देवानामग्रतो नंदी गृहीत्वा तं च कुंतले। हरस्य पुरतो हृष्टः सह तेन समाययौ
देवतांच्या पुढे नंदीने त्याला केसांनी धरले आणि आनंदाने त्याला घेऊन हराच्या समोर गेला.
गृहीत्वा भार्गवं शंभुरसुराणां गुरुं रुषा। अगिलद्रौद्रमूर्तोऽसौ कालांतकसमः प्रभुः
शंभूनं रागाने भृगुंचा, जो असुरांचा गुरु होता, पकडला आणि आपली भयंकर रौद्र मूर्ती धारण केली, मृत्यूसारखा प्रबळ झाला.
ततो दैत्यपतिः क्रुद्धः सर्वसैन्यवृतो बली। दुद्राव शंकरं तत्र घोरैः प्रहरणादिभिः
तेव्हा बलवान दैत्यांचा राजा, प्रचंड सैन्य घेऊन, संतापून, घोर शस्त्रांनी शंकरावर तुटून पडला.
त्रिदशाश्च तथा क्रुद्धास्ततो विद्याधरादयः। प्रययुः समरं तत्र दैत्यानां च भृशं रुषा
तसेच देवताही रागावल्या आणि विद्याधर व इतरही, दैत्यांवर प्रचंड संतापाने त्या युद्धात उतरले.
एतस्मिन्नंतरे घोरं युद्धं भीष्मं समुत्थितम्। देवदानवयोरेवं सर्वलोकभयंकरम्
इतक्यात देवता आणि दानव यांच्यात भीषण, भयंकर युद्ध सुरू झाले, ज्यामुळे सगळ्या लोकांना भीती वाटू लागली.
ततः प्रत्ययितास्त्रैश्च देवा निघ्नंति दानवान्। दनुजा निर्जरांस्तत्र विनिघ्नंति महाहवे
मग देवता खात्रीच्या अस्त्रांनी दानवांचा संहार करू लागले, आणि त्या महायुद्धात दानवही अमर देवतांना मारू लागले.
शातकुंभमयाङ्गैस्ते शरैर्वज्रसमानकैः। बिभिदू रत्नपुंखैश्च परस्परजयैषिणः
सोन्याच्या देहांनी आणि वज्रासारख्या बाणांनी, रत्नांनी सजवलेल्या टोकांनी, विजयासाठी एकमेकांना भेदू लागले.
दीपयंति भृशं कांतैस्तद्गात्राणि नभांसि च। वीर्यवंतो महादैत्या न मोघैरस्त्रसंचयैः
ते महादैत्य आपल्या तेजस्वी अस्त्रांनी आकाश आणि शरीरं उजळून टाकू लागले, आणि त्यांच्या अस्त्रांचा एकही मारा वाया गेला नाही.
हत्वा च पातयामासुः काश्यपाः सुरसत्तमाः। जगद्व्याप्तं महासैन्यं बलायुधसुसंवृतम्
कश्यपांचे श्रेष्ठ पुत्र असलेल्या देवांनी शत्रूंना मारून, बलवान शस्त्रांनी आणि सैन्याने व्यापलेल्या जगभर पसरलेल्या त्या महा सैन्याचा नाश केला.
नीतं क्षयं सुरैः सर्वैः शस्त्रैः प्रत्ययितैः क्षणात्। स्वयं च युध्यमानेन महादेवेन यत्नतः
क्षणातच सर्व देवांनी आपल्या खात्रीच्या शस्त्रांनी त्यांचा संहार केला, कारण महादेव स्वतः मोठ्या प्रयत्नाने लढत होते.
शूलोद्धृतोपि सुचिरमविनष्टोऽथ नम्रधीः। अन्धको गणतां नीत्वा कृतो भृंगीरिटिर्द्विज
त्रिशूळाने फार वेळ मारूनही अंधकाचा नाश झाला नाही; त्याचा अहंकार कमी झाला आणि त्याला शिवाच्या गणांमध्ये प्रमुख केले गेले, हे द्विज.
ततो देवान्समाभाष्य शुक्रमुद्गीर्णवान्शिवः। भूमौ निपतितो गर्भस्ततो भौम इति स्मृतः
मग शिवाने देवतांशी बोलून वीर्य बाहेर टाकले; ते गर्भ पृथ्वीवर पडले, म्हणून त्याला 'भौम' असे नाव पडले.
शुक्रश्शिवं समाभाष्य गतो दैत्यान्मुदान्वितः। एवं भौमस्समुत्पन्नो हरांशो भूसमुद्भवः
शुक्राने शिवाशी बोलून आनंदाने दैत्यांकडे परतला; अशा प्रकारे भौमाचा जन्म झाला, जो हराचा अंश असून पृथ्वीवरून उत्पन्न झाला.
तस्य पूजा चतुर्थ्यां तु भौमवारे च सुव्रतैः। दशाद्यरिष्टे च तथा गोचरेऽनिष्टराशिगे
त्याची पूजा चतुर्थीला आणि मंगळवारी, तसेच व्रती लोकांनी, दहा किंवा इतर अशुभ योग, ग्रहपीडा किंवा अशुभ राशीत करावी.
त्रिकोणे मंडले चैव रक्तपुष्पानुलेपनैः। एवं वै पूजितो भौमः प्रयच्छति मतिं धनम्
त्रिकोणात किंवा मंडलात, लाल फुलांनी आणि लाल उटण्याने पूजा केल्यास, भौम बुद्धी आणि धन देतो.
पुत्रान्सुखंयशश्चैवकिंभूयःश्रोतुमिच्छसि। व्यास उवाच-। एतद्वः कथितं शिष्या धर्माख्यानं शुभावहम्
पुत्र, सुख, कीर्ती याबद्दल अजून ऐकायचे आहे का? व्यास म्हणतो: हे शिष्यांनो, मी तुम्हाला हे धर्मकथा सांगितली, जी शुभ देणारी आहे.
यच्छ्रुत्वा न पुनर्भूयो जायते म्रियतेपि वा। द्विजातीनां पुण्यदं च संसेव्यं च शुभेप्सुभिः
हे ऐकल्यावर पुन्हा जन्म किंवा मृत्यू होत नाही; हे द्विजांना पुण्य देणारे आहे आणि शुभ इच्छिणाऱ्यांनी आचरावे.
यथासुखं च गच्छध्वं कृतकृत्या ममाज्ञया। ब्रह्मोवाच-। एवं विश्राव्य भगवान्व्यासः सत्यवतीसुतः
आता तुम्ही सुखाने जा, कारण माझ्या आज्ञेने तुमचे कर्तव्य पूर्ण झाले आहे. ब्रह्मा म्हणतो: अशा प्रकारे सत्यवतीपुत्र व्यासाने हे सर्व सांगितले.
निर्णीय धर्मं विविधं शम्याप्रासमगात्सुत। त्वमपि श्रद्धया वत्स ज्ञात्वा तत्त्वं यथासुखम्
धर्माचे अनेक प्रकार नीट समजून शम्य आपल्याकडे गेला. तुही, बाळा, श्रद्धेने सत्य जाणून, मनासारखे वाग.
विहरस्व यथाकालं गायमानो हरिं मुदा। लोकान्धर्मं चोपदिशन्प्रीणयन्जगतां गुरुम्
योग्य वेळी आनंदाने हरिचे गुण गात राहा, लोकांना धर्म शिकवत जा आणि जगाचा गुरु संतुष्ट कर.
पुलस्त्य उवाच-। इत्युक्तः प्रययौ भूप नारदो गंधमादनम्। नारायणं मुनिवरं द्रष्टुं बदरिकाश्रमे
पुलस्त्य म्हणाला: असे सांगितल्यावर राजा नारद गंधमादन पर्वताकडे निघाला, आणि बदरिकाश्रमात महान मुनी नारायण यांना भेटायला गेला.
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे भौमोत्पत्तिपूजनं नामैकाशीतितमोऽध्यायः
श्रीपद्मपुराणाच्या पहिल्या सृष्टीखंडातील 'भौमाच्या उत्पत्तीचे पूजन' हा एक्याऐंशीवा अध्याय येथे संपला.
भीष्म उवाच- श्रुतं सूर्यस्य चंद्रस्य भौमस्यापि प्रपूजनं। बुधस्य सोमसूनोश्च पूजनं कथयाधुना
भीष्म म्हणाला: सूर्य, चंद्र आणि भौम यांचे पूजन ऐकले. आता सोमपुत्र बुध याच्या पूजनाची माहिती सांग.
पुलस्त्य उवाच-। तारागर्भसमुद्भूतो बुधश्चंद्रकुमारकः। सौम्यः क्रूरो ग्रहो ज्ञेयः शुभाशुभप्रदो नृणां
पुलस्त्य म्हणाला: तारा यांच्या पोटी जन्मलेला बुध, चंद्राचा मुलगा, हा सौम्य पण कधी कधी कठोर असा ग्रह आहे. तो माणसांना शुभ आणि अशुभ दोन्ही फळे देतो.
शराकारं मंडलं तु बुधस्य परिकीर्तितं। हरिन्मणिसमैर्वर्णैश्चूर्णैः कुर्यात्तु मंडलं
बुधाच्या मंडलाचा आकार बाणासारखा सांगितला आहे. तो मंडल हिरव्या मणीसारख्या रंगाच्या पूडांनी तयार करावा.
पूजयेत्तत्र गंधाद्यैः पुष्पैर्धूपैस्सुशोभनैः। दानं च विधिवत्कुर्याद्दशारिष्टे च गोचरे
तेथे सुगंधी द्रव्ये, सुंदर फुले आणि धूप यांनी पूजन करावे. बुध दहाव्या नक्षत्रात किंवा गोचरात असताना नियमाने दान द्यावे.
कर्पूराश्चैव मुद्गाश्च हरिद्वस्त्रं हरिन्मणिः। सुवर्णं च यथाशक्ति दद्याद्बोधनतुष्टये
कपूर, मूग, हिरवे वस्त्र, पाचू आणि आपल्या शक्तीनुसार सोने हे बुधाला संतुष्ट करण्यासाठी द्यावे.
सोमपुत्र महाप्राज्ञ वेदवेदांगपारग। नमस्ते ग्रहमध्यस्थ प्रसन्नो भव मे सदा
सोमपुत्र, मोठ्या विद्वान, वेद आणि वेदांग जाणणारे, ग्रहांच्या मध्ये वास करणारे, तुला नमस्कार. तू नेहमी माझ्यावर कृपा कर.
इति स्तुत्वा महाराज बुधं भक्त्या समाहितः। प्राप्नुयान्निखिलान्कामान्सोमसूनुप्रसादतः
राजा, जो भक्तीने आणि एकाग्रतेने बुधाची अशी स्तुती करतो, त्याला सोमपुत्राच्या कृपेने सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
गुरोश्च पूजनं प्रोक्तं पट्टसाकारमंडले। पीतवर्णैः सुनिष्पन्नैश्चूर्णैराजन्सुशोभनैः
गुरूचे पूजन चौकोनी मंडलावर करावे, ते पिवळ्या रंगाच्या सुंदर पूडांनी नीट सजवावे.