरः
माझ्यात पराक्रम आणि तेज असेल, सर्व क्षत्रियांना नष्ट करण्यासाठी मी तुझा पुत्र होईन आणि सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ राहीन.
सप्तविंशतिके प्राप्ते त्रेताख्ये तु तथा युगे । रामो नाम भविष्यामि तव पुत्रः पतिव्रते
सत्ताविसावे युग, म्हणजेच त्रेता युग येईल तेव्हा, मी पुन्हा तुझ्या पोटी राम नावाने जन्म घेईन, हे पतिव्रते.
पुनः पुत्रो भविष्यामि तवैव शृणु पुण्यधेः । अष्टाविंशतिके प्राप्ते द्वापरांते युगे तदा
पुन्हा ऐक, पुण्यवती. अठ्ठाविसावे युग, म्हणजे द्वापाराच्या शेवटी, मी तुझा पुत्र होईन.
सर्वदैत्यविनाशार्थे भूभारहरणाय च । वासुदेवाख्यस्ते पुत्रो भविष्यामि न संशयः
सर्व दैत्यांचा नाश करण्यासाठी आणि पृथ्वीवरील भार कमी करण्यासाठी मी वासुदेव नावाने तुझा पुत्र होईन, यात शंका नाही.