जन्मजन्मनि त्वं माता पिता चैव भविष्यथः । पितोवाच- शृणुध्वं मामकाः पुत्राः सुवरं पुण्यदायकम्
'प्रत्येक जन्मात आपणच आमची आई आणि वडील व्हाल.' वडील म्हणाले: 'माझ्या मुलांनो, हे उत्तम आणि पुण्य देणारे वर ऐका.'
मयि तुष्टे सुता भोगा ननु भुंजंतु चाक्षयान् । पुत्रा ऊचुः- यदि तात प्रसन्नोसि वरं दातुमिहेच्छसि
'मी समाधानी असल्यास, माझ्या मुलांनो, तुम्ही कधीही न संपणारे सुख उपभोगा.' पुत्र म्हणाले: 'वडील, तुम्ही जर प्रसन्न असाल आणि वर द्यायची इच्छा असेल,'
अस्मान्प्रेषय गोलोकं वैष्णवं दाहवर्जितम् । पितोवाच- गच्छध्वं वैष्णवं लोकं यूयं विगतकल्मषाः
'आम्हाला गोलोक या विष्णूच्या लोकात, जिथे दुःख नाही, तिथे पाठवा.' वडील म्हणाले: 'तुम्ही सर्व पापमुक्त आहात, विष्णूच्या लोकात जा.'
मत्प्रसादात्तपोभिश्च पितृभक्त्यानया स्वया । एवमुक्ते तु तेनापि सुवाक्ये ऋषिणा ततः
'माझ्या कृपेने, तपस्येने आणि या वडिलांच्या भक्तीने.' ऋषीने हे शुभ वचन बोलल्यावर,
शंखचक्रगदापाणिर्गरुडारूढ आगतः । सपुत्रं शिवशर्माणमित्युवाच पुनः पुनः
शंख, चक्र आणि गदा हातात घेऊन, गरुडावर आरूढ असलेले ते भगवान आले आणि शिवशर्म्यांना पुत्रांसह पुन्हा पुन्हा म्हणू लागले:
सपुत्रेण त्वयाद्यैव जितो भक्त्यास्मि वै द्विज । पुत्रैः सार्द्धं समागच्छ चतुर्भिः पुण्यकारिभिः
'आज तू आणि तुझे पुत्र, तुमच्या भक्तीने मला जिंकले आहेस. चार पुण्य करणाऱ्या पुत्रांसह माझ्याकडे ये.'
अनया भार्यया सार्द्धं पुण्यया पतिकाम्यया । शिवशर्मोवाच- अमी गच्छंतु पुत्रा मे वैष्णवं लोकमुत्तमम्
या पुण्यवती, पतीवर पत्नीबरोबर शिवशर्मा म्हणाले, "माझे हे पुत्र उत्तम वैष्णव लोकात जावोत."
कंचित्कालं तु नेष्यामि भूमौ वै भार्यया सह । अनेनापि सुपुत्रेण अंत्येन सोमशर्मणा
थोडा काळ मी माझ्या पत्नीबरोबर आणि या शेवटच्या, चांगल्या पुत्र सोमशर्मासह पृथ्वीवर राहीन.
एवमुक्ते शुभे वाक्ये ऋषिणा सत्यभाषिणा । तानुवाचाथ देवेशः सुपुत्राञ्छिवशर्मणः
सत्य बोलणाऱ्या त्या ऋषीने हे शुभ वचन बोलल्यावर, देवांचा स्वामी शिवशर्माच्या चांगल्या पुत्रांना म्हणाला.
गच्छंतु मोक्षदं लोकं दाहप्रलयवर्जितम् । एवमुक्ते ततो विप्राश्चत्वारः सत्यचेतसः
"ते मुक्तिदायक, जळण्यापासून व नाशापासून मुक्त अशा लोकात जावोत." असे म्हटल्यावर, ते चार सत्यव्रती ब्राह्मण
विष्णुरूपधराः सर्वे बभूवुस्तत्क्षणादपि । इंद्रनीलसमावर्णैः शंखचक्रगदाधराः
त्या क्षणी सर्वजण विष्णुरूप धारण करून, इंद्रनीलासारखा निळा रंग, शंख, चक्र, गदा हातात घेऊन उभे राहिले.
सर्वाभरणसौभाग्या विष्णुरूपा महौजसः । हारकंकणशोभाढ्या रत्नमालाभिशोभिताः
सर्व अलंकारांनी आणि सौभाग्याने युक्त, तेजस्वी, गळ्यात हार व हातात कंकणांनी शोभलेले, रत्नमाळांनी सजलेले विष्णुरूप झाले.
सूर्यतेजःप्रतीकाशास्तेजोज्वालाभिरावृताः । प्रविष्टा वैष्णवं कायं पश्यतः शिवशर्मणः
सूर्याच्या तेजासारखे, तेजाच्या ज्वाळांनी वेढलेले, ते शिवशर्मा पाहत असताना वैष्णव देहात प्रवेशले.
दीपं दीपा यथा यांति तद्वल्लीना महामते । गतास्ते वैष्णवं धाम पितृभक्त्या द्विजोत्तमाः
जसे अनेक दिवे एकत्र मिळतात, तसेच त्या उत्तम ब्राह्मणांनी पितृभक्तीने वैष्णव धाम प्राप्त केले.
प्रभावं तु प्रवक्ष्यामि सुसत्यं सोमशर्मणः
आता मी सोमशर्माचा खरा प्रभाव सांगतो.
सूत उवाच- गतेषु तेषु गोलोकं वैष्णवं तमसः परम् । शिवशर्मा महाप्राज्ञः कनिष्ठं वाक्यमब्रवीत्
सूतेने सांगितले: जेव्हा ते सर्वजण अंधकारापलीकडील, वैष्णव गोळोकात गेले, तेव्हा ज्ञानी शिवशर्मा आपल्या धाकट्या पुत्राशी बोलले.
ब्राह्मण उवाच- सोमशर्मन्महाप्राज्ञ त्वं पितुर्भक्तितत्परः । अमृतस्य महाकुंभं रक्ष दत्तं मयाधुना
ब्राह्मण म्हणाले: सोमशर्मा, तू मोठा ज्ञानी आणि पितृभक्त आहेस; मी तुला हा अमृताचा मोठा कुंभ देतो, त्याची नीट राखण कर.
तीर्थयात्रां प्रयास्यामि अनया भार्यया सह । एवमस्तु महाभाग करिष्ये रक्षणं शुभम्
मी या पत्नीबरोबर तीर्थयात्रेला जाणार आहे. ठीक आहे, भाग्यवान, मी या कुंभाची नीट काळजी घेईन.
कुंभं दत्वा स मेधावी तस्य हस्ते महात्मनः । दशवर्षप्रमाणं तु तपस्तेपे निरंतरम्
त्या ज्ञानी पित्याने तो कुंभ आपल्या महात्मा पुत्राच्या हातात दिला आणि दहा वर्षे अखंड तप केला.
कुंभं रक्षति धर्मात्मा दिवारात्रमतंद्रितः । पुनः स हि समायातः शिवशर्मा महायशाः
धार्मिक सोमशर्मा दिवसरात्र थकवा न येता कुंभाची राखण करत होता; नंतर कीर्तीमान शिवशर्मा पुन्हा परतला.
मायां कृत्वा महाप्राज्ञो भार्यया सह तं सुतम् । कुष्ठरोगातुरो भूत्वा तस्य भार्या च तादृशी
त्या ज्ञानी पित्याने आपल्या सामर्थ्याने, पत्नीबरोबर स्वतःला आणि पुत्राला कुष्ठरोगी केल्यासारखे भासवले; त्याची पत्नीही तशीच दिसू लागली.
मांसपिंडोपमौ जातौ द्वावेतौ मायया कृतौ । संनिधिं तस्य घोरस्य विप्रस्य सोमशर्मणः
मायेमुळे ते दोघे मांसाच्या गाठीसारखे दिसू लागले आणि त्या सोमशर्माच्या जवळ गेले.
समागतौ हि तौ दृष्ट्वा सर्वतो हि सुदुःखितौ । कृपया परयाविष्टः सोमशर्मा महायशाः
ते दोघे एकत्र येऊन सर्व बाजूंनी दुःखी दिसले, ते पाहून कीर्तीमान सोमशर्मा मोठ्या दयाळूपणाने भरून गेला.
तयोः पादं नमस्कृत्य भक्त्या नमितकंधरः । भवादृशौ न पश्यामि तपसाभिसमन्वितम्
त्यांच्या पायांवर भक्तीने, मान वाकवून नमस्कार करून म्हणाला, "तुमच्यासारखे तपस्वी मी आजवर पाहिले नाही."
गुणव्रातैः सुपुण्यैश्च किमिदं वर्तितं त्वयि । दासवद्देवताः सर्वा वर्तंते सर्वदा तव
तुझ्या अंगी इतक्या गुणांचा आणि पुण्यांचा संचय कसा झाला असेल? सर्व देवता नेहमी तुझी दासासारखी सेवा करतात.
आदेशं प्राप्य विप्रेंद्र आकृष्टास्तेजसा तव । तवांगे केन पापेन गदोयं वेदनान्वितः
ब्राह्मणश्रेष्ठा, तुझ्या आज्ञेने सर्वजण तुझ्या तेजाने आकर्षित होतात. तुझ्या शरीरावर हे दुःखदायक रोग कोणत्या पापामुळे आले?
संजातो ब्राह्मणश्रेष्ठ तन्मे कथय कारणम् । इयं पुण्यवती माता महापुण्या पतिव्रता
ब्राह्मणश्रेष्ठा, हे कशामुळे घडले ते मला सांग. ही आई पुण्यवती, मोठ्या पुण्याची आणि पतीपरायण आहे.
या हि भर्तृप्रसादेन त्रैलोक्यं कर्तुमिच्छति । सा कथं दुःखमाप्नोति किं नास्ति तपसः फलम्
जी आपल्या पतीच्या कृपेने त्रैलोक्य जिंकण्याची इच्छा करते, तिला दुःख कसे येते? तपस्येचे फळ नाही का?
रागद्वेषौ परित्यज्य विविधेनापि कर्मणा । या च शुश्रूषते कांतं देववद्गुरुवत्सला
जी स्त्री राग-द्वेष सोडून, विविध प्रकारे आपल्या प्रिय पतीची देवतेप्रमाणे आणि गुरुप्रमाणे प्रेमाने सेवा करते—
सा कथं दुःखमाप्नोति कुष्ठरोगं सुदुःखदम् । शिवशर्मोवाच- मा शुचस्त्वं महाभाग भुज्यते कर्मजं फलम्
तीला हे मोठ्या वेदनेचे कुष्ठरोगाचे दुःख कसे येते? शिवशर्मा म्हणाले— हे महाभाग्यवती, दुःख करू नकोस; कर्माचे फळ भोगावेच लागते.