सत्वरं चैव तत्प्राणा गतास्तस्य महात्मनः । दैत्यभयेन संयुक्तः स हि मृत्युवशं गतः
त्या महात्म्याचे प्राण दैत्यांच्या भीतीने लगेचच निघून गेले; त्यामुळे तो मृत्यूच्या अधीन झाला.
तस्माद्दैत्यगृहे जातो हिरण्यकशिपोः सुतः । देवासुरे महायुद्धे निहतश्चक्रपाणिना
म्हणून तो दैत्यांच्या घरात, हिरण्यकशिपूचा पुत्र म्हणून जन्माला आला; देव-दानवांच्या मोठ्या युद्धात चक्रधारीने त्याचा वध केला.
युद्ध्यमानेन तेनापि प्रह्लादेन महात्मना । सुदृष्टं वासुदेवत्वं विश्वरूपसमन्वितम्
त्या महात्मा प्रह्लादाशी लढताना, त्याने वासुदेवाचे विश्वरूप असलेले स्वरूप स्पष्टपणे पाहिले.
योगाभ्यासेन पूर्वेण ज्ञानमासीन्महात्मनः । सस्मार पूर्वकं सर्वं चरितं शिवशर्मणः
पूर्वीच्या योगाभ्यासामुळे त्या महात्म्याला ज्ञान प्राप्त झाले; त्याने शिवशर्म्याचे सर्व पूर्वजन्मीचे कृत्य आठवले.
प्रागहं सोमशर्माख्यः प्रविष्टो दानवीं तनुम् । अस्मात्कायात्कदा पुण्यं केवलं धाम उत्तमम्
पूर्वी मी सोमशर्मा नावाचा होतो, आणि दानवाच्या देहात प्रवेश केला; या देहातून केव्हा मी केवळ ते श्रेष्ठ पुण्यधाम मिळवीन?
प्रयास्यामि महापुण्यैर्ज्ञानाख्यैर्मोक्षदायकम् । समरे म्रियमाणेन प्रह्लादेन महात्मना
मोक्ष देणाऱ्या मोठ्या पुण्याने आणि ज्ञानाने मी ते श्रेष्ठ धाम गाठीन, जसा प्रह्लाद महात्मा युद्धात मरण पावतो.
एवं चिंता कृता पूर्वं श्रूयतां द्विजसत्तमाः । एवं तु च समाख्यातं सर्वसंदेहनाशनम्
पूर्वी अशी विचारधारा झाली होती. हे ऐका, श्रेष्ठ द्विजांनो. सर्व शंका दूर करणारे हे कथन मी सांगितले आहे.
सूत उवाच- प्रह्लादे निहते संख्ये देवदेवेन चक्रिणा । रुरुदे कमला सा तु हतपुत्रा च कामिनी
सूतम्हणाले— जेव्हा देवतांचा देव, चक्रधारी, याने प्रह्लादाला युद्धात मारले, तेव्हा त्याची प्रिय कामिनी कमला, पुत्राच्या वियोगाने दुःखी होऊन रडू लागली.
प्रह्लादस्य तु या माता हिरण्यकशिपोः प्रिया । प्रह्लादस्य महाशोकैर्दिवारात्रौ प्रशोचति
प्रह्लादाची आई, हिरण्यकशिपूची प्रिय पत्नी, प्रह्लादाच्या मोठ्या दुःखाने दिवस-रात्र शोक करत होती.
पतिव्रता महाभागा कमला नाम तत्प्रिया । रोदमानां दिवारात्रौ नारदस्तामुवाच ह
पतिव्रता आणि अत्यंत पुण्यवती अशी कमला, ती त्याची प्रिय पत्नी, दिवस-रात्र रडत असताना नारदांनी तिला सांगितले.
मा शुचस्त्वं महाभागे पुत्रार्थं पुण्यभागिनि । निहतो वासुदेवेन तव पुत्रः समेष्यति
नारद म्हणाले— हे महाभाग्यवती, पुण्यवती, पुत्रासाठी दुःख करू नकोस. वासुदेवाने तुझा मुलगा मारला असला तरी तो पुन्हा तुझ्याकडे येईल.
भूयः स्वलक्षणोपेतस्त्वत्सुतश्च महामतिः । प्रह्लादेति च वै नाम पुनरस्य भविष्यति
तुझा मुलगा पुन्हा आपल्या गुणांनी आणि मोठ्या बुद्धीने युक्त होईल, आणि त्याचे नाव पुन्हा प्रह्लादच राहील.
विहीनश्चासुरैर्भावैर्देवत्वेन समन्वितः । इंद्रत्वे मोदते भद्रे सर्वदेवैर्नमस्कृतः
तो असुरी स्वभाव सोडून, दैवी गुणांनी युक्त होईल. हे शुभे, तो इंद्रपदावर विराजमान होईल आणि सर्व देव त्याला वंदन करतील.
सुखीभवमहाभागेतेनपुत्रेणवैसदा । न प्रकाश्या त्वया देवि सुवार्तेयं च कस्यचित्
हे महाभाग्यवती, असा पुत्र तुला सदैव मिळेल, म्हणून आनंदी रहा. पण, हे देवी, ही चांगली बातमी कोणालाही सांगू नकोस.
कर्त्तव्यमज्ञानभावैः सुगोप्यं कुरु त्वं सदा । एवमुक्त्वा गतो विप्रो नारदो मुनिसत्तमः
ज्यांना समज नाही अशा लोकांपासून हे नेहमी गुप्त ठेव. असे नेहमी कर. असे सांगून श्रेष्ठ मुनी नारद तेथून निघून गेले.
कमलायाश्चोदरे तु जन्मा स्यानुत्तमं पुनः । प्रह्लादेति च वै नाम तस्याख्यानं महात्मनः
कमलेच्या उदरात पुन्हा एक उत्तम जन्म होईल, आणि त्या महात्म्याचे नाव पुन्हा प्रह्लादच राहील.
बाल्यं भावं गतो विप्राः कृष्णमेव व्यचिंतयत् । नरसिंहप्रसादेन देवराजो भवेद्दिवि
तो बालपणात पोहोचल्यावर, हे ब्राह्मणांनो, त्याने फक्त कृष्णाचेच ध्यान केले. नरसिंहाच्या कृपेने तो स्वर्गात देवांचा राजा झाला.
देवत्वं लभ्य चैवासावैंद्रं पदमनुत्तमम् । मोक्षं यास्यति ज्ञानात्मा वैष्णवं धाम चोत्तमम्
त्याने दैवीपद आणि श्रेष्ठ इंद्रपद मिळवले. ज्ञानाने युक्त असा तो मुक्ती आणि उत्तम वैष्णव धाम प्राप्त करील.
असंख्याता महाभागाः सृष्टेर्भावा ह्यनेकशः । मोह एवं न कर्त्तव्यो ज्ञानवद्भिर्महात्मभिः
सृष्टीपासून असंख्य आणि अनेक प्रकारची स्थिती निर्माण झाली आहे, हे महाभाग्यवानांनो. म्हणून ज्ञानी आणि महात्म्यांनी मोह करू नये.
एतद्वः सर्वमाख्यातं यथापृष्टं द्विजोत्तमाः । अन्यं पृच्छ महाभाग संदेहं ते भिनद्म्यहम्
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, जसे तुम्ही विचारले तसे सर्व सांगितले. अजून काही शंका असेल तर विचारा, मी ती दूर करीन.
विजयं देवतानां तु दानवानां महत्क्षयम् । कृतं हि देवदेवेन स्थापितं भुवनत्रयम्
देवतांचा विजय आणि दानवांचा मोठा नाश देवताधीशाने केला, आणि त्याने तीनही लोकांची स्थापना केली.
ऋषय ऊचुः- इन्द्रत्वं कस्य संजातं देवानां शब्दधारकम् । केन दत्तं त्वमाचक्ष्व विस्तराद्द्विजसत्तम
ऋषी म्हणाले— देवांमध्ये इंद्रपद कोणाला मिळाले? आणि ते कोणी दिले? हे सर्व विस्ताराने सांग, श्रेष्ठ द्विजा.
सूत उवाच- विस्तरेण प्रवक्ष्यामि इन्द्रत्वे येन सत्तमः । प्राप्त एष महाभागो यथा पुण्यतमेन च
सूता म्हणाले— मी विस्ताराने सांगतो की त्या महाभाग्यवंताला इंद्रपद कसे मिळाले आणि कोणत्या पुण्यामुळे ते मिळाले.
हतेषु तेषु दैत्येषु समस्तेषुमहाहवे । अतिनष्टेषु पापेषु गोविंदेन महात्मना
त्या महायुद्धात सर्व दैत्य मारले गेले, आणि ते पापी पूर्णपणे नष्ट झाले, गोविंद या महात्म्याने.
ततो देवाः सगंधर्वा नागा विद्याधरास्तथा । संप्रोचुर्माधवं सर्वे बद्धप्रांजलयस्ततः
मग सर्व देव, गंधर्व, नाग आणि विद्याधर यांनी हात जोडून माधवाला विनंती केली.
भगवन्देवदेवेश हृषीकेश नमोस्तु ते । विज्ञापयामहे त्वां वै तत्सर्वमवधार्यताम्
भगवंत, देवांचा देव, हृषीकेश, तुला नमस्कार. आम्ही तुझ्या चरणी ही विनंती करतो—कृपया हे सर्व ऐक.
शास्ता गोप्ता च पुण्यात्मा अस्माकं कुरु केशव । राजानं पुण्यधर्माणं त्वमिंद्रं लोकशासनम्
केशवा, तू आमच्यासाठी शिक्षक आणि रक्षक आहेस, पुण्यवान आत्मा आहेस. कृपया पुण्यशील आणि धर्मनिष्ठ राजाला, या लोकांचा इंद्र, म्हणजेच जगाचा शासक कर.
त्रैलोक्यस्य प्रजा देव यमाश्रित्य सुखं लभेत् । वासुदेव उवाच- मम लोके महाभागा वैष्णवेन समन्वितः
देवा, या त्रैलोक्यातील प्रजेला कोणामुळे सुख मिळते? वासुदेव म्हणाले—माझ्या लोकांत, हे भाग्यवानांनो, वैष्णव तेजाने युक्त असा—
तेजसा ब्राह्मणश्रेष्ठश्चिरकालं निवासितः । तस्य कालः प्रपूर्णश्च मम लोके महात्मनः
एक श्रेष्ठ ब्राह्मण, तेजस्वी, खूप काळ माझ्या लोकांत राहिला आहे; त्याचा वेळ आता पूर्ण झाला आहे, हे महात्मांनो.
वसतस्तस्य विप्रस्य मद्भक्तस्य सुरोत्तमाः । तेजसा वैष्णवेनैव भवतां पालको हि सः
तो ब्राह्मण, माझा भक्त, ज्या काळात तिथे राहतो, त्या काळात त्याच्या वैष्णव तेजामुळे तोच तुमचा रक्षक असेल, हे श्रेष्ठ देवांनो.