नित्यकष्टा नरास्तत्र कलहश्च गृहे गृहे। नृपा म्लेच्छाः सुरापाश्च तथा मंत्रिपुरोहिताः
तेथे माणसं नेहमी दुःख सहन करतात, आणि प्रत्येक घरात वाद होत असतात. राजे हे जणू काही अनार्य आणि मद्यपान करणारे असतात, तसेच त्यांचे मंत्री आणि पुरोहित सुद्धा.
मनुष्यैश्च बलिस्तेषां मत्स्यैर्मांसैर्निरामिषः। पाषंडायासयोगेभ्यः प्रधाना गुणवार्तयोः
त्यांची ताकद माणसांतून, मासे आणि मांस खाणाऱ्यांतून, तसेच मांस न खाणाऱ्यांतून येते. नेते हे धर्मभ्रष्ट असतात आणि मुख्य लक्ष गुण आणि नफा यावर असते.
धनिकैः कोकिलैर्मंदैर्व्याप्तं तैस्तु महीतलम्। ततोन्योन्यं प्रिया मूढा वने वा नगरेषु च५० 1.76.
पृथ्वीवर श्रीमंत लोक, मंदबुद्धी कोकीळा आणि अशा प्रकारच्या लोकांनी भरलेली असते. मग, जिकडे तिकडे, वनात किंवा शहरात, मूर्ख प्रियकर आढळतात.
भक्ष्याभक्ष्यं समश्नंति मत्स्यमांसादिकं नराः। वने द्विजातयश्चान्ये भुंजते चानुपापकम्
माणसं सर्व प्रकारचं अन्न खातात, जे योग्य आणि अयोग्य आहे, त्यात मासे आणि मांस यांचाही समावेश असतो. वनात, इतर द्विज सुद्धा जे खाऊ नये ते खातात.
भक्तिमंतं पशुं चान्यत्सर्वे यांत्यपुनर्भवम्। पातयंति पितॄन्पापाः सर्वे ते पूर्वदेवकाः
जे लोक भक्त प्राण्यांना मारतात, ते सर्व पुन्हा न येणाऱ्या अवस्थेला जातात. पापी लोक आपल्या पितरांना पडतात, जरी ते पूर्वी देव होते.
पिशाचा राक्षसा ये च मुर्त्यका गुह्यका ध्रुवम्। एते चाविनयप्रीता न देवा न च मानुषाः
जे पिशाच्च, राक्षस, मृत्यक आणि गुह्यक आहेत, हे सर्व निश्चितच उद्धटपणावर आसक्त असतात, आणि हे ना देव असतात ना माणसं.
संजय उवाच-। कथं च मर्त्यभावेषु लक्षंजानंतितात्त्विकाः। एतं मे संशयं नाथ दूरीकुरु ततस्ततः
संजय म्हणाला: जे खरे जाणकार आहेत, ते मर्त्य लोकांत हे चिन्ह कसे ओळखतात? हे प्रभो, माझ्या या शंकेचे पूर्णपणे निरसन करा.
व्यास उवाच-। कृतपापानुरूपास्तु द्विजातिष्वन्यजातिषु। असुरा राक्षसाः प्रेताः स्वभावं न त्यजंति ते
व्यास म्हणाले: पूर्वीच्या पापांनुसार, असुर, राक्षस आणि प्रेत हे द्विज किंवा इतर जातींत जन्म घेतात, पण आपला स्वभाव सोडत नाहीत.
जाता ये चासुरा मर्त्ये सदाते कलहोत्सुकाः। कुहकाः कच्चराः क्रूराः विज्ञेया राक्षसाभुवि
जे असुर माणसांत जन्म घेतात, ते नेहमीच वादासाठी उत्सुक असतात; फसवे, भटकंती करणारे आणि क्रूर असतात, त्यांना पृथ्वीवर राक्षस समजावं.
जनोद्विग्नादिकं दानं तथा देवार्चनं भुवि। उग्रभावाद्धनं लब्ध्वा राज्यं भुञ्जंति शाश्वतम्
लोकांना त्रास देणारे दान आणि पृथ्वीवर देवांची पूजा करून, ते कठोरतेने संपत्ती मिळवतात आणि दीर्घकाळ राज्य भोगतात.
जयं शौर्यादिकं पुण्यं पुनःपापक्षयं व्रजेत्। एवमुर्व्यां तथा नाके नागलोके यमालये
शौर्य वगैरेमुळे विजय आणि पुण्य मिळवतात, आणि पुन्हा पाप नष्ट झाल्यावर पुढे जातात; असे पृथ्वीवर, स्वर्गात, नागलोकात आणि यमाच्या ठिकाणी घडते.
उग्रेण तपसा कश्चित्सुरत्वं लभते दिवि। वासुदेवं समाराध्य प्रह्लादः सुरपूजितः
कठोर तप करून कोणी स्वर्गात देवपद मिळवतो; वासुदेवाची भक्ती करून प्रह्लाद देवांनी पूजिला गेला.
हरं तथान्धको दैत्यः स्तुत्वा तत्सभ्यकोऽभवत्। तस्यैव गणमुख्यत्वं लेभे भृंगी महाबलः
अंधक दैत्याने हराची स्तुती केली म्हणून तो त्याच्या सभेत सामील झाला; आणि महाबळवान भृंगी त्याच्या गणांचा प्रमुख झाला.
एते चान्ये च बहवो बलिरिंद्रो भविष्यति। गच्छंति सद्गतिं तात इहामुत्र च सर्वदा
हे आणि इतर अनेक, बळी देखील इंद्र होईल, असे सर्वजण नेहमीच या जगात आणि पुढच्या जन्मातही श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त करतात.
केचिद्दैत्यकुले जाताः पृथिव्यां सुरसत्तमाः। भावयंति पितॄन्सर्वान्शतशोथ सहस्रशः
काही जण दैत्यकुळात जन्मले तरी पृथ्वीवर श्रेष्ठ देव होतात; ते आपल्या सर्व पितरांची शेकड्यांनी आणि हजारोंनी सेवा करतात.
एकेनापि सुपुत्रेण कुलत्राणं च धीमता। एकोपि वैष्णवः पुत्रः कुलकोटिं समुद्धरेत्
एकही सुज्ञ आणि सद्गुणी पुत्र संपूर्ण कुटुंबाचे रक्षण करू शकतो; एकही वैष्णव पुत्र आपल्या कुटुंबातील कोट्यवधी लोकांना तारू शकतो.
जितेंद्रियोपि धर्मात्मा द्विजदेवार्चने रतः। क्षये धर्मे कलौ शेषे पुरे जनपदेषु च
इंद्रियांवर विजय मिळवलेला, धर्मनिष्ठ, द्विज आणि देवांची पूजा करणारा एकजरी माणूस, कलियुगाच्या शेवटी, शहरात किंवा खेड्यात —
एको रक्षति धर्मात्मा पुरे ग्रामं जनं कुलम्। विज्ञातृमेदुरं चासीद्ब्राह्मणानां पुरं महत्
एक धर्मनिष्ठ माणूस शहर, गाव, लोक आणि कुटुंबाचे रक्षण करतो; पूर्वी ब्राह्मणांचे एक मोठे नगर होते, त्याचे नाव विज्ञातृमेधुरा होते.
तत्र सर्वे द्विजाः शश्वत्संध्योपासनतत्पराः। वेदपाठरता धीरा देवातिथिद्विजार्चकाः
तेथे सर्व ब्राह्मण नेहमी संध्याकाळच्या वेळी उपासना करण्यात मग्न असतात, वेदपठणात रमलेले, स्थिरचित्त, आणि देव, पाहुणे, तसेच ब्राह्मणांची भक्ती करतात.
यज्ञव्रताग्निकर्माणः षट्कर्मपरिनिश्चयाः। अतिकृच्छ्रे च तेषां वै न पापे वर्तते मनः
यज्ञ, व्रत आणि अग्निकर्मे करण्यात ते गुंतलेले असतात, सहा कर्तव्यांमध्ये ठाम असतात, आणि मोठ्या संकटातसुद्धा त्यांचे मन कधीही पापाकडे वळत नाही.
कुर्वंति सततं वीरा व्रतं यज्ञं सनातनम्। कदाचिद्दैवयोगाच्च गृहस्थश्च स कोविदः
हे धैर्यवान लोक नेहमीच शाश्वत व्रत आणि यज्ञ करतात; आणि कधी कधी, दैवी योगाने, गृहस्थही विद्वान होतो.
वह्नौ जुहोति विप्रर्षि राज्यं मंत्रेण मंत्रवित्। तस्मिन्काले च तस्यैव मूत्रकृच्छ्रं सुदारुणम्
मंत्र जाणणारा तो ब्राह्मण ऋषि राज्यासाठी अग्नीमध्ये आहुती देतो; त्याच वेळी त्याला फार कठीण मूत्ररोग होतो.
तत्प्रोज्झितुं गतः सोपि रक्षार्थं स्थाप्य चेटिकाम्। तस्यास्त्वनवधानेन शुना चाज्यं च भक्षितम्
तो आपली शंका दूर करण्यासाठी गेला आणि रक्षणासाठी एक दासी ठेवली; तिच्या दुर्लक्षामुळे कुत्र्याने तूप खाल्ले.
भिया तया ततः पात्रं स्वीयमूत्रेण संभृतम्। असंलक्ष्या जुहोदग्नौ स विप्रस्त्वरया ततः
भीतीपोटी तिने ते पात्र स्वतःच्या मूत्राने भरले; ब्राह्मणाने ते लक्षात न घेता घाईघाईने ते अग्नीमध्ये ओतले.
आश्चर्यं च ततो वह्नौ लक्षितं तेन तत्क्षणात्। कूटं हेममयं साक्षात्स्वर्णं जांबूनदप्रभं
त्या क्षणी अग्नीमध्ये एक अद्भुत गोष्ट घडली; तिथे जांबूनद सोन्यासारखा तेजस्वी सोन्याचा गोटा प्रकट झाला.
गृहीत्वा तन्मुदा विप्रः पापयोगं चकार ह। पप्रच्छ विस्मयाद्दासीं कथमेतद्वद प्रिये
तो ब्राह्मण आनंदाने तो गोटा घेऊन पाप केले; आश्चर्यचकित होऊन त्याने दासीला विचारले, 'प्रिय, हे कसे झाले ते सांग.'
मुदा तत्र यथावृत्तं कथितं तु तया द्विज। ततो नित्यं यथाकालं तच्च तस्य प्रवर्तते
तीने आनंदाने घडलेली गोष्ट त्याला सांगितली; त्यानंतर योग्य वेळी त्याच्यासाठी हे नेहमी घडू लागले.
समृद्धिरद्भुता गेहे लोकविस्मयकारिणी। ततः परस्पराच्छ्रुत्वा सर्वैरेव च तत्पुरे
घरात अद्भुत समृद्धी आली, जी लोकांना आश्चर्यचकित करणारी होती; मग एकमेकांकडून ऐकून त्या शहरातील सर्वांना हे कळले.
कृतं कर्म दुराचारं श्रुत्वा लोभादसाधुभिः। गुरुलोभाच्च सुमहत्स्वांते पंकं विशत्यपि
ते वाईट कृत्य ऐकून, लोभामुळे दुष्ट लोकांनीही तसे केले; मोठ्या लोभामुळे अखेरीस मोठे लोकही दलदलीत अडकले.
पंकादेव भयान्मोहान्मतिभ्रंशोऽभवत्ततः। अथ किल्बिषकूटेन दग्धमेव पुरं च तत्
त्या दलदलीमुळे, भीती आणि मोहातून त्यांची बुद्धी भ्रष्ट झाली; मग पापाच्या ओझ्याने ते शहर जळून गेले.