शूलोद्धृतोपि सुचिरमविनष्टोऽथ नम्रधीः। अन्धको गणतां नीत्वा कृतो भृंगीरिटिर्द्विज
त्रिशूळाने फार वेळ मारूनही अंधकाचा नाश झाला नाही; त्याचा अहंकार कमी झाला आणि त्याला शिवाच्या गणांमध्ये प्रमुख केले गेले, हे द्विज.
ततो देवान्समाभाष्य शुक्रमुद्गीर्णवान्शिवः। भूमौ निपतितो गर्भस्ततो भौम इति स्मृतः
मग शिवाने देवतांशी बोलून वीर्य बाहेर टाकले; ते गर्भ पृथ्वीवर पडले, म्हणून त्याला 'भौम' असे नाव पडले.
शुक्रश्शिवं समाभाष्य गतो दैत्यान्मुदान्वितः। एवं भौमस्समुत्पन्नो हरांशो भूसमुद्भवः
शुक्राने शिवाशी बोलून आनंदाने दैत्यांकडे परतला; अशा प्रकारे भौमाचा जन्म झाला, जो हराचा अंश असून पृथ्वीवरून उत्पन्न झाला.
तस्य पूजा चतुर्थ्यां तु भौमवारे च सुव्रतैः। दशाद्यरिष्टे च तथा गोचरेऽनिष्टराशिगे
त्याची पूजा चतुर्थीला आणि मंगळवारी, तसेच व्रती लोकांनी, दहा किंवा इतर अशुभ योग, ग्रहपीडा किंवा अशुभ राशीत करावी.
त्रिकोणे मंडले चैव रक्तपुष्पानुलेपनैः। एवं वै पूजितो भौमः प्रयच्छति मतिं धनम्
त्रिकोणात किंवा मंडलात, लाल फुलांनी आणि लाल उटण्याने पूजा केल्यास, भौम बुद्धी आणि धन देतो.
पुत्रान्सुखंयशश्चैवकिंभूयःश्रोतुमिच्छसि। व्यास उवाच-। एतद्वः कथितं शिष्या धर्माख्यानं शुभावहम्
पुत्र, सुख, कीर्ती याबद्दल अजून ऐकायचे आहे का? व्यास म्हणतो: हे शिष्यांनो, मी तुम्हाला हे धर्मकथा सांगितली, जी शुभ देणारी आहे.
यच्छ्रुत्वा न पुनर्भूयो जायते म्रियतेपि वा। द्विजातीनां पुण्यदं च संसेव्यं च शुभेप्सुभिः
हे ऐकल्यावर पुन्हा जन्म किंवा मृत्यू होत नाही; हे द्विजांना पुण्य देणारे आहे आणि शुभ इच्छिणाऱ्यांनी आचरावे.
यथासुखं च गच्छध्वं कृतकृत्या ममाज्ञया। ब्रह्मोवाच-। एवं विश्राव्य भगवान्व्यासः सत्यवतीसुतः
आता तुम्ही सुखाने जा, कारण माझ्या आज्ञेने तुमचे कर्तव्य पूर्ण झाले आहे. ब्रह्मा म्हणतो: अशा प्रकारे सत्यवतीपुत्र व्यासाने हे सर्व सांगितले.
निर्णीय धर्मं विविधं शम्याप्रासमगात्सुत। त्वमपि श्रद्धया वत्स ज्ञात्वा तत्त्वं यथासुखम्
धर्माचे अनेक प्रकार नीट समजून शम्य आपल्याकडे गेला. तुही, बाळा, श्रद्धेने सत्य जाणून, मनासारखे वाग.
विहरस्व यथाकालं गायमानो हरिं मुदा। लोकान्धर्मं चोपदिशन्प्रीणयन्जगतां गुरुम्
योग्य वेळी आनंदाने हरिचे गुण गात राहा, लोकांना धर्म शिकवत जा आणि जगाचा गुरु संतुष्ट कर.
पुलस्त्य उवाच-। इत्युक्तः प्रययौ भूप नारदो गंधमादनम्। नारायणं मुनिवरं द्रष्टुं बदरिकाश्रमे
पुलस्त्य म्हणाला: असे सांगितल्यावर राजा नारद गंधमादन पर्वताकडे निघाला, आणि बदरिकाश्रमात महान मुनी नारायण यांना भेटायला गेला.
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे भौमोत्पत्तिपूजनं नामैकाशीतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या पहिल्या सृष्टीखंडातील 'भौमाच्या उत्पत्तीचे पूजन' हा एक्याऐंशीवा अध्याय येथे संपला.
भीष्म उवाच- श्रुतं सूर्यस्य चंद्रस्य भौमस्यापि प्रपूजनं। बुधस्य सोमसूनोश्च पूजनं कथयाधुना
भीष्म म्हणाला: सूर्य, चंद्र आणि भौम यांचे पूजन ऐकले. आता सोमपुत्र बुध याच्या पूजनाची माहिती सांग.
पुलस्त्य उवाच-। तारागर्भसमुद्भूतो बुधश्चंद्रकुमारकः। सौम्यः क्रूरो ग्रहो ज्ञेयः शुभाशुभप्रदो नृणां
पुलस्त्य म्हणाला: तारा यांच्या पोटी जन्मलेला बुध, चंद्राचा मुलगा, हा सौम्य पण कधी कधी कठोर असा ग्रह आहे. तो माणसांना शुभ आणि अशुभ दोन्ही फळे देतो.
शराकारं मंडलं तु बुधस्य परिकीर्तितं। हरिन्मणिसमैर्वर्णैश्चूर्णैः कुर्यात्तु मंडलं
बुधाच्या मंडलाचा आकार बाणासारखा सांगितला आहे. तो मंडल हिरव्या मणीसारख्या रंगाच्या पूडांनी तयार करावा.
पूजयेत्तत्र गंधाद्यैः पुष्पैर्धूपैस्सुशोभनैः। दानं च विधिवत्कुर्याद्दशारिष्टे च गोचरे
तेथे सुगंधी द्रव्ये, सुंदर फुले आणि धूप यांनी पूजन करावे. बुध दहाव्या नक्षत्रात किंवा गोचरात असताना नियमाने दान द्यावे.
कर्पूराश्चैव मुद्गाश्च हरिद्वस्त्रं हरिन्मणिः। सुवर्णं च यथाशक्ति दद्याद्बोधनतुष्टये
कपूर, मूग, हिरवे वस्त्र, पाचू आणि आपल्या शक्तीनुसार सोने हे बुधाला संतुष्ट करण्यासाठी द्यावे.
सोमपुत्र महाप्राज्ञ वेदवेदांगपारग। नमस्ते ग्रहमध्यस्थ प्रसन्नो भव मे सदा
सोमपुत्र, मोठ्या विद्वान, वेद आणि वेदांग जाणणारे, ग्रहांच्या मध्ये वास करणारे, तुला नमस्कार. तू नेहमी माझ्यावर कृपा कर.
इति स्तुत्वा महाराज बुधं भक्त्या समाहितः। प्राप्नुयान्निखिलान्कामान्सोमसूनुप्रसादतः
राजा, जो भक्तीने आणि एकाग्रतेने बुधाची अशी स्तुती करतो, त्याला सोमपुत्राच्या कृपेने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
गुरोश्च पूजनं प्रोक्तं पट्टसाकारमंडले। पीतवर्णैः सुनिष्पन्नैश्चूर्णैराजन्सुशोभनैः
गुरूचे पूजन चौकोनी मंडलावर करावे, ते पिवळ्या रंगाच्या सुंदर पूडांनी नीट सजवावे.
पीतैर्गंधयुतैः पुष्पैर्वस्त्रैर्हेम्ना च पूजयेत्। दशागोचरयोर्दौष्ट्ये दानं दद्याच्च शक्तितः
पिवळ्या सुगंधी फुलांनी, वस्त्रांनी आणि सोन्याने पूजन करावे. गुरू दहाव्या नक्षत्रात किंवा गोचरात असताना आपल्या शक्तीनुसार दान द्यावे.
चणकद्विदलं चैव पीतवस्त्रं सुवर्णकं। पुष्यरागं तु विप्राय दद्याच्चारिष्टशांतये
चण्याची डाळ, पिवळे वस्त्र, सोने आणि पुष्यराग हे विप्राला द्यावे, अशुभ शांत करण्यासाठी.
बृहस्पते सुराचार्य सर्वशास्त्रविशारद। दानेनानेन संतुष्टो भव सौम्यो ममाधुना
बृहस्पति, देवांचे गुरु, सर्व शास्त्रांचे जाणकार, या दानाने तू माझ्यावर संतुष्ट हो आणि सौम्य हो.
एवं कृते तु राजेंद्र स्वानुकूलो भवेद्गुरुः। सर्वान्कामानवाप्नोति नरो गुरुसमर्चनात्
राजा, असे केल्यावर गुरु अनुकूल होतो. गुरुचे पूजन केल्याने मनुष्याला सर्व इच्छा मिळतात.
भार्गवस्यापि वक्ष्यामि पूजनं नृपतेधुना। यत्कृत्वा सर्वकामाप्तिः सम्यक्पुंसां प्रजायते
राजा, आता मी भार्गवाच्या पूजनाची माहिती सांगतो. ते नीट केल्याने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
पंचकोणं समुद्दिष्टं मंडलं भार्गवस्य तु। चूर्णकैः श्वेतवर्णैश्च विधिना सुधिया कृतं
भार्गवाचे मंडल पंचकोनी असते, ते पांढऱ्या रंगाच्या पूडांनी आणि नीट नियमाने तयार करावे.
श्वेतगंधैश्च पुष्पैश्च वस्त्रैश्चापि सितैस्तथा। पूजयेद्भार्गवं भक्त्या नरः श्रद्धासमन्वितः
श्वेत रंगाच्या सुवासिक फुलांनी आणि पांढऱ्या वस्त्रांनी, श्रद्धेने आणि भक्तीने, भृगुपुत्राची पूजा करावी.
रौप्यं च दक्षिणादानं यथाशक्ति प्रकीर्तितं। दशाद्यरिष्टे चोत्पन्ने सितमश्वं प्रदापयेत्
आपल्या सामर्थ्यानुसार चांदी दान द्यावी; मोठा अपशकुन ओढवला असेल तर पांढरा घोडा द्यावा.
तंडुलाः श्वेतवस्त्रं च रौप्यं चंदनमेव च। कर्पूरं च सुगंधाढ्यं देयं दानं द्विजातये
तांदूळ, पांढरे वस्त्र, चांदी, चंदन आणि सुगंधी कापूर हे सर्व ब्राह्मणाला दान द्यावे.
भृगुपुत्र महाभाग दानवानां पुरोहित। दानेनानेन संतुष्टो भव सर्वासुरार्चित
हे भृगुपुत्र, दानवांचे पुरोहित, सर्व असुरांनी पूजलेले महाभाग, या दानाने तू संतुष्ट हो.