एवं बहुतिथे काले शतसंख्ये गते सति । शिवशर्मा पितस्यैव भक्तिं दृष्ट्वा विचिंत्य वै
अशा प्रकारे शेकडो वर्षे लोटली, तेव्हा शिवशर्म्याने आपल्या वडिलांची भक्ती पाहून मनात विचार केला.
मया वै पूर्वमित्युक्तं सुपुत्रं यज्ञसंज्ञकम् । मातृखंडानिमान्पुत्र यत्र तत्र क्षिपस्व हि
'माझ्या यज्ञ नावाच्या सुपुत्रा, मी पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे, जिथे जिथे तुझ्या आईचे तुकडे सापडतील, तिथे तिथे ते टाक.'
मद्वाक्यं पालितं तेन कृता न मातरि कृपा । एतत्स्वल्पतरं दुःखं निर्जीवे घातमिच्छतः
त्याने माझं सांगणं पाळलं, पण आईबद्दल त्याला दया आली नाही; ज्याला निर्जीवाचा नाश करायचा आहे त्यासाठी हे दुःख अगदीच लहान आहे.
साहसं तु कृतं तेन पुत्रेण वेदशर्मणा । अस्याधिकमहं मन्ये यतोऽयं चलते न च
माझ्या वेदशर्मा या मुलाने मात्र हे धाडस केलं; मला वाटतं हे अधिक मोठं आहे, कारण तो कधीच ढळत नाही.
निमेषमात्रमेवापि साहसं कारयेत्पुनः । अपरं सत्यसंपन्नं प्रभावं तपसः पुनः
क्षणभर जरी संधी मिळाली, तरी तो पुन्हा धाडसी कृत्य करतो; आणि पुन्हा त्याच्या तपश्चर्येचं खरं सामर्थ्य दिसून येतं.
नित्यं समाराधनेपि अधिकं चास्य दृश्यते । तस्मादस्य परीक्षा च समये तपसः कृता
तो नेहमी सेवा करत असला तरी त्याच्यात काहीतरी अधिक विशेष दिसतं; म्हणूनच त्याच्या तपश्चर्येची योग्य वेळी परीक्षा घेण्यात आली.
भक्तिभावात्तथा सत्यान्नैव पुत्रः प्रणश्यति । मायया च निजांगेऽपि कुष्ठरोगो निदर्शितः
भक्तीभाव आणि सत्यामुळे मुलाचं काहीही बिघडत नाही; तरीसुद्धा, मोहाने त्याच्या स्वतःच्या अंगावर कुष्ठरोग दाखवला.
श्लेष्ममूत्रमलानां च घृणां नैव करोति च । व्रणान्विशोधयेन्नित्यं स्वहस्तेन महायशाः
त्याला कफ, मूत्र किंवा मल यांचा कधीही वीट वाटत नाही; तो मोठ्या कीर्तीने नेहमी स्वतःच्या हाताने जखमा स्वच्छ करतो.
पादसंवाहनं दद्याच्छौचं चैव महामतिः । दुःसहं वचनं मह्यं दारुणं सहते सदा
पाय दाबणं, स्वच्छता राखणं—हे तो बुद्धिमानपणे करतो; मी कितीही कठोर आणि दुःखदायक बोललो तरी तो नेहमी सहन करतो.
भर्त्सने ताडने चैव सदाभीष्टप्रवाचकः । एवं दुःखसमाचारो मम पुत्रो महामतिः
मी ओरडलो किंवा मारलं, तरी तो नेहमी मला हवेहवेसेच बोलतो; अशा प्रकारे माझा हा बुद्धिमान मुलगा दुःखमय आयुष्य जगतो.
दुःखानां सागरं मन्ये बहुक्लेशैस्तु क्लेशितः । अपनेष्याम्यहं दुःखं विष्णोश्चैव प्रसादतः
ही सृष्टी मला दुःखाच्या सागरासारखी वाटते, अनेक यातनांनी मी त्रस्त झालो आहे; पण विष्णूच्या कृपेने मी हे दुःख दूर करीन.
विचार्य मनसा विप्रः शिवशर्मा महामतिः । पुनर्मायां चकाराथ कुंभादपहृतं पयः
शिवशर्मा हा बुद्धिमान ब्राह्मण मनात विचार करून पुन्हा एकदा मायेमुळे कुंभातील अमृत काढून घेतो.
पश्चात्तं च समाहूय सोमशर्माणमब्रवीत् । तव हस्ते मया दत्तममृतं व्याधिनाशनम्
नंतर त्याने सोमशर्माला बोलावून सांगितले, 'रोग नाहीसा करणारे अमृत मी तुझ्या हातात दिले होते.'
तन्मे शीघ्रं प्रयच्छस्व यथा पानं करोम्यहम् । येन नीरुग्भवाम्यद्य प्रसादाद्विष्णुशर्मणः
'आता ते लवकर मला परत दे, म्हणजे मी ते पिऊ शकेन; विष्णुशर्माच्या कृपेने आज मी रोगमुक्त होईन.'
एवमुक्ते तदा वाक्ये ऋषिणा शिवशर्मणा । समुत्थाय त्वरायुक्तः सोमशर्मा कमंडलुम्
शिवशर्मा ऋषींनी हे शब्द उच्चारताच, सोमशर्मा घाईने उठून कमंडलू घेतला.
तं च रिक्तं ततो दृष्ट्वा ह्यमृतेन विना कृतम् । कस्य पापस्य वै कर्म केन मे विप्रियं कृतम्
पण तो रिकामा असून त्यात अमृत नाही हे पाहून त्याला वाटले, 'कोणत्या पापी माणसाने, कोणाच्या कृत्यामुळे माझ्यावर हे अन्याय झाले?'
इति चिंतापरो भूत्वा सोमशर्मा सुदुःखितः । पितुरग्रे च वृत्तांतं कथयिष्याम्यहं यदा
अशा चिंता मनात घेऊन सोमशर्मा फारच दुःखी झाला; 'जे काही घडले ते मी वडिलांना सांगितल्यावर—'
ततः कोपं प्रयास्येत गुरुर्मे व्याधिपीडितः । सुचिरं चिंतयित्वा तु सोमशर्मा महामतिः
'माझे गुरु, जे आजाराने त्रस्त आहेत, ते माझ्यावर रागावतील.' असे बराच वेळ विचार करून, हुशार सोमशर्मा—
यदि मे सत्यमस्तीति गुरुशुश्रूषणं यदि । तपस्तप्तं मयापूर्वं निर्व्यलीकेन चेतसा
'जर माझ्यात खरेपणा आहे, मी गुरुची सेवा केली आहे, आणि मी पूर्वी शुद्ध मनाने तप केले असेल—'
दमशौचादिभिः सत्यं धर्ममेव प्रपालितम् । तदा घटोऽमृतयुतो भवत्वेष न संशयः
'स्वतःवर नियंत्रण, स्वच्छता आणि अशा सद्गुणांनी मी धर्म पाळला असेल, तर हा कुंभ अमृताने भरू दे— यात मला शंका नाही.'
यावदेव महाभागश्चिंतयित्वा विलोकयेत् । तावच्चामृतपूर्णस्तु पुनरेवाभवद्घटः
महाभागाने असे विचार करत पाहिले, आणि त्याच क्षणी तो कुंभ पुन्हा अमृताने भरला.
तं दृष्ट्वा हर्षसंयुक्तः सोमशर्मा महायशाः । गत्वा गुरुं नमस्कृत्य कुंभमादाय सत्वरम्
हे पाहून, कीर्तीवान सोमशर्मा आनंदाने भरून, पटकन गुरुंकडे गेला, नमस्कार केला आणि कुंभ उचलला.
गृहाण त्वं पितश्चेमं पयः कुंभं समागतम् । पानं कुरु महाभाग गदान्मुक्तो भवाचिरम्
'हे वडील, हा अमृताचा कुंभ पुन्हा मिळाला आहे; हे प्या, आणि लवकर रोगमुक्त व्हा.'
एतद्वाक्यं महापुण्यं सत्यधर्मार्थकं पुनः । शिवशर्मा सुतस्यापि श्रुत्वा च मधुराक्षरम्
पुत्राने मधुर शब्दात उच्चारलेली ही पुण्य, सत्य आणि धर्मयुक्त वचने ऐकून, शिवशर्मा—
हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्
मोठ्या आनंदाने भरून, त्याने असे शब्द सांगितले:
शिवशर्मोवाच- तपसा दमशौचाभ्यांगुरुशुश्रूषया तथा । भक्त्याभावेन तुष्टोस्मि तवाद्य चसुपुत्रक
शिवशर्मा म्हणाला: 'तुझ्या तप, संयम, स्वच्छता, गुरुसेवा आणि भक्तीमुळे मी आज तुझ्यावर खूश आहे, बाळा.'
त्यजामि वैकृतं रूपं मत्तः सुखमवाप्नुहि । एवमुक्वा सुतं विप्रो दर्शयामास तां तनुम्
'मी माझे विकृत रूप सोडतो; माझ्याकडून सुख घे.' असे म्हणून ब्राह्मणाने आपल्या पुत्राला आपले खरे रूप दाखवले.
यथापूर्वं स्थितौ तौ तु तथा स दृष्टवान्गुरू । दीप्तिमंतौ महात्मानौ सूर्यबिंबोपमावुभौ
गुरूंनी पाहिले की, दोघेही पूर्वीसारखेच आहेत, दोघेही तेजस्वी, सूर्याच्या कडेसारखे तेज असलेले महान आत्मे आहेत.
ननाम पादौ सद्भक्त्या उभयोस्तु महात्मनोः । ततः सुतं समामंत्र्य हर्षेण महतान्वितः
त्याने दोन्ही महात्म्यांच्या पायांना खरी भक्तीभावाने वंदन केले; मग मोठ्या आनंदाने आपल्या मुलाला संबोधले.
विष्णोः प्रसादाद्धर्मात्मा भार्यया सह केशवम् । जगाम निजपुण्यैश्च योगाभ्यासेन सत्तमः
विष्णूच्या कृपेने तो धर्मात्मा आपल्या पत्नीसमवेत केशवाजवळ गेला; आपल्या पुण्याईने आणि योगाभ्यासाने त्या श्रेष्ठ पुरुषाने त्याला प्राप्त केले.