पुण्यस्थानेषु तीर्थेषु पठेत्कोटिगुणं भवेत्। ग्रहे भोज्येषु पूजायां ब्रह्मभोज्ये द्विजाग्रतः
—पवित्र स्थळी, तीर्थावर हे पठण केल्यास कोटीपटीने पुण्य वाढते; ग्रहांच्या वेळी, भोजनाच्या वेळी, पूजेत, किंवा ब्राह्मणभोजनात ब्राह्मणांसमोर—
य इदं पठते विप्रस्तस्यानंतफलं भवेत्। तपस्विनां च विप्राणां देवानामग्रतः सुधीः
—जो हे पठण करतो, त्याला अनंत फल मिळते; तपस्वी, ब्राह्मण आणि देवांच्या साक्षीने, ज्ञानी—
यः पठेत्पाठयेद्वापि सुरलोके महीयते
—जो हे वाचतो किंवा इतरांना वाचायला लावतो, तो देवांच्या लोकात मान मिळवतो.
इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे सूर्यशांतिर्नामाष्टसप्ततितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीपद्मपुराणाच्या प्रथम सृष्टीखंडातील 'सूर्यशांती' नावाचा अठ्ठ्याहत्तरावा अध्याय संपला.
व्यास उवाच- मध्यदेशे स्वराट् सम्राट् भद्रेश्वर इति श्रुतः। तपोभिर्बहुभिः पूतो व्रतैर्नानाविधैरपि
व्यास म्हणाले— मध्यदेशात भद्रेश्वर नावाचा एक सम्राट होता; त्याने अनेक तपांनी आणि विविध व्रतांनी स्वतःला पावन केले होते.
देवांस्तु पूजयेन्नित्यं सुभावेन सदा खलु। तस्य सव्येऽभवत्कुष्ठं करे श्वेतमजायत
तो नेहमी शुद्ध मनाने देवांची नित्यपूजा करायचा; त्याच्या डाव्या हातावर कुष्ठरोगाचा पांढरा डाग दिसू लागला.
ततो भिषक्प्रयोगाच्च लक्षणं दृश्यते पुरा। आहूय द्विजमुख्यांश्च मंत्रिणः सोब्रवीद्वचः
नंतर वैद्यांनी औषधोपचार केले, तरीही तीच लक्षणे पुन्हा दिसली; मग त्याने श्रेष्ठ ब्राह्मण आणि मंत्री बोलावून असे सांगितले—
राजोवाच-। किल्बिषं मे करे विप्रा दुःसहं लोकगर्हितं। तस्मात्पुण्यं महाक्षेत्रं यत्र त्यक्ष्यामि विग्रहं
राजा म्हणाला— 'हे ब्राह्मणहो, माझ्या हातावर एक मोठे, सहन न होणारे आणि लोकनिंद्य पाप आहे; म्हणून मी एखाद्या पवित्र तीर्थस्थळी जाऊन हे शरीर सोडणार आहे.'
आज्ञापयत धर्मज्ञाः परलोकहिताय वै। वंशहीनस्य मे वीराः प्रेत्यामुत्र हितं च यत्
‘धर्म जाणणाऱ्यांनो, परलोकाच्या हितासाठी मला आज्ञा द्या; वंश नसलेल्या माझ्यासाठी, वीरांनो, मृत्यूनंतर काय कल्याणकारी आहे?’
तद्ब्रूत सुप्रसन्ना म उद्दिष्टं यत्करोम्यहं। द्विजा ऊचुः। परित्यक्ते त्वया राष्ट्रे धर्मशीलेन धीमता
‘माझ्यासाठी काय योग्य आहे ते कृपया सांगा, मी ते करीन’; ब्राह्मण म्हणाले— 'राजन, जर तू धर्मशील आणि बुद्धिमान असूनही राज्य सोडलेस तर—'
नष्टं जगदिदं राजंस्तस्मान्नो वक्तुमर्हसि। अयमस्य प्रतीकारो ह्यस्माभिरवगम्यते
राजा, हे जग आता नष्ट झालं आहे. त्यामुळे आम्हाला काही सांगू नकोस. आम्ही यावर उपाय काय आहे हे समजून घेतलं आहे.
सूरं मंत्रैर्महादेवं यत्नादाराधय प्रभो। राजोवाच- केनोपायेन विप्रेंद्रास्तोषयिष्यामि भास्करं
प्रभो, तू महादेव सूर्याची मंत्रांनी आणि प्रयत्नपूर्वक पूजा कर. राजा म्हणाला – श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, मी कोणत्या मार्गाने भास्कराला संतुष्ट करू शकतो?
अमेध्येनाथ कुष्ठेन लोकानां गर्हितेन च। अदृश्यः सर्वभूतानां गर्हितोस्मि द्विजातयः
माझ्या अशुद्धतेमुळे आणि कुष्ठरोगामुळे, लोकांना जे नकोसं आहे त्यामुळे, मी सर्व जीवांना दिसत नाही आणि द्विजांनी मला निंदले आहे.
किं करिष्यामि राज्यं च किं स्यादाराधनेन तु। द्विजा ऊचुः-। अत्र स्थित्वा स्वराज्ये तु समुपास्य विरोचनं
राज्य करून मी काय करणार? आणि पूजा केल्याने काय उपयोग? ब्राह्मण म्हणाले – इथेच आपल्या राज्यात राहून, तू विरोचनाची उपासना कर.
प्रमुच्य किल्विषाद्घोरात्स्वर्गं मोक्षं च लप्स्यसे। एतच्छ्रुत्वा तु राजेंद्रः प्रणिपत्य द्विजोत्तमान्
भयंकर पापातून मुक्त होऊन, तुला स्वर्ग आणि मोक्ष मिळेल. हे ऐकून राजाने श्रेष्ठ ब्राह्मणांना वंदन केले.
आकार्षीत्तस्य सूर्यस्य परमाराधनं च यत्। नित्यपूजां तथा मंत्रैरुपहारैर्विलेपनैः
त्याने त्या सूर्याची अत्युत्तम पूजा केली, रोज मंत्रांनी, नैवेद्याने आणि उटण्यांनी पूजा केली.
फलैर्नानाविधैरर्घैरक्षतातप तंडुलैः। जपापुष्पार्कपर्णैश्च करवीरकरंजकैः
विविध फळांनी, अर्घ्यांनी, अक्षता, भाजलेले तांदूळ, जपाफुले, अर्काची पाने, करवीर आणि करंजाची फुले याने पूजा केली.
रक्तकुंकुमसिन्दूरैस्तथा वासंतिकादिभिः। सुगंधकदलीपत्रैस्तत्फलैः सुमनोहरैः
लाल कुंकू, सिंदूर, वसंत ऋतूतील फुले, सुगंधी केळीची पाने आणि मनाला आनंद देणारी फळे यानेही पूजा केली.
अर्घ्यमौदुंबरे कृत्वा सदा सूर्याय पार्थिवः। आदित्यसंमुखो दत्ते सदा मंत्रिपुरोहितैः
राजा नेहमी उंबराच्या पात्रात सूर्याला अर्घ्य अर्पण करायचा, नेहमी सूर्याच्या दिशेला तोंड करून, मंत्र्यांसह आणि पुरोहितांसह.
महिषीभिस्तथा चार्घो भोगिनीभिः समंततः। सर्वैरंतःपुरस्थैश्च सपत्नीकैश्च रक्षिभिः
महाराणींनी आणि इतर स्त्रियांनीही सर्व बाजूंनी अर्घ्य अर्पण केला, राजवाड्यातील सर्वांनी, त्यांच्या पत्नींसह आणि रक्षकांनीही.
चेटवर्गैस्तथान्यैश्च दीयतेऽर्घो दिनेदिने। अर्कशांतिभिरत्युग्रैः स्तोत्रमंत्रादिभिः परैः
सेवकांच्या गटांनी आणि इतरांनीही दररोज अर्घ्य दिला, सूर्यशांतीसाठी कठोर विधी आणि उत्तम स्तोत्र-मंत्रांनी पूजा केली.
मूलमंत्रान्यमंत्रैश्च यजंति स्म दिवाकरं। तथार्कांगव्रतं चान्यत्कृतं तैः सुसमाहितैः
मूळ मंत्रांनी आणि इतर मंत्रांनी त्यांनी दिवाकराची पूजा केली; तसेच सूर्याच्या अंगाव्रताचे पालन एकाग्रतेने केले.
क्रमात्समांसमासाद्य रोगस्यांतं गतो नृपः। बाधिते चामये घोरे स राजा निखिलं जगत्
हळूहळू एक वर्ष पूर्ण होताच, राजाचा आजार संपला; ती भयंकर व्याधी कमी झाल्यावर, तो राजा आणि सगळं जग—
नियम्य कारयामास कल्ये च याजनव्रतम्। एवमेव जपापुष्पं सुगंधं कदलीफलम्
त्याने सकाळी नियमाने पूजा-व्रत करवून घेतलं. त्याचप्रमाणे जपाफुले आणि सुगंधी केळीची फळे—
बाणैर्जायाभिरालभ्यमर्कपर्णान्यपुष्पकं। एवमेव महापुण्यं कृत्वा सर्वजनप्रियं
राजाच्या पत्नी धनुष्यबाणांनी जपाफुले, अर्काची पाने आणि फुले मिळवायच्या. अशा प्रकारे मोठं पुण्य करून तो सर्वांना प्रिय झाला.
हविष्यान्नो निराहारो जनो यजति भास्करम्। एवमेव त्रिभिर्वर्गैरर्चितस्तैर्विभाकरः
हविष्याच्या अन्नावर उपवास करून लोकांनी भास्कराची पूजा केली. अशा प्रकारे त्या तिघांनी विभाकराची पूजा केली.
संतुष्टो भूपमागम्य कृपया चाब्रवीद्वचः। वरं वरय चाभीष्टं यस्ते मनसि वर्तते
सूर्यदेव प्रसन्न होऊन राजाकडे आला आणि दयाळूपणे म्हणाला – तुझ्या मनात जे हवं आहे ते वर माग.
सर्वेषां वो हितार्थाय सानुगः पुरवासिनाम्। राजोवाच-। यदीच्छसि वरं दातुं सर्वलोचनमत्प्रियम्
सर्वांच्या, तुझ्या अनुयायांसह आणि नगरवासीयांच्या कल्याणासाठी – राजा म्हणाला – सर्वांना पाहणाऱ्या सूर्यदेवा, जर तू मला वर द्यायचा असेल तर तो माझ्या मनाला प्रिय असावा.
सर्वेषां नः परं स्वर्गं त्वत्सकाशे भवत्विति। सूर्य उवाच-। अमात्यास्ते द्विजा विप्राः सदारास्सपरिच्छदाः
आपल्या सान्निध्यात आम्हा सर्वांना सर्वोच्च स्वर्ग लाभो, असे होवो. सूर्य म्हणाले — हे द्विज, तुझे मंत्री, तुझे ब्राह्मण, त्यांच्या पत्नींसह आणि सेवकांसह —
नवीनयौवनाः शुद्धा यावदाभूतसंप्लवम्। तिष्ठंतु मत्पुरे रम्ये सर्वभोगैर्निरामयाः
हे सर्व नवयौवनाने उजळलेले, शुद्ध, आणि अखंड आरोग्याने नांदणारे, माझ्या रम्य नगरीत सर्व सुखांचा उपभोग घेत राहतील, जोपर्यंत सृष्टीचा अंत होत नाही.