एवं ज्ञात्वा जगामाथ सत्वरेण द्विजोत्तमः । तया दृष्टस्तथा पृष्टः क्व यास्यसि महामते
हे समजून तो श्रेष्ठ ब्राह्मण पटकन निघून गेला. तिने त्याला पाहिलं आणि विचारलं, "महामती, कुठे चालला आहेस?"
विष्णुशर्मा तदोवाच मेनिकां कामचारिणीम् । इंद्रलोकं प्रयास्यामि पितुरर्थे त्वरान्वितः
विष्णुशर्म्याने मग त्या मुक्तपणे वावरणाऱ्या मेनिकेला सांगितलं, "मी वडिलांसाठी, घाईने इंद्रलोकात चाललो आहे."
मेनिका विष्णुशर्माणं प्रत्युवाच प्रियं पुनः । कामबाणैः प्रभिन्नाहं त्वामद्य शरणं गता
मेनिका पुन्हा विष्णुशर्म्याशी प्रेमाने म्हणाली, "माझं मन कामाच्या बाणांनी विद्ध झालं आहे, म्हणून मी आज तुझ्या आश्रयाला आले आहे."
रक्षस्व द्विजशार्दूल यदि धर्ममिहेच्छसि । यावद्धि त्वं मया दृष्टः कामाकुलितचेतसा
द्विजश्रेष्ठा, जर तुला इथे धर्माची इच्छा असेल तर मला वाचव. कारण मी तुला पाहिल्यापासून माझं मन कामाने अस्वस्थ झालं आहे.
कामानलेन संदग्धा तावदेव न संशयः । संभ्रांता कामसंतप्ता प्रसादसुमुखो भव
मी कामाच्या ज्वाळांनी होरपळले आहे, यात शंका नाही. मी घाबरले आहे, कामाने जळत आहे—कृपया तू मला शांतपणे आणि दयाळूपणे वाग.
विष्णुशर्मोवाच- चरित्रं देवदेवस्य विदितं मे वरानने । भवत्याश्चप्रजानामिनाहंचैतादृशःशुभे
विष्णुशर्मा म्हणाला—"देवतांचा स्वभाव मला माहित आहे, सुंदर मुखी. तुझ्या मनात काय आहे तेही मला कळतं, आणि मी जसा आहे तसाच तुझ्यासमोर आहे, शुभे."
भवत्यास्तेजसा रूपैरन्ये मुह्यंति शोभने । विश्वामित्रादयो देवि पुत्रोहं शिवशर्मणः
तुझ्या तेजामुळे आणि रूपामुळे इतर लोक गोंधळतात, शोभने. देवी, मी शिवशर्म्याचा मुलगा आहे, विश्वामित्रासारखा.
योगसिद्धिं गतस्यापि तपः सिद्धस्य चाबले । कामादयो महादोषा आदावेव विनिर्जिताः
योगसिद्धी आणि तपश्चर्येची सिद्धी मिळाल्यावरही, अबले, काम वगैरे मोठ्या दोषांना मी सुरुवातीलाच जिंकून टाकलं आहे.
अन्यं भज विशालाक्षि इंद्रलोकं व्रजाम्यहम् । एवमुक्त्वा जगामाथ त्वरितो द्विजसत्तमः
विशाल नेत्रांची, दुसऱ्या कोणाला शोध. मी इंद्रलोकाला जातोय." असं म्हणून तो श्रेष्ठ द्विज तिथून पटकन निघून गेला.
निष्फला मेनका जाता पृष्टा देवेन वज्रिणा । विभीषां दर्शयामास नानारूपां पुनः पुनः
मेनिका निष्फळ झाली; वज्रधारी देवाने विचारल्यावर तिने पुन्हा पुन्हा वेगवेगळ्या भीतीच्या रूपात स्वतःला दाखवलं.
यथानलेन संदग्धास्तृणानां संचया द्विजाः । भस्मीभूता भवंत्येव तथा तास्ता विभीषिकाः
जसं अग्नीने जळलेली गवताची ढिगं राख होते, तसंच त्या भीतीही नष्ट झाल्या, द्विजांनो.
विप्रस्य तेजसा तस्य पितृभक्तस्य सत्तमाः । प्रलयं गतास्तु घोरास्ता दारुणा भीषिका द्विजाः
त्या पितृभक्त ब्राह्मणाच्या तेजामुळे, श्रेष्ठांनो, त्या भयंकर आणि कठीण भीतींचा नाश झाला.
स विघ्नान्दर्शयामास सहस्राक्षः पुनः पुनः । तेजसाऽनाशयद्विप्रः स्वकीयेन महायशाः
सहस्त्रनेत्र असलेल्या इंद्राने पुन्हा पुन्हा विघ्न दाखवले; पण त्या महायशस्वी ब्राह्मणाने आपल्या तेजाने ते नष्ट केले.
एवं विघ्नान्बहूंस्तस्य इंद्रस्यापि महात्मनः । नाशयामास मेधावी तपसस्तेजसापि वा
अशा प्रकारे त्या बुद्धिमानाने इंद्रासारख्या महात्म्याचेही अनेक विघ्न तपश्चर्येच्या आणि तेजाच्या जोरावर नष्ट केले.
नष्टेषु तेषु विघ्नेषु दारुणेषु महत्सु च । ज्ञात्वा तस्य कृतान्विघ्नान्दारुणान्भीषणाकृतीन्
ते मोठे आणि भयंकर विघ्न नष्ट झाल्यावर, इंद्राने इतकी भीतीदायक अडथळे निर्माण केल्याचं त्याला समजलं.
अथ क्रुद्धो महातेजा विष्णुशर्मा द्विजोत्तमः । इंद्रं प्रति महाभागो रागरक्तांतलोचनः
मग क्रोधाने आणि तेजाने भरलेला, श्रेष्ठ ब्राह्मण विष्णुशर्मा, रागाने डोळे लाल करून इंद्राकडे वळला.
इंद्र लोकादहं चेंद्रं पातयिष्यामि नान्यथा । निजधर्मे रतस्याद्य यो विघ्नं तु समाचरेत्
"मी इंद्राला त्याच्या लोकातून खाली पाडीन; दुसरा मार्ग नाही. जो आज आपल्या धर्मात रत असलेल्या माणसाला विघ्न आणेल, त्याला मी शिक्षा करीन."
तस्य दंडं प्रदास्यामि यो वै हन्यात्स हन्यते । एवमन्यं करिष्यामि देवानां पालकं पुनः
जो असं करेल त्याला मी शिक्षा देईन; जो मारतो, तोच मारला जातो. अशा प्रकारे मी देवांचा दुसरा रक्षक नेमीन.
एवं समुद्यतो विप्र इंद्रनाशाय सत्तमः । तावदेव समायातो देवेंद्रः पाकशासनः
असा इंद्राचा नाश करण्यासाठी सज्ज झालेला तो श्रेष्ठ ब्राह्मण, तेवढ्यात वज्रधारी देवेंद्र तिथे आला.
भो भो विप्र महाप्राज्ञ तपसा नियमेन च । दमेन सत्यशौचाभ्यां त्वत्समो नास्ति चापरः
"अहो ब्राह्मण, महाप्राज्ञा, तप आणि नियम, संयम, सत्य आणि शुद्धतेमुळे तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही."
अनया पितृभक्त्या ते जितोहं दैवतैः सह । ममापराधं त्वं सर्वं क्षंतुमर्हसि सत्तम
तुझ्या वडिलांवरील भक्तीमुळे तू मला आणि देवतांना जिंकलेस. हे श्रेष्ठा, माझे सर्व अपराध तू क्षमा करावेत.
वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं च ददाम्यहम् । विष्णुशर्मा तदोवाच देवराजं तथागतम्
कोणताही वर माग, तुझ्या आयुष्यात मंगल घडो; अगदी दुर्मिळ वरसुद्धा मी तुला देईन. तेव्हा विष्णुशर्मा त्या आलेल्या देवराजाला म्हणाला—
विप्रतेजो महेंद्रेद्रं असह्यं देवदैवतैः । पितृभक्तस्य देवेश दुःसहं सर्वथा विभो
ब्राह्मणाचे तेज इंद्रालाही आणि देवांना सहन होत नाही; हे देवाधिदेव, वडिलांवरील भक्ती कोणालाही सहन होत नाही.
तेजोभंगो न कर्त्तव्यो ब्राह्मणानां महात्मनाम् । पुत्रपौत्रैः समस्तैस्तु ब्रह्मविष्णुहरान्पुनः
महात्मा ब्राह्मणांचे तेज कधीही कमी करू नये; त्यांच्या मुलांनातवंडांसह ते पुन्हा ब्रह्मा, विष्णू आणि हराचा नाश करतात.
नाशयंते न संदेहो यदि रुष्टा द्विजोत्तमाः । नागच्छेद्यद्भवानद्य तदा राज्यमनुत्तमम्
यात काहीच शंका नाही, जर श्रेष्ठ ब्राह्मण रागावले, तर ते सर्वांचा नाश करतात; आज जर तुम्ही आला नाहीत, तर तुमचे श्रेष्ठ राज्य टिकणार नाही.
आत्मतपः प्रभावेण अन्यस्मै त्वं महात्मने । दातुकामस्तु संजातो रोषपूर्णेन चक्षुषा
त्याच्या स्वतःच्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने, तो दुसऱ्या महात्म्याला वर द्यायला उत्सुक झाला आहे, आणि त्याच्या डोळ्यांत राग भरला आहे.
भवानद्य समायातो वरं दातुमिहेच्छसि । अमृतं देहि देवेंद्र पितृभक्तिं तथाचलाम्
आज तुम्ही येथे वर द्यायला आलात; हे देवेन्द्र, मला अमरत्व आणि वडिलांवरील अढळ भक्ती द्या.
एवंविधं वरं देहि यदि तुष्टोसि शत्रुहन् । एवं ददामि पुण्यं ते वरं चामृतसंयुतम्
हे शत्रूंचा नाश करणारा, जर तू समाधानी असशील तर असा वर दे; मी तुला पुण्य मिळवून देणारा आणि अमरत्वासह वर देतो.
एवमाभाष्य तं विप्रममृतं दत्तवान्स्वयम् । सकुंभं दत्तवांस्तस्मै प्रीयमाणेन चात्मना
असं म्हणून त्याने त्या ब्राह्मणाला स्वतः अमरत्व दिलं; आणि आनंदाने भरलेल्या मनाने त्याला एक भरलेला कलश दिला.
अचला ते भवेद्विप्र भक्तिः पितरि सर्वदा । एवमाभाष्य तं विप्रं विसृज्य च सहस्रदृक्
हे ब्राह्मण, तुझी वडिलांवरील भक्ती नेहमी अढळ राहील; असं म्हणून सहस्रदृष्टी त्या ब्राह्मणाला परवानगी देऊन निघून गेला.