सर्वमेतत्करिष्यामि भवतः सुखमुत्तमम् । एवमाभाष्य धर्मात्मा विष्णुशर्मा महामतिः
"हे सर्व मी करीन, तुमच्या सर्वात मोठ्या सुखासाठी." असं म्हणून धर्मात्मा, बुद्धिमान विष्णुशर्मा म्हणाला.
पितरं तं नमस्कृत्य पुनः कृत्वा प्रदक्षिणम् । बलेन महता सोपि तपसा नियमेन च
वडिलांना नमस्कार करून आणि प्रदक्षिणा घालून, तो मोठ्या बळाने, तप आणि नियमाने निघाला.
अंतरिक्षगतश्चासीद्गच्छमानस्य धीमतः । स महावायुवेगेन ऐंद्रं संप्रतिगच्छति
तो बुद्धिमान आकाशातून जात असताना, मोठ्या वाऱ्याच्या वेगाने इंद्राच्या लोकाकडे गेला.
सूत उवाच- प्रस्थितस्तेन मार्गेण प्रविष्टो गगनांतरे । स दृष्टो देवदेवेन सहस्राक्षेण धीमता
सूतम्हणाला— त्या मार्गाने निघून, आकाशाच्या मध्ये शिरल्यावर, त्याला शहाजार डोळ्यांचा, बुद्धिमान देवेंद्राने पाहिलं.
उद्यमं तस्य वै ज्ञात्वा चक्रे विघ्नं सुराधिराट् । मेनिकांतामुवाचेदं गच्छ त्वं मम शासनात्
त्याचा हेतू समजून देवेंद्राने अडथळा निर्माण केला. त्याने मेनिकेला सांगितलं, "माझ्या आज्ञेने तू जा."
समाचरस्वास्य शीघ्रं गत्वा विघ्नं सुमध्यमे । अस्यैव विप्रवर्यस्य पुत्रस्य शिवशर्मणः
"सुंदर कटी असलेल्या, तू लवकर जा आणि या श्रेष्ठ ब्राह्मणाच्या, शिवशर्म्याच्या मुलाला अडथळा आण."
तथा कुरुष्व भद्रं ते यथा नायाति मे गृहम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं मेनिका प्रस्थिता त्वरात्
"तू असं कर की तो माझ्या घरी येऊ नये." हे शब्द ऐकून मेनिका पटकन निघाली.
सूत उवाच- रूपौदार्यगुणोपेता सर्वालंकारभूषिता । नंदनस्य वनस्यांते दोलायां समुपस्थिता
सूता म्हणाला— रूप, मोठेपणा आणि गुणांनी युक्त, सर्व अलंकारांनी सजलेली ती नंदनवनाच्या कडेला झुल्यावर आली.
सुस्वरेण प्रगायंती गीतं वीणास्वरोपमम् । तेन दृष्टा विशालाक्षी चतुरा चारुलोचना
गोड आवाजात, वीणेच्या सुरासारखं गाणं गात होती. त्याने तिला पाहिलं— मोठ्या डोळ्यांची, चतुर, सुंदर डोळ्यांची.
व्यवसायं ततो ज्ञात्वा तस्या विघ्नमनुत्तमम् । इंद्रेण प्रेषिता चैषा न च भद्रकरा भवेत्
तिचा हेतू मोठा अडथळा निर्माण करण्याचा आहे, आणि ती इंद्राने पाठवलीय हे त्याला कळलं. ती शुभ काही करणार नाही हेही समजलं.
एवं ज्ञात्वा जगामाथ सत्वरेण द्विजोत्तमः । तया दृष्टस्तथा पृष्टः क्व यास्यसि महामते
हे समजून तो श्रेष्ठ ब्राह्मण पटकन निघून गेला. तिने त्याला पाहिलं आणि विचारलं, "महामती, कुठे चालला आहेस?"
विष्णुशर्मा तदोवाच मेनिकां कामचारिणीम् । इंद्रलोकं प्रयास्यामि पितुरर्थे त्वरान्वितः
विष्णुशर्म्याने मग त्या मुक्तपणे वावरणाऱ्या मेनिकेला सांगितलं, "मी वडिलांसाठी, घाईने इंद्रलोकात चाललो आहे."
मेनिका विष्णुशर्माणं प्रत्युवाच प्रियं पुनः । कामबाणैः प्रभिन्नाहं त्वामद्य शरणं गता
मेनिका पुन्हा विष्णुशर्म्याशी प्रेमाने म्हणाली, "माझं मन कामाच्या बाणांनी विद्ध झालं आहे, म्हणून मी आज तुझ्या आश्रयाला आले आहे."
रक्षस्व द्विजशार्दूल यदि धर्ममिहेच्छसि । यावद्धि त्वं मया दृष्टः कामाकुलितचेतसा
द्विजश्रेष्ठा, जर तुला इथे धर्माची इच्छा असेल तर मला वाचव. कारण मी तुला पाहिल्यापासून माझं मन कामाने अस्वस्थ झालं आहे.
कामानलेन संदग्धा तावदेव न संशयः । संभ्रांता कामसंतप्ता प्रसादसुमुखो भव
मी कामाच्या ज्वाळांनी होरपळले आहे, यात शंका नाही. मी घाबरले आहे, कामाने जळत आहे—कृपया तू मला शांतपणे आणि दयाळूपणे वाग.
विष्णुशर्मोवाच- चरित्रं देवदेवस्य विदितं मे वरानने । भवत्याश्चप्रजानामिनाहंचैतादृशःशुभे
विष्णुशर्मा म्हणाला—"देवतांचा स्वभाव मला माहित आहे, सुंदर मुखी. तुझ्या मनात काय आहे तेही मला कळतं, आणि मी जसा आहे तसाच तुझ्यासमोर आहे, शुभे."
भवत्यास्तेजसा रूपैरन्ये मुह्यंति शोभने । विश्वामित्रादयो देवि पुत्रोहं शिवशर्मणः
तुझ्या तेजामुळे आणि रूपामुळे इतर लोक गोंधळतात, शोभने. देवी, मी शिवशर्म्याचा मुलगा आहे, विश्वामित्रासारखा.
योगसिद्धिं गतस्यापि तपः सिद्धस्य चाबले । कामादयो महादोषा आदावेव विनिर्जिताः
योगसिद्धी आणि तपश्चर्येची सिद्धी मिळाल्यावरही, अबले, काम वगैरे मोठ्या दोषांना मी सुरुवातीलाच जिंकून टाकलं आहे.
अन्यं भज विशालाक्षि इंद्रलोकं व्रजाम्यहम् । एवमुक्त्वा जगामाथ त्वरितो द्विजसत्तमः
विशाल नेत्रांची, दुसऱ्या कोणाला शोध. मी इंद्रलोकाला जातोय." असं म्हणून तो श्रेष्ठ द्विज तिथून पटकन निघून गेला.
निष्फला मेनका जाता पृष्टा देवेन वज्रिणा । विभीषां दर्शयामास नानारूपां पुनः पुनः
मेनिका निष्फळ झाली; वज्रधारी देवाने विचारल्यावर तिने पुन्हा पुन्हा वेगवेगळ्या भीतीच्या रूपात स्वतःला दाखवलं.
यथानलेन संदग्धास्तृणानां संचया द्विजाः । भस्मीभूता भवंत्येव तथा तास्ता विभीषिकाः
जसं अग्नीने जळलेली गवताची ढिगं राख होते, तसंच त्या भीतीही नष्ट झाल्या, द्विजांनो.
विप्रस्य तेजसा तस्य पितृभक्तस्य सत्तमाः । प्रलयं गतास्तु घोरास्ता दारुणा भीषिका द्विजाः
त्या पितृभक्त ब्राह्मणाच्या तेजामुळे, श्रेष्ठांनो, त्या भयंकर आणि कठीण भीतींचा नाश झाला.
स विघ्नान्दर्शयामास सहस्राक्षः पुनः पुनः । तेजसाऽनाशयद्विप्रः स्वकीयेन महायशाः
सहस्त्रनेत्र असलेल्या इंद्राने पुन्हा पुन्हा विघ्न दाखवले; पण त्या महायशस्वी ब्राह्मणाने आपल्या तेजाने ते नष्ट केले.
एवं विघ्नान्बहूंस्तस्य इंद्रस्यापि महात्मनः । नाशयामास मेधावी तपसस्तेजसापि वा
अशा प्रकारे त्या बुद्धिमानाने इंद्रासारख्या महात्म्याचेही अनेक विघ्न तपश्चर्येच्या आणि तेजाच्या जोरावर नष्ट केले.
नष्टेषु तेषु विघ्नेषु दारुणेषु महत्सु च । ज्ञात्वा तस्य कृतान्विघ्नान्दारुणान्भीषणाकृतीन्
ते मोठे आणि भयंकर विघ्न नष्ट झाल्यावर, इंद्राने इतकी भीतीदायक अडथळे निर्माण केल्याचं त्याला समजलं.
अथ क्रुद्धो महातेजा विष्णुशर्मा द्विजोत्तमः । इंद्रं प्रति महाभागो रागरक्तांतलोचनः
मग क्रोधाने आणि तेजाने भरलेला, श्रेष्ठ ब्राह्मण विष्णुशर्मा, रागाने डोळे लाल करून इंद्राकडे वळला.
इंद्र लोकादहं चेंद्रं पातयिष्यामि नान्यथा । निजधर्मे रतस्याद्य यो विघ्नं तु समाचरेत्
"मी इंद्राला त्याच्या लोकातून खाली पाडीन; दुसरा मार्ग नाही. जो आज आपल्या धर्मात रत असलेल्या माणसाला विघ्न आणेल, त्याला मी शिक्षा करीन."
तस्य दंडं प्रदास्यामि यो वै हन्यात्स हन्यते । एवमन्यं करिष्यामि देवानां पालकं पुनः
जो असं करेल त्याला मी शिक्षा देईन; जो मारतो, तोच मारला जातो. अशा प्रकारे मी देवांचा दुसरा रक्षक नेमीन.
एवं समुद्यतो विप्र इंद्रनाशाय सत्तमः । तावदेव समायातो देवेंद्रः पाकशासनः
असा इंद्राचा नाश करण्यासाठी सज्ज झालेला तो श्रेष्ठ ब्राह्मण, तेवढ्यात वज्रधारी देवेंद्र तिथे आला.
भो भो विप्र महाप्राज्ञ तपसा नियमेन च । दमेन सत्यशौचाभ्यां त्वत्समो नास्ति चापरः
"अहो ब्राह्मण, महाप्राज्ञा, तप आणि नियम, संयम, सत्य आणि शुद्धतेमुळे तुझ्यासारखा दुसरा कोणी नाही."