ततो विरिंचिना तूर्णं रविवाक्यवशाद्ध्रुवं। आहूय विश्वकर्माणं कृत्वा वज्रमयीं भ्रमि
मग सूर्याच्या आज्ञेने आणि ब्रह्म्याच्या इच्छेने, विश्वकर्म्याला तात्काळ बोलावून, त्याने वज्रासारखी फिरणारी चक्री तयार केली.
चिच्छेद च रवेर्भानून्प्रलयानलसन्निभान्। तैरेव रचितं तत्र विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम्
त्याने सूर्याचे प्रलयानलासारखे ज्वलंत किरण कापले; त्याच किरणांपासून तिथे विष्णूचे सुदर्शन चक्र तयार झाले.
अमोघं यमदंडं च शूलं पशुपतेस्तथा। कालस्य च परः खड्गश्शक्तिर्गुरुप्रमोदिनी
यमाचा अचूक दंड, पशुपतीचे त्रिशूल, काळाचा श्रेष्ठ तलवार आणि गुरूला आनंद देणारी शक्ती —
चंडिकायाः परं शस्त्रं विचित्रं शूलकं तथा। चक्रे ब्रह्माज्ञया शीघ्रं तेनैव विश्वकर्मणा
चंडिकेचे श्रेष्ठ शस्त्र, आणि एक अद्भुत लहान त्रिशूल — हे सर्व विश्वकर्म्याने ब्रह्म्याच्या आज्ञेने लवकर तयार केले.
सहस्रकिरणं शिष्टमन्यच्चैव प्रशातितम्। अजनोपायभावेन पुनश्च कश्यपान्मुने
शेवटी हजार किरण शिल्लक ठेवले, बाकीचे शांत केले; अजन्म्याच्या उपायाने, सूर्य पुन्हा कश्यपापासून जन्माला आला, हे ऋषी.
अदितेर्गर्भसंजात आदित्य इति वै स्मृतः। अयं चरति विश्वांते मेरुशृंगं भ्रमत्यपि
अदितीच्या गर्भातून जन्मलेला म्हणून त्याला आदित्य म्हणतात; विश्वाच्या शेवटी तो मेरूच्या शिखराभोवती फिरतो.
सदोर्ध्वं दिनरात्रं च धरण्या लक्षयोजने। ग्रहाश्चंद्रादयस्तत्र चरंति विधिनोदिताः
पृथ्वीच्या वर, दिवस-रात्र, लक्ष योजनांवर, चंद्रापासून सुरू होणारे ग्रह तिथे नियमानुसार फिरतात.
सूरः संचरते मासान्द्वादशद्वादशात्मकः। संक्रमादस्य संक्रांतिः सर्वैरेव प्रतीयते
सूर्य बारा महिन्यांतून फिरतो, प्रत्येकाचा वेगळा स्वरूप असतो; त्याचे संक्रमण सर्वांना ठाऊक असते.
तासु यद्वा फलं ब्रूमो लोकानां निखिलं मुने। धनुर्मिथुनमीनेषु कन्यायां षडशीतयः
त्या राशींमध्ये सर्व लोकांना काय फळ मिळते ते सांगतो — धनू, मिथुन, मीन आणि कन्या या राशींमध्ये फळ छप्पन आहे.
वृषवृश्चिककुंभेषु सिंहे विष्णुपदी स्मृता। तर्पणं चाक्षयं विद्धि दानं देवार्चनं तथा
वृषभ, वृश्चिक, कुंभ आणि सिंह या राशींमध्ये त्याला विष्णुपदी म्हणतात; त्या वेळी तर्पण, दान आणि देवपूजा अक्षय फळ देतात.
षडशीतिसहस्राणि षडशीतौ फलं भवेत्। विष्णुपद्यां तु लक्षं तु अयने कोटिकोटकं
छप्पन्न हजारांसाठी फळ छप्पन्न असते; पण विष्णुपदीमध्ये ते एक लक्ष, आणि अयनाच्या वेळी कोट्यवधी असते.
विष्णुपद्यां तु यद्दानमक्षयं परिकीर्तितं। दातुर्वदामि सान्निध्यं सदा जन्मनिजन्मनि
विष्णुपदीमध्ये दिलेले दान अक्षय मानले जाते; दात्याला प्रत्येक जन्मात नेहमीच माझे सान्निध्य मिळते, असे मी सांगतो.
शीते तूलपटीदानान्न दुःखं जायते तनौ। तुलादाने तल्पदाने द्वयोरेवाक्षयं फलं
हिवाळ्यात कापूस किंवा वस्त्र दान केल्याने शरीराला कधीच त्रास होत नाही; तर काट्याचे तराजू किंवा पलंग दान केल्याने दोन्हीही अक्षय फळ मिळते.
सर्वोपकरणां शय्यां यो ददाति विमत्सरः। वर्णमुख्याय विप्राय स राजपदवीं लभेत्
जो कोणी सर्व सामानासह शय्या द्वेष न ठेवता श्रेष्ठ ब्राह्मणाला देतो, त्याला राजपद मिळते.
तथैवाग्निं जलं दत्वा नदीतीरे पथिप्रगे। दत्वा च तैलतांबूलमूर्व्या अधिपतिर्भवेत्५० 1.77.50 सत्यभावाद्द्विजं नत्वा धनी चाक्षयतां व्रजेत्। माघे मास्यसिते पक्षे पंचदश्यामहर्मुखे
त्याचप्रमाणे, नदीच्या काठी पहाटे अग्नी आणि पाणी अर्पण करून, तेल, तांबूल आणि मूळ दान दिल्यास माणूस अधिपती होतो; आणि सत्यप्रिय ब्राह्मणाला वंदन केल्यास, माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पंधराव्या दिवशी, संपत्ती कधीही कमी होत नाही.
पितॄंस्तिलजलैरेव तर्पयित्वाक्षयो दिवि। सुलक्षणां च गां दत्वा हेमशृंगां मणिप्रभाम्
तीळ आणि पाण्याने पितरांना तृप्त केल्यावर, स्वर्गात अक्षयत्व मिळते; तसेच शुभ गुणांची, सोन्याच्या शिंगांची आणि रत्नांनी झळाळणारी गाय दान दिल्यास,
रौप्यखुरप्रदेशां च तथा कांस्यसुदोहनाम्। एतां दत्वा द्विजाग्र्याय सार्वभौमो भवेन्नृपः
चांदीच्या खुरांची, कुरण असलेली, कांस्याच्या दुहणीची अशी गाय श्रेष्ठ ब्राह्मणाला दिल्यास, राजा सर्व भूमीचा अधिपती होतो.
दत्वान्नाभरणं राजा मंडलेशो धनीश्वरः। तिलधेनुं तु यो दद्यात्सर्वोपस्करणान्विताम्
अन्न आणि दागिने दान केल्याने राजा आपल्या राज्याचा आणि संपत्तीचा स्वामी होतो; आणि जो सर्व उपस्करांसह तीळधेनू दान करतो,
सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो नाकेऽक्षयो भवेत्। भोज्यान्नं ब्राह्मणे दत्वा अक्षयं स्वर्गमश्नुते
सात जन्मांची पापे त्यातून मुक्त होतात आणि स्वर्गात अक्षय सुख मिळते; ब्राह्मणाला भोजन दिल्यास, तो अनंत स्वर्गसुख भोगतो.
धान्यं वस्त्रं तथा भृत्यं गृहपीठादिकं च यत्। यो ददाति द्विजाग्र्याय तं च लक्ष्मीर्न मुंचति
धान्य, वस्त्र, नोकर, घरातील सामान जो श्रेष्ठ ब्राह्मणाला दान करतो, त्याला लक्ष्मी कधीच सोडत नाही.
यत्किंचिद्दीयते दानं स्वल्पं वा यदि वा बहु। अक्षयं परलोकेषु युगाद्यासु तथैव च
थोडं असो वा जास्त, जे काही दान दिलं जातं, ते परलोकात आणि युगांच्या प्रारंभीही अक्षय राहतं.
यद्वा देवार्चनं स्तोत्रं धर्माख्यानप्रतिश्रवः। पुनाति सर्वपापेभ्यो दिवि पूज्यो भवत्यसौ
देवतांची पूजा, स्तोत्रपठण किंवा धर्मकथा ऐकणं, हे सर्व पापांपासून शुद्ध करतात आणि स्वर्गात असा मनुष्य पूजनीय होतो.
तृतीया माघमासस्य सिता मन्वंतरा स्मृता। तस्यां यद्दीयते दानं सर्वमक्षयमुच्यते
माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील तिसरी पंधरवडा मन्वंतर म्हणून ओळखला जातो; त्या काळात दिलेलं दान सर्वस्वी अक्षय मानलं जातं.
धनं भोग्यं तथा राज्यं नाकं कल्पांतरस्थितम्। तस्माद्दानं सतां पूजा प्रेत्यानंतफलप्रदा
संपत्ती, भोग, राज्य आणि कल्पकाल टिकणारा स्वर्ग — म्हणून सत्पुरुषांची सेवा आणि दान यामुळे मृत्यूनंतर अनंत फळ मिळतं.
मन्वंतरा तु माघे स्यात्सप्तमी या शितीतरा। तिथिः पुण्यतमा प्रोक्ता पुराणैरभिरक्षिता
माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील सातवी तिथी ही मन्वंतर मानली जाते; ती तिथी सर्वात पुण्यवान असून, ती पुराणांनी संरक्षित आहे.
माघमासे सिते पक्षे सप्तमी कोटिभास्करा। तामुपोष्य नरः पुण्यां मुच्यते नात्र संशयः
माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील सातवी तिथी कोट्यवधी सूर्यांसारखी तेजस्वी आहे; जो कोणी त्या दिवशी उपवास करतो, तो निश्चितच पुण्य मिळवतो आणि मुक्त होतो.
सूर्यग्रहणतुल्या हि शुक्ला माघस्य सप्तमी। अरुणोदयवेलायां तस्यां स्नानं महाफलम्
माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षातील सातवी तिथी सूर्यग्रहणासारखीच पुण्यदायी आहे; त्या दिवशी अरुणोदयाच्या वेळी स्नान केल्यास मोठं फळ मिळतं.
यच्च तत्र कृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु। तन्मे रोगं च शोकं च भास्करी हंतु सप्तमी
सात जन्मांमध्ये मी केलेली जी काही पापं आहेत, ती, तसेच माझे रोग आणि दुःख, सूर्यदेवतेच्या या सातव्या तिथीने नष्ट होवोत.
जननी सर्वभूतानां सप्तमी सप्तसप्तिके। सप्तम्यामुदिते देवि नमस्ते रविमंडले
सात सातकांच्या सातव्या दिवशीची सaptमी ही सर्व जीवांची जननी आहे; हे देवी, त्या सातव्या दिवशी सूर्यमंडलात प्रकट झालेल्या तुला मी नमस्कार करतो.
अर्कपत्रं यवाः पुष्पं सुगंधं बदरीफलम्। तत्पत्रे ताम्रपात्रे वा युक्तमानीय तण्डुलम्
अर्काची पानं, ज्वारी, फुलं, सुगंधी बोरफळ आणि तांदूळ — हे सर्व अर्काच्या पानावर किंवा तांब्याच्या पात्रात एकत्र आणावेत.