उत्तमांगं प्रदत्तं मे पितृभक्तेन तेन ते । तवार्थे द्विजशार्दूल मामेवं परिभुंक्ष्व वै
वडिलांवर प्रेम करणाऱ्या त्याने मला हे श्रेष्ठ डोकं दिलं आहे. तुझ्यासाठी, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, मला असंच स्वीकार.
तस्य तैर्भ्रातृभिर्दृष्टं साहसं वेदशर्मणः । वेपितांगत्वमापन्नास्ते बभूवुः परस्परम्
त्याच्या भावांनी वेदशर्माचं हे धाडस पाहिलं आणि त्यांचे अंग थरथरू लागले; ते एकमेकांत अस्वस्थ झाले.
मृता नो धर्मसाध्वी सा माता सत्यसमाधिना । अयमेव महाभागः पितुरर्थे मृतः शुभः
आपली आई धर्मनिष्ठ होती, सत्यनिष्ठेने मरण पावली. हा भाग्यवान वडिलांसाठी मरण पावला, हे शुभे.
धन्योयं धन्यतां प्राप्तः पितुरर्थे कृतं शुभम् । एवं संभाषितं तैस्तु भ्रातृभिः पुण्यचारिभिः
हा धन्य आहे, वडिलांसाठी चांगलं केल्याने त्याने खऱ्या अर्थाने धन्यता मिळवली आहे. असे पुण्यशील भावांनी बोलले.
समाकर्ण्य द्विजो वाक्यं ज्ञात्वा भक्तिपरायणम् । निकृत्तं च शिरस्तेन पुत्रेण वेदशर्मणा
त्या ब्राह्मणाची वचने ऐकून, त्याची भक्ती जाणून, आणि त्याचं डोकं मुलाने कापल्याचं समजून,
धर्मशर्माणमाहाथ शिर एतत्प्रगृह्यताम्
धर्मशर्मा म्हणाला—हे डोकं उचल.
सूत उवाच- तदादाय महात्माऽसौ निर्जगाम त्वरान्वितः । पितृभक्त्या तपोभिश्च सत्यार्जवबलेन सः
सूत म्हणाले — ते घेताच, तो महात्मा वेगाने निघून गेला. त्याला वडिलांवरील भक्ती, तप, सत्य, प्रामाणिकपणा आणि बळ यांचा आधार होता.
धर्ममाकृष्टवांश्चैव धर्मशर्मा ततस्तदा । समाकृष्टस्तु वै धर्मस्तपसा तस्य धीमतः
त्या वेळी धर्मशर्म्याने धर्माला आपल्याकडे ओढले; आणि त्या ज्ञानी पुरुषाच्या तपामुळे धर्मही त्याच्याकडे आकर्षित झाला.
धर्मशर्माणमायातं इदं वचनमब्रवीत् । कस्मात्त्वया समाहूतो धर्मशर्मन्समागतः
धर्माने जवळ आलेल्या धर्मशर्म्याला विचारले — 'धर्मशर्मा, तू मला का बोलावलेस? कोणत्या कारणासाठी मी इथे आलो आहे?'
तन्मे कथय कार्यं त्वं तत्करोमि न संशयः । धर्मशर्मोवाच- यद्यस्ति गुरुशुश्रूषा यदि निष्ठाऽचलं तपः
'माझे काम काय आहे ते सांग; मी नक्कीच ते करीन.' धर्मशर्मा म्हणाला — 'जर गुरूची सेवा आणि तुझ्या तपाचा निश्चय असेल —'
तेन सत्येन मे धर्म वेदशर्मा स जीवतु । धर्म उवाच- दमशौचेन सत्येन तपसा तव सुव्रत
'त्या सत्याच्या जोरावर, हे धर्मा, वेदशर्म्याला पुन्हा जीव मिळू दे.' धर्म म्हणाले — 'तुझ्या संयम, शुद्धता, सत्य आणि तप यांच्या बळावर, हे सुशील —'
पितृभक्त्या तव भ्राता वेदशर्मा महाभुजः । पुनरेव महात्मासौ जीवनं च लभिष्यति
'तुझ्या वडिलांवरील भक्तीमुळे, तुझा भाऊ वेदशर्मा, बलवान आणि महात्मा, पुन्हा जीवन मिळवेल.'
तपसानेन तुष्टोस्मि पितृभक्त्या महामते । वरं वरय भद्रं ते दुर्लभं धर्मवित्तमैः
'या तुझ्या तपामुळे आणि वडिलांवरील भक्तीमुळे मी तृप्त झालो आहे, हे बुद्धिमान. धर्म जाणणाऱ्यांनाही दुर्मिळ असा वर माग.'
एवमाकर्णितं तेन सुवाक्यं धर्मशर्मणा । वैवस्वतं महात्मानं समुवाच महायशाः
धर्मशर्म्याने सांगितलेली ही सुंदर वचने ऐकून, तो कीर्तिवंत महात्मा वैवस्वताला म्हणाला.
देहि मे त्वचलां भक्तिं पितुः पादार्हणे पुनः । धर्मे रतिं तथा मोक्षं सुप्रसन्नो यदा मम
'माझ्या वडिलांच्या पायांची सेवा करण्याची अचल भक्ती पुन्हा मिळू दे, धर्मात प्रेम आणि तुझ्या कृपेने मुक्ती मिळू दे.'
तमुवाच ततो धर्मो मत्प्रसादाद्भविष्यति । एवमुक्ते महावाक्ये वेदशर्मा तदोत्थितः
तेव्हा धर्म म्हणाले, 'माझ्या कृपेने तसेच होईल.' ही मोठी वचने ऐकून, त्या क्षणी वेदशर्मा उठून बसला.
प्रसुप्तवन्महाप्राज्ञो धर्मशर्माणमब्रवीत् । क्व सा देवी गता भ्रातः क्व स तातो भवेदिति
जागा झाल्यावर, महाप्राज्ञ वेदशर्म्याने धर्मशर्म्याला विचारले — 'भाऊ, ती देवी कुठे गेली? आपले वडील कुठे आहेत?'
समासेन समाख्यातं यथा पित्रा नियोजितः । समाज्ञाय ततो हृष्टो धर्मशर्मा तमब्रवीत्
वडिलांनी सांगितल्याप्रमाणे सर्व गोष्ट थोडक्यात सांगितली. ते समजून धर्मशर्मा आनंदाने त्याला म्हणाला.
ममाद्यैव महाभाग शिरसा जीवितेन च । संमुखी भव वै भ्रातः कोन्यो मे त्वादृशो भुवि
'आज, हे भाग्यवान, माझ्या डोक्याने आणि प्राणाने, माझ्यासमोर ये, भाऊ. या पृथ्वीवर तुझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?'
भ्रातरं चैवमाभाष्य उत्सुकः पितरं प्रति । गमनाय मतिं चक्रे भ्रात्रा च धर्मशर्मणा
असे आपल्या भावाला सांगून, वडिलांबद्दल उत्कंठा वाटत असताना, त्याने धर्मशर्म्यासोबत जाण्याचा निर्धार केला.
द्वावेतौ तु गतौ तत्र पितरं हृष्टमानसौ । द्वाभ्यां तत्र समास्थाय शिवशर्माणमुत्तमम्
ते दोघे आनंदी मनाने वडिलांकडे गेले; दोघांनी मिळून त्या श्रेष्ठ शिवशर्म्याजवळ जाऊन उभे राहिले.
धर्मशर्मा तदोवाच पितरं दीप्तिसंयुतम् । ममाद्यैव महाभाग तपसा जीवितेन च
धर्मशर्म्याने आपल्या तेजस्वी वडिलांना म्हणाले — 'आज, हे भाग्यवान, माझ्या तपाने आणि प्राणाने —'
वेदशर्मा समानीतस्तं पुत्रं प्रगृहाण भोः । शिवशर्मा ततो हृष्टो भक्तिं विज्ञाय तस्य च
'वेदशर्मा परत आला आहे; हे बाबा, आपल्या मुलाला स्वीकारा.' शिवशर्मा हे ऐकून आणि त्याची भक्ती ओळखून आनंदित झाले.
न किंचिदब्रवीत्तं तु पुनश्चिंतामुपेयिवान् । पुरतो विनयेनापि वर्तमानं महामतिम्
त्यांनी काहीच बोलले नाही, पण पुन्हा विचारात पडले, कारण त्यांचा ज्ञानी मुलगा नम्रपणे समोर उभा होता.
विष्णुशर्माणमाभाषीद्वत्स मे वचनं कुरु । इंद्रलोकं व्रजस्वाद्य तस्मादानय चामृतम्
विष्णुशर्म्याला सांगितलं, "माझ्या मुला, माझं ऐक. आता इंद्राच्या लोकात जा आणि तिथून अमृत घेऊन ये."
अनया कान्तया सार्द्धं स्थातुमिच्छामि सांप्रतम् । सागराद्यत्समुत्पन्नममृतं व्याधिनाशनम्
आता मला या प्रियेसोबत राहायचं आहे. समुद्रातून जे अमृत मिळालं, ते आजार दूर करतं.
साधुनेच्छति मामेषा यथैनां तु लभाम्यहम् । तथा कुरुष्व शीघ्रं त्वमन्यथान्यं प्रयास्यति
ही मला मनापासून हवी आहे; मी तिला मिळवू शकेन असं काही लवकर कर, नाहीतर ती दुसऱ्याकडे जाईल.
वृद्धं ज्ञात्वावमन्येत इयं बाला सुरूपिणी । अद्य देव्यानया सार्द्धं प्रियया भुवनत्रये
मी म्हातारा आहे हे ओळखून ही सुंदर तरुणी मला कमी लेखते. आज या प्रिय देवीसोबत, तिन्ही लोकांत—
निर्दोषो व्याधिनिर्मुक्तो यथा तात भवाम्यहम् । तथा कुरुष्व मे वत्स मद्भक्तोसि यदा भुवि
माझ्या मुला, तू असं कर की मी निर्दोष आणि आजारमुक्त होऊ. कारण तू पृथ्वीवर माझा भक्त आहेस.
एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं पितुस्तस्य महात्मनः । विष्णुशर्मा तदोवाच पितरं दीप्ततेजसम्
वडिलांच्या त्या मोठ्या मनाच्या शब्दांनी विष्णुशर्म्याने आपल्या तेजस्वी वडिलांना उत्तर दिलं.